Göğüs kafesindeki çöküklük kader değil: Kunduracı göğsü ameliyatı hakkında her şey
Tıp dilinde pektus ekskavatum olarak adlandırılan kunduracı göğsü, göğüs kafesinin orta kısmında yer alan iman tahtasının (sternum) kaburgalarla birlikte içeriye doğru çökük olması durumudur. Hem görsel bir farklılık yaratan hem de iç organlara baskı yapma potansiyeli taşıyan bu sağlık sorunu, erken teşhis ve doğru tedavi yöntemleriyle tamamen düzeltilebilmektedir. Uzmanlar, hastalığın sadece estetik bir sorun olmadığını, ileri dereceli vakalarda kalp ve akciğer fonksiyonlarını da etkileyebileceğini vurgulamaktadır.
Kunduracı göğsü hastalığı hakkında bilinmesi gerekenler
Göğüs duvarı deformiteleri arasında en sık karşılaşılan tür olan kunduracı göğsü, doğuştan gelen yapısal bir anormalliktir. Hastalığın temel özelliklerini ve etkilerini anlamak, tedavi sürecine karar verirken büyük önem taşır.
Kunduracı göğsü (pektus ekskavatum) nedir?
Kunduracı göğsü, göğüs kafesini oluşturan kıkırdak kaburgaların aşırı veya orantısız büyümesi sonucunda göğüs kemiğinin içeriye doğru çökmesiyle oluşan bir hastalıktır. Yalın bir anlatımla şu şekilde özetlenebilir:
-
Doğumsal bir göğüs duvarı şekil bozukluğudur.
-
İman tahtası (sternum) adı verilen kemik, dışarıya değil içeriye doğru kavis alır.
-
Çöküklüğün derecesi hastadan hastaya büyük farklılıklar gösterir.
-
Kimi hastalarda çok hafif bir çukurken, kimi hastalarda omurgaya kadar yaklaşan derin bir göçüklük şeklinde olabilir.
Hastalık kimlerde ve hangi yaşlarda görülür?
Bu rahatsızlık genellikle doğuştan var olsa da, büyüme ataklarının yaşandığı dönemlerde daha belirgin hale gelir. Görülme sıklığı ve profili şu şekildedir:
-
Toplumda yaklaşık her bin doğumda bir veya iki kişide görülme sıklığına sahiptir.
-
Erkek çocuklarında, kız çocuklarına oranla yaklaşık üç ila dört kat daha fazla ortaya çıkar.
-
Genellikle doğumda veya yaşamın ilk birkaç yılında fark edilir, ancak asıl belirginleşme ve derinleşme ergenlik dönemindeki hızlı büyüme evresinde yaşanır.
-
Ailesel geçiş (genetik yatkınlık) vakaların yaklaşık üçte birinde gözlemlenmektedir.
Kunduracı göğsü belirtileri nelerdir?
Hafif vakalarda sadece kozmetik bir çöküklük görülürken, çöküklüğün derin olduğu durumlarda kalp ve akciğerler üzerinde baskı oluşabilir. Bu baskı sonucu ortaya çıkan temel belirtiler şunlardır:
-
Egzersiz ve spor yaparken çabuk yorulma, nefes darlığı yaşama.
-
Göğüs bölgesinde, özellikle kıkırdak ve kemik birleşim yerlerinde ağrı hissi.
-
Çarpıntı ve düzensiz kalp atışları.
-
Sık tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları.
-
Duruş (postür) bozuklukları, özellikle kamburluk veya omuzların öne düşmesi.
-
Görünüme bağlı olarak özellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan içe kapanıklık, özgüven eksikliği ve psikolojik sorunlar.
Kunduracı göğsü tedavisi ve ameliyat süreçleri
Günümüzde tıp teknolojisinin gelişmesiyle birlikte kunduracı göğsü tedavisi oldukça güvenli ve başarılı bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Hastalığın derecesine göre cerrahi olan veya olmayan farklı yöntemler tercih edilebilir.
