Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), Türkiye’de meydana gelebilecek afet ve acil durumlarda müdahale çalışmalarının düzenli, hızlı ve koordineli şekilde yürütülmesini amaçlayan ulusal bir plandır. Deprem, sel, heyelan ve orman yangını gibi afetlerde görev alacak kurum ve kuruluşların sorumlulukları bu plan çerçevesinde belirlenir.

Afet sırasında can ve mal kayıplarının azaltılması, kaynakların doğru kullanılması ve ihtiyaç duyulan yardımların ilgili bölgelere ulaştırılması TAMP’ın temel hedefleri arasında yer alır. Planın uygulanması ve kurumlar arasındaki koordinasyonun sağlanmasında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) önemli bir görev üstlenir.

AFET ANINDA KURUMLAR NASIL BİRLİKTE ÇALIŞIYOR?

Büyük çaplı afetlerde arama kurtarma ekiplerinden sağlık personeline, belediyelerden bakanlıklara kadar çok sayıda kurumun eş zamanlı hareket etmesi gerekir. TAMP, bu süreçte görev ve sorumlulukların önceden belirlenmesini sağlayarak müdahale çalışmalarının daha sistemli yürütülmesine yardımcı olur.

Plan kapsamında kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektörün ilgili birimleri görev alabilir. Kurumlar arasında bilgi paylaşımı yapılması, ihtiyaçların belirlenmesi ve personel ile ekipman desteğinin organize edilmesi de müdahale sürecinin önemli parçalarıdır.

ARAMA KURTARMADAN BARINMAYA KADAR BİRÇOK ALANI KAPSIYOR

TAMP kapsamında afetin türüne ve büyüklüğüne göre farklı hizmet alanlarında çalışmalar yürütülür. Afetzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanması ve bölgedeki yaşam koşullarının iyileştirilmesi için çeşitli görev grupları koordineli biçimde çalışır.

Plan kapsamında öne çıkan hizmet alanları şunlardır:

  • Arama ve kurtarma: Enkaz altında kalan veya mahsur bulunan kişilere ulaşılması.
  • Sağlık hizmetleri: Yaralıların tedavi edilmesi ve acil sağlık müdahalelerinin yürütülmesi.
  • Tahliye ve yerleştirme: Tehlike altındaki kişilerin güvenli bölgelere taşınması.
  • Barınma: Afetzedelerin geçici konaklama ihtiyaçlarının karşılanması.
  • Beslenme: Gıda ve içme suyu desteğinin organize edilmesi.
  • Ulaşım ve altyapı: Ulaşım, haberleşme ve kritik altyapı hizmetlerinin sürdürülmesine destek verilmesi.
  • Bilgi ve iletişim: Afet bölgesindeki gelişmelerin ilgili kurumlar arasında paylaşılması.

Türkiye Afet Müdahale Planı TAMP

TAMP HANGİ MÜDAHALE SEVİYELERİNDEN OLUŞUYOR?

Afetin büyüklüğü, etkilediği alan ve mevcut müdahale kapasitesi, ihtiyaç duyulan desteğin kapsamını belirler. TAMP’ın müdahale seviyeleri, yerel kaynaklardan uluslararası desteğe kadar farklı ölçekteki müdahale ihtiyaçlarını esas alır.

Plan kapsamında tanımlanan dört seviye şöyledir:

  1. S1: Yerel imkânların müdahale için yeterli olduğu durumlar.
  2. S2: Destek illerden takviye alınmasını gerektiren durumlar.
  3. S3: Ulusal düzeyde desteğe ihtiyaç duyulan afetler.
  4. S4: Uluslararası desteğin gerekli görüldüğü durumlar.

Bu seviyeler, afetin etkilerine ve ihtiyaç duyulan kaynaklara göre müdahalenin hangi ölçekte yürütüleceğinin belirlenmesine yardımcı olur.

Türkiye Afet Müdahale Planı TAMP - 2

YEREL MÜDAHALEDEN ULUSAL KOORDİNASYONA UZANIYOR

TAMP, hem yerel hem de ulusal düzeyde uygulanabilecek şekilde tasarlanmıştır. İlk aşamada afetin meydana geldiği bölgedeki ilgili kurumlar ve müdahale ekipleri görev alırken ihtiyaçların artması durumunda diğer illerden ve ulusal düzeydeki kurumlardan destek sağlanabilir.

Afet bölgesindeki hasarın belirlenmesi, yaralıların durumu, barınma ihtiyacı ve gerekli ekipmanların tespiti müdahale çalışmalarının yönlendirilmesinde etkili olur. Böylece mevcut kaynakların ihtiyaç duyulan alanlara aktarılması hedeflenir.

TÜRKİYE AFET MÜDAHALE PLANI NE ZAMAN HAZIRLANDI?

Türkiye Afet Müdahale Planı, 3 Ocak 2014 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Sonraki yıllarda afet yönetimi alanındaki gelişmeler ve uygulamalardan edinilen deneyimler doğrultusunda plan ve ilgili düzenlemeler güncellendi.

Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği'nde 2026 yılında yapılan düzenlemeler de müdahale hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin çerçevede önem taşıyor. Bu nedenle uygulamaya ilişkin ayrıntılarda güncel mevzuatın ve AFAD tarafından yayımlanan resmî belgelerin esas alınması gerekiyor.

TAMP NEDEN HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR?

Afetlerde ilk müdahalenin zamanında yapılması, ekiplerin doğru yönlendirilmesi ve temel ihtiyaçların karşılanması büyük önem taşıyor. TAMP, bu süreçlerde görev karmaşasını azaltmayı, kurumlar arasındaki iş birliğini güçlendirmeyi ve müdahale kapasitesini etkin kullanmayı amaçlıyor.

Planın temelinde, afet meydana gelmeden önce görevlerin ve koordinasyon yöntemlerinin belirlenmesi bulunuyor. Böylece afet sırasında yürütülen çalışmaların daha hızlı, düzenli ve ihtiyaçlara uygun biçimde gerçekleştirilmesi hedefleniyor.