Braille alfabesi, görme engellilerin parmak uçlarıyla dokunarak okuduğu kabartma yazı sistemidir. Her harf, iki sütun ve üç satırdan oluşan altı noktalık bir hücrede gösterilir. Hangi noktaların kabarık, hangilerinin düz olduğu harfi belirler. Altı noktayla 63 farklı kombinasyon kurulabildiği için harflerin yanında sayılar, noktalama işaretleri, hatta matematik ve müzik sembolleri de yazılabilir.
Braille alfabesini kim buldu?
Sistem, adını çocukken geçirdiği bir kaza sonucu görme yetisini kaybeden Fransız Louis Braille'den alır. Braille, öğrenciyken karşılaştığı ve okunması zor olan eski bir kabartma yazı sistemini sadeleştirerek altı noktalı hücreyi geliştirdi. Sistem zamanla bütün dünyaya yayıldı ve her dil kendi harflerini bu düzene uyarladı.
Noktalar nasıl numaralanır?
Hücredeki noktalar sol sütunda yukarıdan aşağı 1, 2, 3, sağ sütunda yine yukarıdan aşağı 4, 5, 6 diye numaralanır. Harfler bu numaralarla tarif edilir. Örneğin a harfi yalnızca 1. noktanın kabarık olduğu hücredir.
Sayılar ve büyük harfler
Braille'de rakamlar için ayrı hücre yoktur. İlk on harfin önüne sayı işareti konduğunda bu harfler rakam olarak okunur. Örneğin a harfinin önüne sayı işareti gelirse 1 anlamına gelir. Büyük harf de aynı mantıkla, harften önce yazılan büyük harf işaretiyle gösterilir.
Türkçe harfler nasıl yazılır?
Ç, ğ, ı, ö, ş ve ü gibi Türkçeye özgü harfler, temel Braille alfabesine sonradan eklenmiş kendi hücrelerine sahiptir. Türkçe Braille'de alfabenin 29 harfinin her birinin bir karşılığı vardır. Öğrenmeye başlarken bu harfleri tablo halinde gösteren kartlar ve ücretsiz mobil uygulamalar çok işe yarıyor.
Braille nasıl yazılır?
En basit yöntem tablet ve kalemdir. Kağıt iki plaka arasına yerleştirilir ve sivri kalemle noktalar bastırılır. Noktalar kağıdın arka yüzüne çıktığı için yazı sağdan sola yazılır, kağıt ters çevrilince soldan sağa okunur.
Daha hızlı yazım için altı tuşlu Braille daktiloları kullanılır, her tuş bir noktaya karşılık gelir. Bilgisayar ve telefonlarda ise ekrandaki metni anlık olarak kabartmaya çeviren Braille ekranlar var. Görme engellilere yönelik diğer teknolojileri görme engelliler için okuma cihazı haberimizde bulabilirsiniz.
Braille nasıl okunur?
Okuma genellikle işaret parmaklarıyla, satır boyunca hafifçe kaydırılarak yapılır. Deneyimli okuyucular iki elini birlikte kullanır: bir el satırı okurken diğeri bir sonraki satırın başını bulur. Hız, tıpkı görerek okumada olduğu gibi pratikle artar.
İşitme engellilerle iletişim için ise işaret dili alfabesi yazımıza bakabilirsiniz.
