Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in serveti, uluslararası araştırmalarda ortaya çıkan gayrimenkul yatırımları ve aile üyelerinin şirket ortaklıkları nedeniyle gündemde. Bazı internet sitelerinde Aliyev'in kişisel serveti 900 milyon dolar olarak tahmin edilirken, araştırmacı gazetecilik kuruluşlarının raporlarında ailesi ve yakın çevresiyle bağlantılı yüz milyonlarca dolarlık mülkler yer alıyor. Ancak Aliyev'in kişisel mal varlığının toplamına ilişkin resmî ve doğrulanmış bir rakam bulunmuyor.
Azerbaycan'ı 2003 yılından bu yana yöneten Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ailesine ait yatırımlar, Pandora Papers ve Panama Papers araştırmalarında incelendi. Özellikle İngiltere'deki gayrimenkuller, offshore şirketler ve bankacılık sektöründeki ortaklıklar dikkat çekti. Uluslararası kuruluşların yayımladığı raporlar, Aliyev ailesinin ekonomik faaliyetlerinin Azerbaycan dışına da uzandığını ortaya koydu.
İlham Aliyev'in serveti ne kadar, kaç milyon doları var?
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in kişisel servetine ilişkin kesinleşmiş bir rakam açıklanmadı.
Ünlü isimlerin mal varlıklarına ilişkin tahminler yayımlayan Celebrity Net Worth, Aliyev'in servetini 900 milyon dolar olarak gösteriyor. Ancak bu tutar resmî bir mal varlığı beyanına veya bağımsız olarak doğrulanmış kapsamlı bir finansal denetime dayanmıyor.
Organize Suç ve Yolsuzluk Raporlama Projesi (OCCRP) tarafından yayımlanan araştırmalarda ise Aliyev ve eşi Mehriban Aliyeva'nın toplam kişisel servetlerini açıklamadıkları belirtiliyor.
Bu nedenle internet sitelerinde yer alan tahmini rakamlarla araştırmalarda tespit edilen aile varlıklarını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Aliyev ailesinin Londra'daki 700 milyon dolarlık gayrimenkulleri
2021 yılında yayımlanan Pandora Papers araştırması, Aliyev ailesi ve yakın çevresinin İngiltere'deki mülklerine ilişkin önemli bilgiler ortaya koydu.
OCCRP'nin incelediği belgelere göre Aliyev'in çocukları, kayınpederi ve aileye yakın iş insanlarıyla bağlantılı gayrimenkullerin toplam edinim değeri yaklaşık 694 milyon dolara ulaştı.
Araştırmada Londra'daki lüks daireler, ticari binalar ve farklı gayrimenkuller yer aldı.
Mülklerin bir bölümünün Britanya Virjin Adaları'nda kurulan offshore şirketler aracılığıyla edinildiği belirtildi. İncelenen belgelerde 84 offshore şirket tespit edildi.
Söz konusu 694 milyon dolarlık tutar, İlham Aliyev'in şahsi servetini değil, ailesi ve yakın çevresiyle ilişkilendirilen gayrimenkullerin geçmişteki toplam değerini ifade ediyor.
İlham Aliyev'in çocuklarının mal varlığı ne kadar?
İlham Aliyev ile eşi Mehriban Aliyeva'nın Leyla Aliyeva, Arzu Aliyeva ve Haydar Aliyev adında üç çocuğu bulunuyor.
Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumunun (ICIJ) Pandora Papers belgelerine dayanan incelemesinde, Aliyev'in çocuklarının 2006-2018 yılları arasında Britanya Virjin Adaları'nda kayıtlı 44 şirkette hissedar olduğu aktarıldı.
Araştırmada, çocuklarla bağlantılı beş şirketin 2006-2009 yılları arasında Londra'da 120 milyon doların üzerinde gayrimenkul satın aldığı belirtildi.
Belgelerde Haydar Aliyev'in henüz 11 yaşındayken Londra'daki yaklaşık 49 milyon dolarlık bir ticari binayı satın alan offshore şirketin hissedarı olduğu bilgisi de yer aldı.
