ZİGANA, Trabzon Silah Sanayi A.Ş. (TİSAŞ) tarafından 2000’lerin başından bu yana üretilen yerli tabanca ailesidir. İlk ZİGANA modelleri çelik gövdeli, horozlu ve çift hareketli hizmet tabancalarıydı. Bugün aynı isim, polimer gövdeli PX-9 serisini de kapsıyor. Aile; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma ve Gümrük Muhafaza’nın yanı sıra Filipinler, Bangladeş, Azerbaycan ve Kongo’daki kurumların envanterine girdi.
Bu sayfa “ZİGANA tabanca hangi ülkenin”, “ZİGANA modelleri nelerdir”, “ZİGANA T ile K farkı ne” ve “PX-9 nedir” sorularını tek yerde ve kaynaklı olarak cevaplamak için hazırlandı. Tarihler büyük ölçüde TİSAŞ’ın kendi kilometre taşları listesine dayanıyor; bağımsız kaynakla farklılaşan yerler ayrıca belirtildi.
Bir Bakışta: ZİGANA
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Ülke | Türkiye |
| Üretici | TİSAŞ (Trabzon Silah Sanayi A.Ş.), Arsin Organize Sanayi Bölgesi |
| İlk model | ZİGANA M16 (2000, TİSAŞ; Vikipedi seri üretim başlangıcını 2001 olarak veriyor) |
| Tasarım | Türk patentli özgün tasarım |
| Kalibreler | 9×19 mm Parabellum (ana), 9×21 mm, .40 S&W, .45 ACP |
| Çalışma prensibi | Kısa geri tepme, değiştirilmiş Browning tipi kilitleme |
| Tetik (klasik seri) | Çift hareketli, açık horoz, otomatik iğne bloğu |
| Şarjör (klasik seri) | 15 fişek standart, 17 fişek uzatılmış |
| Başlıca modeller | M16, T, K, KC, F, F Auto, Sport, C45, P06, PX-9 |
| Türk kamu kullanıcıları | TSK (ZİGANA T, 2004; PX-9 GEN3, 2023), Jandarma (ZİGANA F, 2016), Gümrük Muhafaza (PX-9, 2019) |
ZİGANA Hangi Ülkenin, Kim Üretiyor?
ZİGANA bir Türk tabancasıdır ve Trabzon’da üretilir. Üretici TİSAŞ, 28 Mayıs 1993’te Trabzon’da kuruldu. Türkçe ve İngilizce Vikipedi, şirketin Doğu Karadeniz Silah Projesi kapsamında KOSGEB ve MKEK koordinasyonuyla kurulduğunu yazıyor. Fabrika Arsin Organize Sanayi Bölgesi’nde, 11 bin metrekarelik bir arazi üzerinde bulunuyor; dış ticaret işleri için 1998’de Ankara’da bir ofis açıldı.
Tabancanın adı, Trabzon ile Gümüşhane arasındaki Zigana Dağı ve geçidiyle aynı. Şirket, yerel bir coğrafi adı ürün ailesinin markası haline getirdi; bu marka bugün yurt dışında da TİSAŞ’ın en bilinen ürün adı.
Yabancı kaynaklarda ZİGANA’nın Alman Walther P88’e benzediği yazılıyor. TİSAŞ ise ZİGANA M16 ve Kanuni S serisini “Türk patentli” tabancalar olarak tanımlıyor. Modern Firearms ansiklopedisi de bu tabancaların çoğu Türk tabancasının aksine mevcut bir Avrupa modelinin kopyası olmadığını, büyük ölçüde özgün bir tasarım olduğunu belirtiyor. Kısacası ZİGANA, Türkiye’de lisans almadan tasarlanan ilk tabanca aileleri arasında sayılıyor.
Tarihçe: Fatih 13’ten PX-9 GEN3’e
TİSAŞ’ın ilk ürünü 1994’te üretilen 7,65 mm’lik Fatih 13 oldu. Şirket 1998’de 9×19 mm’ye geçme kararı aldı ve aynı yıl Kanuni-16 modeliyle ilk özgün Türk tabanca tasarımını tescil ettirdi. Vikipedi, bu çalışmanın Karadeniz Teknik Üniversitesi KOSGEB Teknoloji Geliştirme Merkezi ile ortak yürütüldüğünü aktarıyor. 1999’da Arsin’deki fabrikada üretim başladı. 2000 yılında ürün gamına Kanuni S ve ZİGANA M16 eklendi; ZİGANA ailesi böylece doğdu.
