Lula Ordusu nedir sorusu, son gelişmelerin ardından en çok merak edilenler arasında yer aldı. Sağcı rakibi Flávio Bolsonaro’nun gerisinde bulunan Lula, yalnızca üç hafta içinde yarışın seyrini tersine çevirdi. Lula’nın Ordusu’nun ortaya çıkışı, birçok destekçiyi Brezilya solunun sonunda dijital alanda rekabet etmenin bir yolunu bulduğuna ikna etti.
Lula Ordusu nedir?
Brezilya’da Lula da Silva’nın seçim zaferinde, Minas Gerais Eyaleti Milletvekili Andre Janones’in yönettiği “Lula’nın Ordusu” adlı WhatsApp ağı etkili oldu.
Bu geri dönüşün sonrasında Brezilya’da en gündem olan isimlerden biri, İşçi Partisi’nin önde gelen yöneticilerinden biri değil, sosyal medyayı alışılmadık yöntemlerle kullanan vekil André Janones oldu. İlk turun Senatör Flavio Bolsonaro’nun gerisinde tamamlanmasının akabinde büyütülen kanalın takipçi sayısı, 50 binden ikinci tur öncesinde 10,8 milyona çıktı. Janones’in dijital kampanyası, destekçilere her gün yeni üye kazandırma, belirlenen içerikleri yayma ve ortak etiket çalışmalarına katılma görevleri verdi.
Lula, üç hafta içinde yarışın seyrini tersine çevirdi.
“Bizim Generalimiz” diye hitap ettiği milletvekiline, “Her gün askerlerimizin moralini yükselttiği için” teşekkür etti.
Uzmanlar, bu geri dönüşü yalnızca sosyal medyayla açıklamanın mümkün olmadığını; saha çalışmalarının da etkili olduğunu belirtiyor. Ağ, seçmenleri yalnızca içerik tüketen kişiler olmaktan çıkararak mesaj üreten, dağıtan ve yeni seçmenlere ulaşan aktif kampanya katılımcılarına dönüştürmeyi hedefledi. Lula’nın seçim kampanyasının son haftalarındaki en dikkat çekici isimlerinden biri olan André Janones’in hayat hikâyesi de Brezilya siyasetinin alışılmadık örneklerinden.
Minas Gerais eyaletinden vekil olan Janones, ev işçisi bir annenin ve engelli bir babanın oğlu. Anlık mesajlaşma uygulaması WhatsApp üzerinden yürütülen çalışma; dezenformasyonla mücadele, sandık güvenliği ve kararsız seçmenlere doğrudan erişim amacıyla kullanıldı. Hukuk fakültesindeki eğitim masraflarını karşılamak için otobüslerde bilet ücreti toplayarak çalıştı.
Milletvekili André Janones tarafından yönetilen bu girişim, destekçileri video paylaşmaya, etiketleri (hashtag) yaygınlaştırmaya ve yeni seçmenler kazanmaya teşvik etti. İki tur arasındaki dönemdeki hızlı büyümesi başta dikkat çekiciydi çünkü Brezilya siyasetindeki uzun süredir devam eden bir dengesizliği tersine çevirmiş gibi görünüyordu. Daha sonra avukat oldu ve siyasete girdi.
Anketlerin nasıl sonuçlanacağından bağımsız olarak bir araya gelen Lula destekçileri, bu süreçte dijital kampanyanın yanı sıra sahadaki çalışmalara da yer aldı. Uzmanlar, Lula da Silva’nın sandık başarısında dijital kampanya ve sosyal medya stratejilerinin kırılma noktası oluşturduğuna ilgi topladı. Ancak Janones’i ülke çapında tanınır hale getiren asıl özelliği, sosyal medyayı kullanma biçimi oldu.
Brezilya’da 2018’den beri bilhassa WhatsApp ve Telegram üzerinden yürütülen siyasi kampanyalarda Jair Bolsonaro ve destekçileri etkiliydi. Lula’nın yarışta tabloyu değiştirebileceğine dair şüphelerin bulunduğu dönemde öne çıkan kanal, hızla 10,8 milyon takipçiye ulaştı. Bolsonaro taraftarları, milyonlarca kişiye ulaşan mesajlaşma ağları, videolar ve sosyal medya kampanyalarıyla dijital siyasette güçlü bir örgütlenme kurmuştu.
Kampanya döneminde Meta platformlarında Lula da Silva’ya ait içeriklerin sağ gruplara göre daha düşük erişim aldığı belirtilirken, hareket algoritmik kısıtlamaları aşmak için halktan halka yayılan organik bir koordinasyon ağı kurdu. Yıllardır, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ile aynı çizgide olan muhafazakarların, bilhassa WhatsApp ve Telegram gibi platformlarda çevrimiçi siyasi mobilizasyona hakim olduğu düşünülüyordu. Janones ise aynı araçları bu sefer Lula için kullanmaya başladı.
