Ortaklı bir arazideki payın dışarıdan birine satılması durumunda, eski ortakların devreye girip o payı öncelikli alma hakkına 'önalım' diyoruz. İşte bu hakkı kullanırken fiyatı hakimin belirlemesi uygulaması tarihe karışıyor.
Mahkeme Fiyatına Anayasa Engeli
Diyelim ki Aydın ovasında kardeşinizle ortak olduğunuz bir tarla var ve kardeşiniz kendi payını tanımadığınız birine sattı. Siz de yabancı girmesin diye bu payı satın almak istiyorsunuz. Bugüne kadarki sistemde mahkemeye gidiyordunuz ve tarlanın o günkü değerini (rayiç bedelini) hakim belirliyordu. Ancak Anayasa Mahkemesi, bu durumun mülkiyet haklarını temelden sarstığına hükmetti. Yüksek Mahkeme'nin aldığı iptal kararıyla birlikte artık fiyat belirleme yetkisi mahkemenin inisiyatifinden çıkıyor.
Alıcı ile Satıcının İradesi Esas Olacak
İşin can sıkıcı tarafı tam olarak şuydu; satan kişi ile alan kişi kendi aralarında bir fiyata anlaşıyor, parayı elden çıkarıyordu. Sonra eski ortaklardan biri çıkıp "Ben alacağım" dediğinde, hakim bambaşka bir bedel biçebiliyordu. Bu da alıcının ya durduk yere zarar etmesine ya da haksız bir kazanç sağlamasına kapı aralıyordu. Yüksek Mahkeme, insanların kendi aralarında serbestçe anlaştıkları satış rakamının yok sayılamayacağını vurguladı. Tarafların özgür iradesiyle kurduğu anlaşmanın, dışarıdan bir müdahaleyle bozulması anayasaya aykırı bulundu.
Yeni Döneme 9 Ay Var
Peki Aydınlı tapu sahipleri için bu sistem hemen yarın mı değişiyor? Hayır. Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte 9 aylık bir geçiş süreci başladı. Mahkeme, hukuk sisteminde ani bir boşluk oluşmaması için yasa yapıcıya zaman tanıdı. Dokuz ayın sonunda iptal kararı tam anlamıyla yürürlüğe girecek.
Tapu Siciline Güven Geri Geliyor
Cumhuriyet Halk Partisi ve 13 ayrı yerel mahkemenin başvurusuyla gündeme gelen bu dosya, aslında tapu dairelerindeki güven duygusunu onarmayı hedefliyor. İnsanlar bir mülke para yatırırken, aylar sonra bir hakimin çıkıp o mülke farklı bir fiyat biçeceği korkusunu yaşamak istemiyor. Alınan bu tarihi karar, Aydın'daki gayrimenkul piyasasında şeffaflığı artırırken, hisseli arazilerde dönen haksız kazanç tartışmalarını da büyük ölçüde bitirecek gibi görünüyor. Artık tarlasına, evine sahip çıkmak isteyen ortaklar, piyasa gerçekleriyle yüzleşmek zorunda kalacak.
Kaynak: API
