Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü'nde açıkladığı Cumhuriyet kararı, ertesi gün Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan tarihî oylamayla resmiyet kazandı. Peki, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı bu yıl kaçıncı kez kutlanıyor, Cumhuriyet kaç yaşına girdi, hangi tarihte ve saat kaçta ilan edildi? İşte Cumhuriyet'in ilanına ilişkin tarihî bilgiler ve yıl dönümü hesabı.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş süreci, Millî Mücadele'nin başarıya ulaşmasının ardından devletin yönetim biçiminin belirlenmesiyle yeni bir aşamaya geçti. 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla temelleri atılan millî egemenlik anlayışı, 29 Ekim 1923'te yapılan anayasa değişikliğiyle Cumhuriyet yönetimi olarak resmî niteliğine kavuştu.

Cumhuriyet'in ilan edildiği gün yalnızca yönetim biçimi değişmedi. Devlet başkanlığı makamı da açık biçimde tanımlandı, Cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleştirildi ve hükümetin kurulmasına ilişkin yeni bir düzen benimsendi. Bu tarihî karar, sonraki yıllarda Türkiye'nin en önemli millî bayramının da temelini oluşturdu.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Kaçıncı Yılı Kutlanıyor?

29 Ekim 2026 Perşembe günü Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 103. yıl dönümü kutlanacak. Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edildiği için 2026 yılında 103 yaşını tamamlıyor.

Cumhuriyet'in yaşı, kuruluş yılı olan 1923'ün içinde bulunulan yıldan çıkarılmasıyla hesaplanıyor.

2026 – 1923 = 103

Buna göre Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 2026 tarihinde 103 yaşına giriyor ve kuruluşundan itibaren 104. yılına başlıyor.

Cumhuriyet Bayramı yıl dönümü tablosu

Yıl Cumhuriyet'in kuruluş yıl dönümü
2023 100. yıl
2024 101. yıl
2025 102. yıl
2026 103. yıl
2027 104. yıl
2028 105. yıl
2029 106. yıl
2030 107. yıl

Cumhuriyet'in 100. yılı 29 Ekim 2023 tarihinde kutlandı. 2026 yılında ise 103. kuruluş yıl dönümü için törenler düzenlenecek.

Cumhuriyet Ne Zaman İlan Edildi? 29 Ekim 1923'te Ne Oldu?

Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 1923 Pazartesi günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen anayasa değişikliğiyle ilan edildi.

Bu karardan önce Türkiye'de 1921 Anayasası doğrultusunda Meclis hükümeti sistemi uygulanıyordu. Millî Mücadele döneminde oluşturulan bu yönetim yapısında egemenliğin millete ait olduğu ilkesi benimsenmişti. Ancak devletin yönetim biçiminin Cumhuriyet olduğu anayasal düzeyde henüz açıkça belirtilmemişti.

29 Ekim'de kabul edilen düzenlemeyle 1921 Anayasası'nın birinci maddesine Cumhuriyet yönetimini tanımlayan hüküm eklendi. Böylece devletin yönetim biçimi anayasal olarak kesinleştirildi.

Cumhuriyet Saat Kaçta İlan Edildi? TBMM'de Kaç Milletvekili Oy Kullandı?

Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 Pazartesi günü saat 20.30'da ilan edildi.

Anadolu Ajansı arşivinde bulunan dönemin haber bültenlerine göre TBMM, saat 18.00'de toplandı. Anayasa Komisyonu tarafından hazırlanan değişiklik teklifi görüşüldükten sonra oylamaya geçildi.

Oylamaya katılan 158 milletvekilinin tamamı teklife kabul oyu verdi. Böylece Cumhuriyet'in ilanına ilişkin anayasa değişikliği oy birliğiyle kabul edildi.

Tarihî olay Bilgi
Cumhuriyet'in ilan edildiği tarih 29 Ekim 1923
Gün Pazartesi
Meclis görüşmelerinin başlangıcı 18.00
Cumhuriyet'in ilan saati 20.30
Oylamaya katılan milletvekili sayısı 158
Kabul oyu 158
İlk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk
İlk Cumhurbaşkanlığı seçimi 29 Ekim 1923

Mecliste Cumhuriyet'in ilanı alkışlarla karşılandı. Ardından Cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.