2003’te ZİGANA K ve ZİGANA T modelleri aileye katıldı. TİSAŞ’a göre ZİGANA T, 2004’te Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girdi. Aynı yıl ABD Ateşli Silahlar Teknoloji Şubesi M16, K ve T modellerini inceleyerek ithalat kriterlerine uygun buldu. 2006’da soğuk dövme namlu teknolojisine geçildi, namlu ağzı kompansatörlü ilk model ZİGANA Sport üretime alındı ve ZİGANA C45 ile Türkiye’nin ilk yerli .45 kalibre tabancası ortaya çıktı. 2007’de ilk ABD ihracatı yapıldı ve ZİGANA F Auto, Türkiye’nin ilk yerli tam otomatik tabancası olarak üretildi.
2009’da ZİGANA P06 ile Türkiye’nin ilk polimer gövdeli, iğne ateşlemeli (horozsuz) tabancası üretildi. TİSAŞ’a göre 2010’da Azerbaycan Savunma Bakanlığı ile ortak üretim sözleşmesi imzalandı. Vikipedi’ye göre ZİGANA K ve F, Azerbaycan’da Zəfər, Zəfər-K ve İnam adlarıyla lisanslı olarak üretiliyor ve Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından kullanılıyor. Bu, bir Türk tabanca tasarımının yurt dışında lisansla üretildiği ilk örneklerden biri. 2016’da ZİGANA F, Jandarma Genel Komutanlığı envanterine; ZİGANA F Auto ise Kongo Cumhuriyeti Özel Kuvvetler Komutanlığı envanterine girdi.
Polimer gövdeli ZİGANA PX-9, 2019’da Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü ile Filipin Ulusal Polisi ve Filipin özel kuvvetlerinin envanterine girdi. 2020’de Bangladeş Hava Kuvvetleri aynı modeli seçti. 2021’de ABD’de TİSAŞ USA kuruldu ve Türkiye’nin 5,7×28 mm kalibreli ilk tabancası PX-5.7 üretildi. 2023’te ZİGANA PX-9 GEN3, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Kara, Hava ve Deniz kuvvetleri ile Filipinler Silahlı Kuvvetleri envanterine girdi.
Anadolu Ajansı’nın 24 Haziran 2026 tarihli haberinde TİSAŞ Yönetim Kurulu Üyesi Murat Alemdaroğlu, şirketin 2025’te ihracata yönelik 150 bin tabanca ve 10 bin piyade tüfeği ürettiğini, ürünlerin yüzde 70’inin dört kıtada 76 ülkeye gittiğini söyledi. Alemdaroğlu, bir sözleşme kapsamında 2025’te Türk kolluk güçlerine yaklaşık 52 bin silah teslim ettiklerini, 2026 için yüzde 15 büyüme hedeflediklerini ve makineli tüfek ile döner namlulu Gatling projeleri üzerinde çalıştıklarını da belirtti.
ZİGANA Modelleri ve Farkları
ZİGANA ailesi iki kuşağa ayrılıyor. Birinci kuşak (M16, T, K, KC, F, Sport, C45) metal gövdeli, horozlu ve çift hareketli. İkinci kuşak (P06 ve PX-9) polimer gövdeli ve iğne ateşlemeli. Klasik serinin üç temel modelinin ölçüleri şöyle:
| Model | Boy | Namlu | Ağırlık (boş) | Şarjör |
|---|---|---|---|---|
| ZİGANA M16 | 218 mm | 126 mm | 940 g | 15 / 17 |
| ZİGANA T | 220 mm | 130 mm | 980 g | 15 / 17 |
| ZİGANA K | 191 mm | 103 mm | 940 g | 15 / 17 |
Ölçüler: Modern Firearms (Maxim Popenker). TİSAŞ’ın arşivlenmiş eski katalog verisi ZİGANA K için 190 mm boy, 105 mm namlu ve 850 g ağırlık veriyor; fark üretim dönemine bağlı olabilir.
- ZİGANA M16: Ailenin ilk modeli. Gövdede namlu altında kısa bir koruyucu, 126 mm (5 inç) namlu.
- ZİGANA T: M16’nın geliştirilmiş hali; daha ağır ve biraz daha uzun sürgü, uzun namlu altı gövde, 130 mm namlu. TSK’ya giren ilk ZİGANA.
- ZİGANA K ve KC: T’nin kısaltılmış sürgülü ve 103 mm namlulu kompakt sürümü. Taşıma kolaylığı için tasarlandı.
- ZİGANA F ve F Auto: F, Jandarma envanterine giren model. F Auto, Türkiye’nin ilk yerli tam otomatik tabancası; sivil pazara değil kurumsal kullanıcılara yönelik.
