Yusuf Kamil Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Yusuf Kamil Paşa Kimdir?

Yusuf Kamil Paşa, 1808 tarihinde Arapgir'de doğmuş ve 10 Ekim 1876 tarihinde İstanbul'da 68 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası İsmail Beyzade Mehmed Bey'dir. Kabri: Üsküdar'da yaptırdığı hastanenin bahçesindeki türbe, İstanbul.

Yusuf Kamil Paşa, 1863 yılında beş ay sadrazamlık yapan, Fenelon'un Telemak'ını Türkçeye çeviren ve Zeynep Kâmil Hastanesi'ni yaptıran devlet adamıdır.

com.com.tr

Yusuf Kamil Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1808: Arapgir'de doğdu; babası Gökbeyi hanedanına mensup İsmail Beyzade Mehmed Bey'dir.
• 1829: Divan-ı Hümayun Kalemi'nde memuriyete başladı.
• 1833: Mısır'a gitti ve Kavalalı Mehmed Ali Paşa tarafından Hazine-i Mısır kitabetine tayin edildi.
• 1833: Kısa süre sonra Divan-ı Vilayet ikinci muavinliğine getirildi ve Zeyneb Hanım ile evlendirildi.
• 1849: Sudan'daki görevi kabul etmeyince Asvan'a sürgün edildi ve hapsedildi.
• 1849: Padişahın fermanıyla serbest bırakıldı ve İstanbul'a getirildi.
• 5 Mayıs 1855: Süveyş Kanalı imtiyazı meselesi sebebiyle Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliyye başkanlığından istifa etti.
• 22 Kasım 1861: Keçecizade Fuad Paşa sadrazam olunca sadaret kaymakamlığına tayin edildi.
• 1862: Sadaret kaymakamlığı sırasında Borsa Hanı'nı kapatıp kendi hazinesinden piyasaya altın sürdü.
• 1862: Fenelon'un eserinin çevirisi Tercüme-i Telemak adıyla yayımlandı.
• 6 Ocak 1863: Sadrazamlığa getirildi; kaynakların bir kısmı tayin tarihini 5 Ocak olarak verir.
• 27 Şubat 1863: Sergi-i Umumi-i Osmani açıldı; açılış törenine Sultan Abdülaziz ve sadrazam katıldı.
• 3 Nisan 1863: Sultan Abdülaziz, teklifi üzerine Mısır seyahatine çıktı.
• 3 Haziran 1863: Sadareti sona erdi; yerine ikinci defa Keçecizade Fuad Paşa getirildi.
• Mart 1869: Mithat Paşa'nın yerine Şura-yı Devlet başkanlığına getirildi.
• 21 Ekim 1871: Yargısız sürgün uygulamasına itiraz ettiği için Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa ile birlikte istifa etti.
• 10 Ekim 1876: Bebek'teki yalısında öldü; kaynakların bir kısmı tarihi 11 Ekim olarak verir.
• 1876: Üsküdar'da yaptırdığı hastanenin bahçesindeki türbesine defnedildi.