Lula Ordusu hakkında öne çıkan ifadeler
Her sabah milyonlarca kişiye yeni görev: “Uyumayın, daha işimiz bitmedi”
Öte yandan, kanalın iki tur arasındaki hızlı büyümesi, Brezilya siyasetinde uzun zamandır muhafazakârların lehine olduğu düşünülen çevrimiçi örgütlenme dengesini değiştirmiş görünüyordu. Brezilya İşçi Partisi’nin (PT) Arjantin Temsilciliği Sekreteri Mayara Dos Santos, El Cronista’ya yaptığı değerlendirmede, amaçlarının kampanya mesajlarını geleneksel parti çevrelerinin dışına taşımak olduğunu dile getirdi. Kanal sıradan bir siyasi propaganda hesabı gibi çalışmıyordu.
Bu değişim başta önemliydi çünkü sosyal medya, Jair Bolsonaro’nun 2018’deki seçim zaferinden bu yana Brezilya siyasetinde merkezi bir rol oynuyor ve WhatsApp ağları siyasi kampanyaların belirleyici unsurlarından biri olarak görülüyordu. Lula da Silva, Brezilya’da dördüncü kez devlet başkanı seçildi.
Dos Santos, “Temel hedefimiz, kampanya mesajlarının etki alanını geleneksel parti çevrelerinin ötesine taşımak ve bu içeriklerin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlamak amacıyla sempatizanlarımızı organize etmekti” ifadelerini kullandı.
Janones, hayranlarına her gün yerine getirmeleri gereken görevler veriyordu. Lula’nın Ordusu mesajları, takipçilerin arkadaşları ve aile üyeleriyle paylaşmaları için genellikle hazır şablonlar içeriyordu. Bazen Lula’nın yeni bir videosunun yayılması, bazen bir etiketin X’te gündeme sokulması, bazen de arkadaşların ve aile üyelerinin kanala davet edilmesi isteniyordu.
Bunların her biri, Lula’nın sosyal medyadaki görünürlüğünü artırmayı amaçlayan belirli bir görevi destekçilere veriyordu.
Janones sık sık “askerlerine”, son kampanya videosunu “patlatmaları” ya da yeni bir etiketin “yükselişe geçmesine” yardımcı olmaları talimatını veriyordu.
“Arkadaşlar, acil!”, “Henüz uyumayın”, “Görev tamamlanmadan yemek yok!” ve “Terhis edilmeden önce size vereceğim bir görev daha var” ifadeleri verilen talimatlardan bazılarıydı.
Lula, zafer konuşmasında Janones’ten “Generalimiz” diye söz etti ve kendisine “her gün birliklerimizin moralini yükselttiği” için teşekkür etti.
Seçim arifesinde milletvekili ayrıca, anketlerin hala Bolsonaro’nun kazanacağını göstermesine rağmen, “geri dönüş canlı yayını” olarak adlandırılan 24 saatlik bir canlı yayın etkinliği düzenledi.
Lula, Janones’e “General” diye hitap etti.
İşçi Partisi içindeki bazı isimlerin, Janones’in sosyal medyadaki sıklıkla çatışmacı üslubunun Lula için yansıtmayı umdukları daha ılımlı imajı zedeleyebileceği yönündeki endişelerine rağmen başarılı oldu. Çevrimiçi siyasi kampanyaların seçim sonuçları üzerindeki etkisini ölçmek ise her zaman zordur. Lula’nın müttefikleri, Lula’nın Ordusu’nun geri dönüşe ivme kazandırmaya yardımcı olduğunu söylese de siyaset bilimciler WhatsApp operasyonunun doğrudan kaç oyu etkilediğini, hatta etkileyip etkilemediğini belirlemenin imkansız olduğu uyarısında bulunuyor.
Siyaset bilimci Denilde Holzhacker, Lula’nın geri dönüşünde kampanya stratejisindeki değişimin kilit rol oynadığını savunuyor. Holzhacker’a göre İşçi Partisi adayı, dijital faaliyetleri tek başına yürütmek yerine çevrimiçi kampanyayı taban hareketliliğiyle birleştirdi. Holzhacker, kampanyanın yerel çalışmaları yoğunlaştırdığını ve mesajlarını uyarladığını, Bolsonaro’nun olası bir zaferini sosyal programlarda yapılabilecek değişiklikler ve hak kayıplarıyla ilişkilendirdiğini söylüyor.
Holzhacker, “Lula’nın kendi zayıflığını fark edip tarzını tamamen değiştirmiş olması onun hanesine yazılması gereken bir başarıydı. Ve Janones, Brezilya solu için düşünülemez görünen bir şeyi başardı: sosyal medyaya hakim olmayı” değerlendirmesinde bulundu.
Goulart, “Lula’nın zaferine bağlı olanlar, insanları bir araya getirmek ve onları oy vermeye ikna etmek için çalıştı” diyor.
Zafer konuşmasında, seçimlerin kendisine birçok ders verdiğini ifade etti ve Brezilya’nın yönetilme biçimini değiştirme sözü verdi.
“İnsanlara karar alma süreçlerinde daha fazla söz hakkı vereceğiz ve dijital iletişim hükümetimde çok daha büyük bir rol oynayacak.”
Yorumlar (0)