Teşhis nasıl konulur?
Doğru tedavi yönteminin belirlenmesi için uzman bir göğüs cerrahı tarafından detaylı bir değerlendirme yapılması şarttır. Teşhis sürecinde şu adımlar izlenir:
-
Fiziki muayene: Göğüs kafesindeki çöküklüğün dışarıdan gözlemlenmesi ve ölçülmesi.
-
Röntgen ve Tomografi (BT): Göğüs kafesinin iç yapısının, çöküklüğün derinliğinin ve organlara yapılan baskının milimetrik olarak hesaplanması (Haller İndeksi).
-
Solunum fonksiyon testleri: Akciğer kapasitesinin ne kadar etkilendiğinin ölçülmesi.
-
Ekokardiyografi (EKO): Kalp kapakçıklarının ve kalp fonksiyonlarının durumunun incelenmesi.
Ameliyatsız tedavi yöntemleri var mı?
Özellikle çocukluk çağında ve hafif-orta dereceli esnek göğüs yapısına sahip hastalarda cerrahi dışı yöntemler denenebilir.
-
Vakum çanı (Vacuum Bell) tedavisi: Göğüs üzerine yerleştirilen silikon bir çan yardımıyla vakum oluşturularak çökük olan kemiğin dışarı çekilmesi işlemidir. Düzenli ve uzun süreli kullanım gerektirir.
-
Fizik tedavi ve egzersiz: Doğrudan kemik yapıyı düzeltmese de, postür (duruş) bozukluklarını gidererek göğüs kafesinin daha geniş ve dik durmasını sağlar.
Kunduracı göğsü ameliyatı nasıl yapılır?
İleri derecede çöküklüğü olan, organ baskısı yaşayan veya psikolojik olarak durumdan ciddi şekilde etkilenen hastalar için kalıcı çözüm cerrahi müdahaledir. Günümüzde temel olarak iki farklı ameliyat yöntemi uygulanmaktadır:
-
Nuss Prosedürü (Kapalı Ameliyat): Günümüzde en sık tercih edilen, minimal invaziv adı verilen kapalı yöntemdir.
-
Göğüs kafesinin iki yanından açılan küçük (yaklaşık 2-3 santimetrelik) kesilerden içeri girilir.
-
Kamera eşliğinde, hastanın göğüs yapısına uygun olarak önceden kavis verilmiş titanyum veya çelik bir bar göğüs kemiğinin arkasına yerleştirilir.
-
Bu bar döndürüldüğünde çökük olan kemik dışarı doğru itilerek anında normal pozisyonuna getirilir.
-
Yerleştirilen bar genellikle 2 ila 4 yıl göğüs kafesinde kalır ve göğüs duvarı yeni şeklini aldıktan sonra basit bir işlemle çıkarılır.
-
-
Ravitch Prosedürü (Açık Ameliyat): Daha nadir durumlarda, özellikle asimetrik deformitelerde veya ileri yaş hastalarında tercih edilir.
-
Göğüs ön duvarından yapılan bir kesi ile deformeye neden olan kıkırdaklar çıkarılır.
-
Göğüs kemiği (sternum) kırılarak veya şekillendirilerek düzeltilir.
-
Gerekirse destek amaçlı daha küçük plakalar konulabilir.
-
Kunduracı göğsü tedavisi, hastaların hem fiziksel sağlıklarına kavuşmasını hem de estetik kaygılarının giderilerek psikolojik olarak rahatlamasını sağlamaktadır. Uzmanlar, ailelerin çocuklarının göğüs gelişimini yakından takip etmelerini ve şüpheli bir durumda vakit kaybetmeden bir göğüs cerrahisi uzmanına başvurmaları gerektiğini belirtmektedir. Erken dönemde yapılan müdahaleler, iyileşme sürecini hızlandırmakta ve başarı oranını ciddi ölçüde artırmaktadır.