Yusuf Kamil Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1808	Arapgir'de doğdu; babası Gökbeyi hanedanına mensup İsmail Beyzade Mehmed Bey'dir.
1829	Divan-ı Hümayun Kalemi'nde memuriyete başladı.
1833	Mısır'a gitti ve Kavalalı Mehmed Ali Paşa tarafından Hazine-i Mısır kitabetine tayin edildi.
1833	Kısa süre sonra Divan-ı Vilayet ikinci muavinliğine getirildi ve Zeyneb Hanım ile evlendirildi.
31 Temmuz 1845	Adile Sultan'ın evlenme merasimi için valiyi temsilen İstanbul'a geldi ve mir-i miranlık unvanı aldı.
2 Ağustos 1849	Kavalalı Mehmed Ali Paşa öldü; Mısır valiliği Abbas Paşa'ya geçti.
1849	Sudan'daki görevi kabul etmeyince Asvan'a sürgün edildi ve hapsedildi.
1849	Padişahın fermanıyla serbest bırakıldı ve İstanbul'a getirildi.
14 Ocak 1851	Meclis-i Maarif-i Umumiyye azalığına getirildi; aynı yıllarda Encümen-i Daniş'e üye oldu.
26 Şubat 1853	Ticaret nazırlığından ayrılarak yeniden Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliyye üyeliğine tayin edildi.
23 Kasım 1854	Meclis-i Âli-i Tanzimat başkanlığına tayin edildi; bir ay sonra Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliyye başkanı oldu.
5 Mayıs 1855	Süveyş Kanalı imtiyazı meselesi sebebiyle Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliyye başkanlığından istifa etti.
22 Ekim 1855	Mecalis-i Aliye'ye memur edildi ve kendisine imtiyaz nişanı verildi.
13 Haziran 1857	İkinci defa Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliyye başkanlığına tayin edildi.
14 Kasım 1859	Meclis-i Vala-yı Ahkâm-ı Adliyye başkanlığından ayrıldı.
1861	Mısır'a gitti ve Vali Said Paşa ile birlikte Medine'yi ziyaret etti.
5 Ağustos 1861	Üçüncü defa Meclis-i Ahkâm-ı Adliyye başkanlığına getirildi ve birinci rütbeden Osmanlı nişanı aldı.
22 Kasım 1861	Keçecizade Fuad Paşa sadrazam olunca sadaret kaymakamlığına tayin edildi.
1862	Sadaret kaymakamlığı sırasında Borsa Hanı'nı kapatıp kendi hazinesinden piyasaya altın sürdü.
1862	Fenelon'un eserinin çevirisi Tercüme-i Telemak adıyla yayımlandı.
2 Ocak 1863	Fuad Paşa'nın istifası üzerine diğer vekillerle birlikte Meclis-i Ahkâm-ı Adliyye başkanlığından ayrıldı.
6 Ocak 1863	Sadrazamlığa getirildi; kaynakların bir kısmı tayin tarihini 5 Ocak olarak verir.
27 Şubat 1863	Sergi-i Umumi-i Osmani açıldı; açılış törenine Sultan Abdülaziz ve sadrazam katıldı.
3 Nisan 1863	Sultan Abdülaziz, teklifi üzerine Mısır seyahatine çıktı.
1863	Bank-ı Osmani-i Şahane kuruldu ve ilk posta pulu kullanılmaya başlandı.
3 Haziran 1863	Sadareti sona erdi; yerine ikinci defa Keçecizade Fuad Paşa getirildi.
1863	Dördüncü defa Meclis-i Ahkâm-ı Adliyye başkanlığına tayin edildi ve üç yıla yakın bu görevde kaldı.
30 Nisan 1866	Üçüncü defa Mecalis-i Aliye'ye memur edildi.
1867	Sadrazam Âli Paşa'nın Rusçuk'a gitmesi üzerine sadaret vekilliği yaptı.
Mart 1869	Mithat Paşa'nın yerine Şura-yı Devlet başkanlığına getirildi.
17 Kasım 1869	Süveyş Kanalı açıldı.
21 Ekim 1871	Yargısız sürgün uygulamasına itiraz ettiği için Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa ile birlikte istifa etti.
1872	Divan-ı Ahkâm-ı Adliyye nazırlığına getirildi.
3 Ağustos 1872	İkinci defa Şura-yı Devlet başkanlığına tayin edildi; kalp rahatsızlığı sebebiyle görev yapamadı.
21 Ağustos 1875	Hastalığı arttığı için görevinden affedildi.
19 Mart 1876	Beşinci defa Mecalis-i Aliye'ye memur edildi ve üçüncü defa Şura-yı Devlet başkanlığına getirildi.
30 Mayıs 1876	Sultan Abdülaziz tahttan indirildi ve yerine V. Murad tahta çıktı.
4 Haziran 1876	Sultan Abdülaziz, Feriye Sarayı'nda ölü bulundu; dönemin resmî raporlarında ölüm intihar olarak kaydedildi.
10 Ekim 1876	Bebek'teki yalısında öldü; kaynakların bir kısmı tarihi 11 Ekim olarak verir.
1876	Üsküdar'da yaptırdığı hastanenin bahçesindeki türbesine defnedildi.

Yusuf Kamil Paşa Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Tercüme-i Telemak	çeviri	1862	İstanbul	Fenelon'un Les Aventures de Telemaque adlı eserinin çevirisidir; Batı edebiyatından Türkçeye yapılan ilk roman çevirisi sayılır. 1863, 1870, 1877 ve 1881 yıllarında yeniden basıldı.
Eser-i Kâmil Paşa	derleme		İstanbul	Çeşitli makamlara yazdığı inşa örnekleri, sonraki dönemde İbnülemin Mahmud Kemal tarafından bu adla derlenerek yayımlandı.
Üsküdar'daki kadın hastanesi	hastane		İstanbul, Üsküdar (Nuhkuyusu)	Eşi Zeyneb Hanım ile birlikte yaptırıp vakfettikleri yüz yataklı kadın hastanesidir; bugün Zeynep Kâmil adıyla hizmet vermektedir. Kaynaklar yapım ve açılış tarihlerini farklı verir.
Beşir Ağa Camii'nin imarı	onarım		İstanbul	Yıkılmış olan cami, Kamil Paşa ve Zeyneb Hanım tarafından imar ettirildi.
Kütüphaneli medrese	medrese		Elazığ	Kamil Paşa ve Zeyneb Hanım tarafından vakfedildi.
Bebek ile Zincirlikuyu arasındaki şose yol	yol		İstanbul	Boğaz kıyısını sırt yoluna bağlayan güzergâh olarak yaptırıldı.
Yakacık suyunun Kartal'a getirilmesi	su tesisi		İstanbul	Menba suyu kanallarla Kartal'a ulaştırıldı; ayrıca birçok çeşme ve tarihî yapı tamir ettirildi.

Yusuf Kamil Paşa Ailesi

• Babası: İsmail Beyzade Mehmed Bey (Gökbeyi hanedanına mensuptur; oğlu küçük yaştayken öldü)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)
• Zeyneb Hanım: Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın kızıdır; Üsküdar'daki hastane ve diğer vakıf eserleri birlikte yaptırdılar

Yusuf Kamil Paşa Döneminin İlkleri

• Batı edebiyatından Türkçeye yapılan ilk roman çevirisi Tercüme-i Telemak, 1862
• Sadareti sırasında açılan ilk Osmanlı sanayi sergisi Sergi-i Umumi-i Osmani, 27 Şubat 1863
• Bir Osmanlı padişahının Mısır'a yaptığı seyahatin teklif edeni 3 Nisan 1863
• Kadın hastalıkları alanında kurulan ilk vakıf hastanelerinden biri Üsküdar, Nuhkuyusu
• Sadrazamlık maaşının büyük bölümünü almayan devlet adamı 2.500 liranın yalnızca 500 lirası

Kaynak: com.com.tr