Atatürk Cumhuriyeti Ne Zaman ve Nerede İlan Edeceğini Açıkladı?

Cumhuriyet'in ilanından bir gün önce, 28 Ekim 1923 Pazar akşamı Mustafa Kemal Paşa, Çankaya Köşkü'nde yakın çalışma arkadaşlarıyla bir araya geldi.

O dönemde hükümetin kurulması konusunda yaşanan sorunlar, yeni bir yönetim düzenlemesini gerekli hâle getirmişti. 27 Ekim'de Fethi Okyar Hükümetinin istifasının ardından yeni kabinenin oluşturulamaması, Meclisteki siyasi bunalımı derinleştirdi.

Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim akşamındaki toplantıda Cumhuriyet'in ilan edilmesine yönelik kararını arkadaşlarıyla paylaştı.

Bu tarihî toplantıda söylediği söz, Cumhuriyet'in kuruluş sürecinin en çok bilinen ifadelerinden biri oldu:

"Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz."

Toplantının ardından Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa, 1921 Anayasası'nda yapılması gereken değişiklikleri hazırladı. Ertesi gün bu düzenleme önce Halk Fırkası Meclis Grubunda, ardından TBMM'de görüşülerek kabul edildi.

Cumhuriyet Neden 29 Ekim'de İlan Edildi?

Cumhuriyet'in 29 Ekim'de ilan edilmesinin arkasında, Millî Mücadele sonrasında yeni devletin yönetim biçiminin açıkça belirlenmesi ve hükümetin kurulmasında yaşanan sorunların çözülmesi bulunuyordu.

23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla millet egemenliğine dayalı bir yönetim anlayışı benimsenmişti. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı monarşisinin yönetim yetkisi sona ermişti.

24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması ve 13 Ekim 1923'te Ankara'nın başkent olması, yeni devletin kurumsallaşması açısından önemli gelişmelerdi.

Buna karşılık hükümetin oluşturulması sırasında ortaya çıkan siyasi sorunlar ve devlet başkanlığı makamının açık biçimde düzenlenmesi ihtiyacı devam ediyordu.

29 Ekim'de yapılan anayasa değişikliğiyle yönetim biçimi Cumhuriyet olarak belirlendi. Cumhurbaşkanlığı makamı ve hükümetin kurulma yöntemi de yeniden düzenlendi.

Cumhuriyet'in ilanına giden süreç

Tarih Gelişme
19 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışı
23 Nisan 1920 TBMM'nin açılması
20 Ocak 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü
1 Kasım 1922 Saltanatın kaldırılması
24 Temmuz 1923 Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması
13 Ekim 1923 Ankara'nın başkent ilan edilmesi
27 Ekim 1923 Fethi Okyar Hükümetinin istifası
28 Ekim 1923 Mustafa Kemal Paşa'nın Cumhuriyet kararını açıklaması
29 Ekim 1923 Cumhuriyet'in ilanı ve ilk Cumhurbaşkanlığı seçimi
30 Ekim 1923 İsmet Paşa'nın ilk Cumhuriyet hükümetini kurması

Türkiye Cumhuriyeti'nin İlk Cumhurbaşkanı Kimdir?

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk'tür.

Cumhuriyet'in ilan edilmesinin ardından TBMM'de yapılan gizli oylamada Mustafa Kemal Paşa, oylamaya katılan 158 milletvekilinin tamamının oyunu alarak Cumhurbaşkanı seçildi.

29 Ekim 1923 tarihinde gerçekleşen bu seçim, Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki ilk Cumhurbaşkanlığı seçimi oldu.

Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'deki vefatına kadar Cumhurbaşkanlığı görevini sürdürdü.

Türkiye Cumhuriyeti'nin İlk Başbakanı Kimdir?

Cumhuriyet'in ilanının ardından ilk hükümeti kurmakla İsmet İnönü görevlendirildi. İsmet Paşa, 30 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk hükümetini kurdu.

