Takvim yaprakları yıl sonunu gösterirken ocak ayında hayata geçecek yeni maaş artışları, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu'nda devam eden bütçe görüşmeleri ve yıl sonu enflasyon beklentileriyle birlikte milyonlarca emekli, memur ve çalışanın odağında yer alıyor.
Ücret politikalarına dair yürütülen tartışmalar, kapsam dahilindeki tüm kişilere mevcut maaş, kıdem, unvan veya derece farkı gözetilmeksizin aynı miktarda sabit TL tutarı eklenmesi anlamına gelen seyyanen zam formülünü tekrar gündeme getirdi.
Arapça kökenli 'eşit, aynı düzeyde' anlamındaki 'seyyan' kelimesinden türeyen bu uygulama, bilhassa yüksek enflasyon süreçlerinde dar gelirli grupların alım gücünü desteklemek amacıyla devreye alınıyor.
Örneğin 5 bin TL tutarında bir artış kararı çıktığında, en düşük ücreti alan çalışan ile en yüksek gelire sahip personel bordrosunda birebir aynı olan 5 bin TL'lik yükselişi görüyor.
SEYYANEN ZAM İLE ORANSAL ZAM FARKI NEDİR?
Yüzdelik dilimler üzerinden kurgulanan oransal artış sisteminde, zam miktarı kişinin mevcut ücretinin belirli bir oranına göre hesaplandığı için yüksek maaş alanların TL bazındaki kazancı çok daha fazla oluyor.
Herkese eşit tutarda ödeme yapılmasını öngören sabit artış yönteminde ise düşük gelir gruplarının maaşlarındaki yüzdelik yansıma daha yüksek seviyede gerçekleşerek ücretler arasındaki uçurumun kapanmasına yardımcı oluyor.
SEYYANEN ZAM HESAPLAMA FORMÜLÜ NASIL UYGULANIR?
Yeni maaş tutarını bulmak için mevcut ücrete belirlenen sabit artış miktarının doğrudan eklenmesiyle oldukça pratik bir hesaplama yapılıyor.
Uygulanan temel hesaplama yönteminin adımları ve örnek senaryosu şu şekilde işliyor:
— Formül: Yeni maaş eşittir mevcut maaş artı seyyanen zam tutarı.
— Düşük maaş senaryosu: Aylığı 30 bin TL olan bir çalışanın yeni ücreti 36 bin TL seviyesine ulaşıyor ve bu yükseliş yüzde 20 oranında bir artışa karşılık geliyor.
— Yüksek maaş senaryosu: Geliri 60 bin TL olan bir personelin yeni maaşı 66 bin TL oluyor ve bu gruptaki oransal artış yüzde 10 düzeyinde kalıyor.
KİMLER SEYYANEN ZAM KAPSAMINDA YER ALIR?
Düşük gelir gruplarına sağladığı oransal avantaj sebebiyle bu formül; en düşük emekli aylığı, memur maaşları, kamu işçileri ve asgari ücret görüşmelerinde sıkça masaya yatırılıyor.
Düzenlemenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği ve hangi kesimleri kapsayacağı ise ilgili dönemlerde yetkili makamlarca alınacak resmi kararların ardından kesinlik kazanacak.





