Engelli maaşı, engel oranına göre iki kademede ödenir. Son temmuz zammından sonra %40 ile %69 arasında engeli olanlara ayda 5.793,30 TL, %70 ve üzeri engeli olanlara ayda 8.690,01 TL ödeniyor. 18 yaşından küçük engelli çocuğu olan ailelere verilen engelli yakını aylığı da 5.793,30 TL.
Bu aylık bir emekli maaşı değildir; sosyal güvencesi olmayan ve hanesinin geliri düşük olan engellilere verilen bir sosyal yardımdır. Bu yüzden rapor tek başına yetmez. Başvurularda en çok takılınan yer de hane geliri hesabıdır. Aşağıda tutarları, şartları, gelir hesabının nasıl yapıldığını ve maaşın hangi durumlarda kesildiğini anlatıyoruz.
Engelli maaşı ne kadar? Güncel tutarlar
Aylık türüKimlere ödenirAylık tutarEngelli aylığı%40 ile %69 arasında engeli olan 18 yaş üstü5.793,30 TLEngelli aylığı%70 ve üzeri engeli olan 18 yaş üstü8.690,01 TL18 yaş altı engelli yakını aylığıEngelli çocuğun bakımını üstlenen yakın5.793,30 TL
Tutarlar memur maaş katsayısına bağlıdır. Memur maaşlarına ocak ve temmuz aylarında zam yapıldığı için engelli aylığı da yılda iki kez artar. Son temmuz döneminde katsayıdaki artış %13,52 oldu ve aylıklar bu oranda yükseldi. Ocakta yeni katsayı açıklandığında tutarlar yeniden hesaplanır; bu sayfayı da o gün güncelleyeceğiz.
Bir noktayı baştan söyleyelim: %50, %60 ya da %65 rapor arasında maaş farkı yoktur. Hepsi %40-69 kademesindedir. Tutarı değiştiren tek eşik %70'tir.
Engelli maaşı almanın şartları
Engelli aylığı bağlanabilmesi için şu şartların birlikte sağlanması gerekir:
- Türk vatandaşı olmak ve 18 yaşını doldurmuş olmak,
- Yetkili hastaneden alınmış, en az %40 engel oranı gösteren engelli sağlık kurulu raporuna sahip olmak,
- Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emekli, dul veya yetim aylığı almıyor olmak,
- Hanede kişi başına düşen aylık gelirin, net asgari ücretin üçte birinden az olması.
Raporunuz yoksa ilk adım onu almaktır. Sürecin nasıl işlediğini engelli raporu nasıl alınır yazımızda adım adım anlattık.
Hane geliri nasıl hesaplanır?
Başvuruların çoğu burada reddediliyor. Hesap şöyle yapılır: Hanede yaşayan herkesin her türlü düzenli geliri toplanır, sonra hanedeki kişi sayısına bölünür. Engelli kişi de bu sayıya dahildir. Çıkan rakam net asgari ücretin üçte birinden az olmalıdır. Güncel net asgari ücret 28.075,50 TL olduğu için sınır yaklaşık 9.358 TL'dir.
Örneğin dört kişilik bir hanede babanın 30.000 TL net maaşı dışında gelir yoksa kişi başı gelir 7.500 TL olur. Bu, sınırın altında kaldığı için şart sağlanır. Aynı haneye 10.000 TL kira geliri eklenirse kişi başı gelir 10.000 TL'ye çıkar ve aylık bağlanmaz.
Gelir hesabına maaş dışında kira geliri, tarımsal gelir ve düzenli yardımlar da girer. Vakıf, gerektiğinde ev ziyareti yaparak hanenin gerçek durumunu inceler. Beyanda bir şey saklamak, sonradan maaşın faiziyle geri istenmesine yol açabilir.
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
Başvuru, ikamet ettiğiniz yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına (SYDV) yapılır. Yanınızda kimliğiniz ve engelli sağlık kurulu raporunuz olması yeterlidir; rapor sistemde görünüyorsa çoğu vakıf ayrıca kağıt rapor istemez. Vakıf hane araştırmasını yapar, dosya mütevelli heyetinde görüşülür ve uygun bulunursa aylık bağlanır.
Engelli birey 18 yaşından küçükse aylık çocuğa değil, bakımını üstlenen yakına "18 yaş altı engelli yakını aylığı" adıyla bağlanır. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda kendi adına engelli aylığı için yeniden başvuru yapılması gerekir.
Engelli maaşı hangi durumlarda kesilir?
Aylık bir kez bağlandı diye sürekli devam etmez; şartlar düzenli olarak sorgulanır. En sık kesilme nedenleri şunlar:
- Engelli kişinin sigortalı bir işe girmesi,
- Hanede kişi başı gelirin sınırın üstüne çıkması, örneğin bir kardeşin işe başlaması,
- Süreli raporun bitmesi ve yenilenmemesi,
- Başka bir kurumdan aylık bağlanması.
Süreli raporu olanlar için en pratik öneri şu: Rapor bitmeden en az iki ay önce yenileme randevusu alın. Rapor boşlukta kalırsa ödeme durur ve geriye dönük ödeme her zaman yapılmaz.
Engelli maaşı ile evde bakım maaşı aynı şey mi?
Hayır. Engelli aylığını engelli kişinin kendisi alır. Evde bakım maaşı ise ağır engelli bir yakınına evde bakan kişiye ödenir, tutarı daha yüksektir ve gelir sınırı daha geniştir: kişi başı gelirin net asgari ücretin üçte ikisinden az olması aranır. Şartları sağlayan bir aile iki ödemeden de yararlanabilir. Ayrıntılar için evde bakım maaşı yazımıza bakabilirsiniz.
Engelli olup çalışıyorsanız aylık yerine size uygun hak engelli vergi indirimi olabilir. Rapor oranınıza göre tüm hakların listesini ise engelli hakları sayfamızda topladık.