Aliyev ailesinin şirketleri ve banka yatırımları
Aliyev ailesinin ekonomik faaliyetleri yalnızca gayrimenkul sektörüyle sınırlı değil.
Radio Free Europe/Radio Liberty'nin Ocak 2024'te yayımladığı araştırmada, aile üyeleriyle bağlantılı dört bankanın Azerbaycan bankacılık sektöründeki varlık payının 2015 yılından itibaren önemli ölçüde arttığı belirtildi.
Panama Papers belgelerinde ise aileyle bağlantılı AtaHolding'in bankacılık, telekomünikasyon, inşaat, madencilik, petrol ve doğal gaz sektörlerinde faaliyet gösterdiği ortaya konuldu.
AtaHolding'in 2014 yılına ait şirket kayıtlarında 490 milyon doların üzerinde varlık bulunduğu aktarıldı.
Bu tutarlar, şirketlerin toplam varlıklarını ifade ediyor. Dolayısıyla tamamının Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e ait kişisel servet olarak değerlendirilmesi doğru değil.
Aliyev ailesinin 13 milyar dolarlık varlığı iddiası
Kasım 2024'te yayımlanan The Sentry raporunda, İlham Aliyev'in kızları Leyla ve Arzu Aliyeva ile bağlantılı şirket ve varlık ağının 12'den fazla ülkeye yayıldığı belirtildi.
Kuruluş, incelediği ekonomik ağın değerini 13 milyar doların üzerinde olarak ifade etti.
Rapordaki tutar, aile üyeleriyle ilişkilendirilen şirketlerin ve varlıkların oluşturduğu geniş ekonomik ağın değerine ilişkin bir değerlendirme niteliği taşıyor.
Bu rakamın İlham Aliyev'in şahsi banka hesaplarında bulunan para veya doğrudan kendisine ait net servet olarak sunulması mümkün değil.
İlham Aliyev'in Dubai ve İngiltere'deki evleri
OCCRP'nin önceki araştırmalarında Aliyev ailesiyle bağlantılı farklı ülkelerdeki gayrimenkuller de incelendi.
Belgelerde Dubai'de toplam değeri yaklaşık 44 milyon dolar olarak belirtilen dokuz lüks konut, Londra'da milyonlarca dolarlık mülkler ve Moskova yakınlarında bir taşınmaz yer aldı.
İngiltere'deki mülkler üzerine daha sonra yapılan araştırmada, Aliyev'in kızları Leyla ve Arzu Aliyeva'nın Londra'da altı lüks dairenin sahibi olarak kayıtlarda göründüğü belirtildi.
Bununla birlikte, daha önce aile ve yakın çevresiyle ilişkilendirilen bazı mülklerin güncel nihai sahiplik bilgilerine ulaşılamadığı da raporlandı.
İlham Aliyev mal varlığı iddiaları hakkında ne söyledi?
İlham Aliyev, 2021 yılında ailesinin servetine ilişkin uluslararası araştırmalarda yer alan iddialara yanıt verdi.
Aliyev, basında yayımlanan bilgilerin yalnızca küçük bir bölümünün doğru olduğunu savundu. Cumhurbaşkanlığı görevine başlamasının ardından sahip olduğu varlıkları çocuklarına devrettiğini belirterek aile üyelerinin ticari faaliyetlerini savundu.
Aliyev'in açıklamaları, Pandora Papers araştırmasında ortaya konulan tüm mülklerin mevcut sahipliğini veya finansman kaynaklarını açıklığa kavuşturmadı.
İlham Aliyev kimdir, kaç yaşında, ne zamandır cumhurbaşkanı?
İlham Haydar oğlu Aliyev, 24 Aralık 1961 tarihinde Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de doğdu.
Azerbaycan'ın eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in oğludur. Eğitimini Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsünde tamamladı.
1990'lı yıllarda Azerbaycan Devlet Petrol Şirketinde üst düzey görevler üstlendi. Daha sonra siyasete giren Aliyev, 2003 yılında cumhurbaşkanı oldu.
2026 yılı Kasım ayı itibarıyla 64 yaşında olan Aliyev, 23 yıldır Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı görevini yürütüyor.
Muhabir: Haber Servisi
