Dünya genelinde kullanılan saatlerin ayarlanmasında 1972 yılından beri uygulanan artık saniye sistemi değişiyor. Uluslararası zaman ölçüm kuruluşları, uygulamanın kaldırılmasına ilişkin teklifi bu hafta oylayacak. Kararın kabul edilmesi halinde yeni düzenlemenin Mayıs 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Telefonlardan bilgisayarlara, bankacılık işlemlerinden uçuş rezervasyonlarına kadar pek çok sistem aynı zaman standardını kullanıyor. Bu sistemin temelinde atom saatleri bulunuyor. Ancak Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü her zaman aynı hızda gerçekleşmiyor. İki zaman ölçümü arasındaki farkı kapatmak için kullanılan bir saniyelik düzeltme, uzun süredir teknoloji şirketlerinin gündeminde.

Artık saniye kalkıyor mu?

Artık saniyenin kaldırılması için hazırlanan teklif henüz oylama aşamasında. Uluslararası zaman ölçüm yetkililerinin bu hafta yapacağı değerlendirmeden olumlu karar çıkarsa uygulamanın Mayıs 2027'de değiştirilmesi öngörülüyor.

Yeni sistemde atom saatleriyle belirlenen Eşgüdümlü Evrensel Zaman'ın (UTC), Dünya'nın dönüşüne göre sık sık düzeltilmesine ihtiyaç duyulmayacak.

İki zaman ölçümü arasındaki farkın çok daha geniş bir aralıkta tutulması planlanıyor.

Artık saniye nedir, neden kullanılıyor?

Dünya bir turunu her zaman tam olarak aynı sürede tamamlamıyor. Ay'ın çekim etkisi, Dünya'nın iç yapısındaki hareketler ve buzulların yer değiştirmesi dönüş hızını etkileyebiliyor.

Atom saatleri ise zamanı çok daha düzenli ölçüyor.

Artık saniye, Dünya'nın dönüşüne dayalı zamanla atom saatleri arasındaki farkı azaltmak için kullanılan bir saniyelik düzeltme.

Uygulama 1972'de başladı. O tarihten bu yana dünya saatlerine 27 kez birer saniye eklendi. Son ekleme 31 Aralık 2016'da yapıldı.

Artık saniye neden kaldırılmak isteniyor?

Sorun, bir saniyenin uzunluğundan çok bilgisayar sistemlerinin bu değişikliğe nasıl tepki verdiğiyle ilgili.

Artık saniyeler önceden belirlenmiş sabit bir takvime göre eklenmiyor. Bu durum, zaman bilgisini sürekli kullanan yazılımlarda uyum sorunlarına yol açabiliyor.

2012'deki artık saniye uygulamasının ardından bazı internet hizmetlerinde ve rezervasyon sistemlerinde aksaklıklar yaşandı. 2016'daki düzeltme sırasında da kimi bulut hizmetlerinde kısa süreli kesintiler görüldü.

Teknoloji şirketleri, farklı sistemlerin aynı saniyeyi farklı biçimde işlemesinin sorun oluşturduğunu belirterek uygulamanın sona ermesini savunuyor.

Dünya'nın dönüşü hızlanırsa saatlerden saniye silinebilir

Bugüne kadar saatlere fazladan saniye eklendi. Ancak son yıllarda Dünya'nın dönüş hızında görülen değişimler, bu kez ters yönde bir düzeltme yapılması ihtimalini ortaya çıkardı.

Buna negatif artık saniye deniliyor.

Negatif artık saniye uygulanırsa saatlerden ilk kez bir saniye çıkarılacak. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosunun değerlendirmesine göre 2035 yılına kadar böyle bir düzeltmeye ihtiyaç duyulma olasılığı yüzde 30.

Saatler değişecek mi, günlük hayat etkilenecek mi?

Planlanan düzenleme, saatlerin bir anda ileri veya geri alınması anlamına gelmiyor.

Yeni yaklaşımda UTC ile Dünya'nın dönüşüne bağlı zaman arasındaki farkın bir saate kadar çıkmasına izin verilmesi değerlendiriliyor.

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosundan Patrizia Tavella'nın aktarılan değerlendirmesine göre bu farkın bir saate ulaşması 3 bin yıldan uzun sürebilir.

Bu nedenle değişikliğin günlük saat kullanımından çok, zamanı ölçen ve kaydeden teknolojik sistemleri ilgilendirmesi bekleniyor.