29 Ekim'de kabul edilen yeni anayasal düzenleme, hükümetin oluşturulma yönteminde de değişiklik getirdi. Cumhurbaşkanının başbakanı belirlemesi ve başbakanın bakanları seçerek Cumhurbaşkanının onayına sunması esasına dayanan kabine sistemine geçildi.

Böylece önceki Meclis hükümeti sisteminden farklı bir yürütme yapısı oluşturuldu.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı İlk Ne Zaman Kutlandı?

Cumhuriyet'in ilanının ardından 29 Ekim 1923 gecesinde ve 30 Ekim'de kutlamalar gerçekleştirildi. Ancak bu dönemde 29 Ekim henüz kanunla millî bayram ilan edilmemişti.

1924 yılında Cumhuriyet'in ilk yıl dönümü için resmî törenler düzenlendi. Aynı yıl alınan kararla kutlamalarda 101 pare top atışı yapılması ve özel program hazırlanması kararlaştırıldı.

29 Ekim'in kanunla millî bayram olarak kabul edilmesi ise 19 Nisan 1925 tarihinde gerçekleşti.

TBMM'de kabul edilen kanunla Cumhuriyet'in ilan edildiği 29 Ekim günü millî bayram olarak belirlendi. Böylece 1925 yılından itibaren Cumhuriyet Bayramı resmî bir bayram niteliğiyle kutlanmaya başlandı.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Kaç Gün Tatil?

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı için Türkiye'de 1,5 günlük resmî tatil uygulanıyor.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'a göre tatil, 28 Ekim günü saat 13.00'te başlıyor ve 29 Ekim günü boyunca devam ediyor.

2026 yılı için tatil programı şöyle:

Tarih Tatil durumu
28 Ekim Çarşamba Saat 13.00'ten itibaren resmî tatil
29 Ekim Perşembe Tam gün resmî tatil
30 Ekim Cuma Normal iş ve eğitim günü

30 Ekim Cuma günü genel resmî tatil kapsamına girmiyor. Bu nedenle ayrıca bir karar alınmadıkça kamu kurumları ve okullarda normal çalışma düzeni geçerli olacak.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın Anlamı ve Önemi Nedir?

29 Ekim, Türkiye'de devletin yönetim biçiminin Cumhuriyet olarak belirlendiği tarih olması nedeniyle kutlanıyor.

Cumhuriyet yönetiminde devlet başkanlığı, saltanat sisteminde olduğu gibi bir hanedan içinde miras yoluyla devredilmiyor. Devletin yönetiminde millet egemenliği ve anayasal kurumlar esas alınıyor.

29 Ekim 1923'te kabul edilen anayasa değişikliği, Millî Mücadele yıllarında gelişen millî egemenlik anlayışının devletin yönetim biçiminde açıkça tanımlanmasını sağladı.

Cumhuriyet'in ilanının ardından Türkiye'de siyasi, hukuki, eğitim ve toplumsal alanlarda çeşitli düzenlemeler gerçekleştirildi. Bu dönüşüm süreci, Cumhuriyet tarihinin önemli aşamalarını oluşturdu.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Hangi Güne Denk Geliyor?

Cumhuriyet'in ilan edildiği 29 Ekim 1923 tarihi pazartesi gününe denk geliyordu. Cumhuriyet'in 103. kuruluş yıl dönümünün kutlanacağı 29 Ekim 2026 ise perşembe günü olacak.

Cumhuriyet Bayramı her yıl 29 Ekim tarihinde kutlanıyor. Günün haftanın hangi gününe denk geldiği değişse de kutlama tarihi sabit kalıyor.

2026 yılında da Türkiye genelinde resmî törenler, Atatürk anıtlarına çelenk sunma programları, Cumhuriyet yürüyüşleri, fener alayları ve konserlerle kuruluş yıl dönümü kutlanacak.

29 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisinde alınan tarihî kararın üzerinden 103 yıl geçmiş olacak. Cumhuriyet'in ilanıyla başlayan yeni yönetim dönemi, Türkiye'nin siyasi tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak anılmaya devam ediyor.