- ZİGANA Sport: Namlu ağzı kompansatörlü, uzun sürgülü atıcılık modeli. Kapak fotoğrafındaki tabanca.
- ZİGANA C45: Türkiye’nin ilk yerli .45 ACP tabancası (2006-2007).
- ZİGANA PX-9: Polimer gövdeli, iğne ateşlemeli hizmet tabancası. GEN3 DUTY sürümü Avrupa’da 18+1 fişek kapasiteyle satılıyor. TSK, Gümrük Muhafaza ve Filipinler’de kullanılıyor.
Teknik Yapı: ZİGANA Nasıl Çalışır?
Klasik ZİGANA tabancalar, kilitli sürgülü kısa geri tepme prensibiyle çalışır. Kilitleme, değiştirilmiş Browning tipi bir sistemle sağlanır: namlu, üzerindeki büyük bir tırnakla sürgünün boş kovan atma penceresine kilitlenir. Atış anında namlu ve sürgü birlikte kısa bir mesafe geri gelir, ardından namlu aşağı eğilerek sürgüden ayrılır. Bu çözüm Glock ve SIG Sauer gibi günümüz tabancalarının çoğunda kullanılan yaygın bir yöntemdir.
Tetik çift hareketlidir ve horoz dışarıdan görünür. Emniyet kolu sürgü üzerindedir; tabancalarda ayrıca otomatik iğne bloğu bulunur. Bu blok, tetik çekilmedikçe ateşleme iğnesinin ileri hareket etmesini engeller. Çift sıralı şarjörler üç modelde ortaktır; nişangâhlar üç noktalı sabit tiptedir. PX-9 kuşağında ise horoz yerine yaylı iğne ateşleme sistemi ve hafif polimer gövde kullanılır.
Hangi Kurumlarda Kullanılıyor?
TİSAŞ’ın açıkladığı kurumsal kullanıcılar şunlar:
- Türk Silahlı Kuvvetleri: ZİGANA T (2004), ZİGANA PX-9 GEN3 (2023, Kara, Hava ve Deniz). TSK’nın yeni beylik tabancası ise Sarsılmaz SAR9 METE CE; ayrıntılar için Yavuz 16 ve SAR9 METE sayfalarımıza bakabilirsiniz.
- Jandarma Genel Komutanlığı: ZİGANA F (2016). Jandarmanın güncel envanteri: Jandarma hangi silahları kullanıyor?
- Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü: ZİGANA PX-9 (2019).
- Filipinler: Ulusal Polis ve özel kuvvetler (PX-9, 2019), Silahlı Kuvvetler (PX-9 GEN3, 2023).
- Bangladeş Hava Kuvvetleri: ZİGANA PX-9 (2020).
- Kongo Cumhuriyeti Özel Kuvvetler Komutanlığı: ZİGANA F Auto (2016).
- Azerbaycan: Lisanslı Zəfər, Zəfər-K ve İnam sürümleri.
Vikipedi ayrıca PX-9’un Malezya’da Türkiye ile ortaklık içinde üretildiğini ve yıllık yaklaşık 20 bin adedin çoğunlukla Malezya ordusu ve polisi için yapıldığını yazıyor; bu bilgiyi doğrulayan resmî bir açıklama bulamadık. Pakistan’da yerel atölyelerin ZİGANA görünümlü kaçak kopyalar ürettiği de aynı kaynakta geçiyor; bu silahlar TİSAŞ ürünü değildir.
ZİGANA Neden Önemli?
Türkiye’de tabanca üretimi uzun süre lisansla ilerledi: MKE’nin Kırıkkale tabancası Walther PP’ye, Yavuz 16 ise Beretta 92’ye dayanıyordu. ZİGANA, bu zincirde Türk patentiyle tescil edilen ve sonra yurt dışına lisans verilen ilk tabanca ailelerinden biri oldu. İlk yerli .45 kalibre, ilk yerli tam otomatik tabanca, ilk polimer gövdeli iğne ateşlemeli tabanca ve ilk 5,7 mm tabanca gibi “ilk”ler de aynı Trabzon tesisinden çıktı. Bugün CANiK ve Sarsılmaz kadar yüksek hacimli kurumsal sözleşmelerle anılmasa da, 76 ülkeye ulaşan ihracatı ve TSK’daki PX-9 GEN3’üyle ZİGANA, Türk hafif silah sanayiinin kalıcı markalarından biri. Diğer üreticilerle karşılaştırma için Türk tabanca markaları ve Türkiye’de üretilen en tanınmış 10 tabanca içeriklerimize göz atabilirsiniz.
