Kış aylarıyla birlikte ruh halinde değişiklikler görülebiliyor. Sabahları yataktan kalkmakta zorlanmak veya normalde keyif alınan aktivitelere karşı ilginin azalması, mevsimsel duygu durum değişikliklerinin belirtileri arasında yer alıyor.
Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu olarak bilinen durum, özellikle kış aylarında ortaya çıkan bir depresyon türü olarak tanımlanıyor.
Independent'ın aktardığına göre; Dr. Imren Sterno, doğal gün ışığına daha az maruz kalmanın ruh hali, uyku, enerji, motivasyon ve davranışlarla ilişkili beyin sistemlerini etkileyebildiğini belirtiyor.
Peki, mevsimsel depresyonun belirtileri neler ve bu durum diğer depresyon türlerinden nasıl ayrılıyor?
Mevsimsel depresyonun belirtileri neler?
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), mevsimsel duygu durum bozukluğunun temel belirtisini kış aylarında ortaya çıkan ve yaz aylarında sona eren depresyon olarak tanımlıyor.
NHS'ye göre diğer belirtiler şöyle sıralanıyor:
- Düşük ruh hali ve mutsuzluk
- Normalde keyif alınan aktivitelere karşı ilginin azalması
- Suçluluk, değersizlik veya umutsuzluk duyguları
- Huzursuzluk ve sinirlilik
- Konsantrasyon güçlüğü
- Normalden fazla yemek yeme ve açlık hissinin artması
- Normalden uzun süre uyuma ve yorgunluk
- Kendine zarar verme veya intihar düşünceleri
NHS, bazı kişilerin yaz aylarında da benzer belirtiler yaşayabildiğini ancak bunun daha az yaygın olduğunu belirtiyor.
Değişiklikler ruh sağlığını nasıl etkiliyor?
Dr. April Thames, güneş ışığının uyku-uyanıklık döngüsünün, ruh halinin ve genel vücut işleyişinin düzenlenmesinde önemli rol oynadığını ifade ediyor.
Thames'e göre sonbahar ve kış aylarında gündüz süresinin kısalması, vücudun biyolojik saatini olumsuz etkileyebiliyor. Bu durum uyku kalitesinde, enerji seviyelerinde ve ruh halinde değişikliklere yol açabiliyor. Araştırmacılar ayrıca serotonin ve melatonin faaliyetlerinde mevsimsel değişiklikler tespit etse de bu süreçlerin nasıl işlediği henüz tam olarak açıklanamıyor.
Davranışsal değişiklikler de belirtilerin şiddetlenmesinde etkili olabiliyor. Soğuk aylarda insanların dışarıda daha az vakit geçirmesi, fiziksel aktivitelerini azaltması ve sosyal çevrelerinden uzaklaşması depresif belirtileri artırabiliyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Dr. Thames'e göre mevsimsel duygu durum bozukluğu kadınlarda, genç yetişkinlerde ve kendisinde ya da ailesinde depresyon öyküsü bulunan kişilerde daha sık görülüyor.
Thames, kişilerin mevsimsel değişikliklere aynı şekilde tepki vermediğini belirtiyor. Bazı insanların ışığa maruz kalma süresindeki ve biyolojik ritimdeki değişikliklere karşı daha hassas olabileceğini ifade eden Thames, yalnızca kapalı havaya verilen bir tepki olmadığını, biyolojik yatkınlık ile çevresel koşulların etkileşimi sonucunda ortaya çıkabildiğini vurguluyor.
Belirtileri nasıl hafifletilebilir?
Uzmanlar, kış aylarında ortaya çıkan mevsimsel depresyon belirtilerini hafifletmek ve ruh sağlığını korumak için 4 temel yönteme dikkat çekiyor.
1. Gün ışığından daha fazla yararlanın
Dr. Sterno, ışığın mevsimsel depresyon üzerinde etkili faktörlerden biri olduğunu belirtiyor. Sabah uyandıktan sonraki ilk saat içinde dışarı çıkmak, öğle arasında yürüyüş yapmak ve çalışırken pencereye yakın oturmak gün ışığından daha fazla yararlanılmasını sağlayabiliyor.
2. Düzenli bir günlük rutin oluşturun
Mevsimsel depresyon uyku düzenini, enerji seviyesini ve günlük alışkanlıkları etkileyebiliyor. Dr. Sterno, düzenli bir rutinin vücudun biyolojik saatinin korunmasına yardımcı olabileceğini ifade ediyor. Her gün aynı saatte uyanmak, düzenli bir saatte uyumak, öğünleri belirli saatlerde tüketmek ve motivasyonun artmasını beklemeden günlük aktivitelere zaman ayırmak önerilen yöntemler arasında yer alıyor.
3. Sosyal ilişkilerinizi sürdürün
Soğuk havalarda evde daha fazla vakit geçirme ve sosyal aktivitelerden uzaklaşma eğilimi artabiliyor. Ancak sosyal izolasyon, mevsimsel depresyon belirtilerini daha da ağırlaştırabiliyor. Dr. Sterno, arkadaşlarla telefon görüşmesi yapmak, kahve buluşmaları düzenlemek veya birlikte yürüyüşe çıkmak gibi küçük adımların sosyal bağların korunmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Düzenli sosyal etkileşimin, kişinin sosyalleşmek için kendini iyi hissetmesini beklemesinden daha etkili olabileceğini ifade ediyor.
4. Uzman desteğine başvurun
Dr. Thames, belirtilerin iki hafta veya daha uzun süre devam etmesi, günlük yaşamı olumsuz etkilemeye başlaması ya da giderek şiddetlenmesi durumunda profesyonel destek alınmasını öneriyor.
Thames, belirtilerin ilkbaharda kendiliğinden geçeceği düşüncesiyle göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Aylar boyunca devam eden depresif belirtiler kişinin sağlığını, ilişkilerini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle her yıl aynı sorunları yaşamak yerine uygun tedavi yöntemlerine başvurulması önem taşıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen





