Aldatma, bir ilişkinin tarafları arasında karşılıklı olarak belirlenen sınırların ihlali olarak tanımlanıyor ve yalnızca fiziksel değil, duygusal ve sanal boyutlarıyla da karşımıza çıkıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, bireysel, ilişkisel ve çevresel pek çok etkenin aldatmayı tetikleyebildiğini söylüyor. Tunçel’e göre güvenin yeniden inşası açık iletişim, sınırların belirlenmesi ve profesyonel destekle mümkün; sadakat ise yalnızca partnere değil, kişinin kendine karşı da dürüst olmasını gerektiriyor.
Aldatma nedir?
Tunçel’e göre aldatma, taraflardan birinin ilişki dışında bir bağ kurması, verilen güvenin ve sadakatin zedelenmesi anlamına geliyor: “Çoğu zaman aldatma denildiğinde akla yalnızca cinsel eylemler gelse de aslında aldatma sadece fiziksel değil; duygusal ve sosyal (sanal) boyutlarıyla da karşımıza çıkar.”
Uzman, duygusal aldatmanın romantik paylaşımların, flörtleşmenin ya da duygusal yakınlığın kurulduğu durumları, sanal aldatmanın ise dijital iletişim araçları üzerinden gelişen bağları kapsadığını anlatıyor.
“Sadece mesajlaştık” demek yeterli mi?
Tunçel bu sık sorulan soruya net bir yanıt veriyor: “‘Sadece mesajlaştık, bu aldatma mıdır?’ sorusu sıkça duyulur; ancak yanıt nettir. Eğer bu iletişimin partner tarafından görülmesi istenmiyor, gizleniyorsa, bu bir sınır ihlalidir ve dolayısıyla aldatmadır.”
İnsanlar neden aldatır?
Tunçel’e göre bir ilişkinin üç temel yapı taşı güven, sadakat ve duygusal bağlılık. “Aldatmayı tek bir nedene indirgemek mümkün değil. Bu davranışın altında bireysel, ilişkisel ve çevresel faktörler yatabilir” diyen uzman, bu faktörleri şöyle açıklıyor:
- Bireysel faktörler: Kaçıngan ya da güvensiz bağlanma örüntüsü, düşük kendilik değeri ve dışarıdan onay arayışı, narsistik özellikler, kimlik ya da heyecan arayışı, travmalar ve bağımlılıklar.
- İlişkisel faktörler: İletişim kopuklukları, duygusal ya da cinsel tatminsizlik, ihmal edilme ve anlaşılmama hissi, çözülemeyen çatışmalar, bastırılmış öfke ya da intikam duygusu.
- Çevresel faktörler: Toplumsal normlar, kültürel değişim, sosyal medyanın etkisi ve sadakatsizliğin normalleştirilmesi. Tunçel, “Günümüzde tüketim kültürünün ilişkiler üzerindeki etkisiyle birlikte ‘yenisi her zaman daha iyidir’ anlayışı, sadakat kavramını zayıflatır” diyor.
Sadakatin neden azaldığına dair farklı bir değerlendirmeyi aldatma psikolojisi yazımızda bulabilirsiniz.
Aldatmanın birey ve ilişki üzerindeki etkileri
Tunçel’e göre aldatılan kişi önce şok yaşıyor, durumu inkar ediyor; ardından öfke, suçluluk, kıyaslama ve özgüven kaybıyla baş etmeye çalışıyor. “Bu süreç, travma sonrası stres bozukluğuna benzer belirtiler gösterebilir” diyor.
Aldatan kişinin ise çoğu zaman ikircikli duygular içinde olduğunu belirten Tunçel, bazı kişilerin hatasını kabul edip sorumluluk aldığını, bazılarının ise savunmaya geçip karşı tarafı suçladığını anlatıyor: “İlişki açısından bakıldığında ise güven kaybı en yıkıcı sonuçlardan biridir. Bu güvenin yeniden inşası, ancak açık iletişim, doğru sınırlar ve profesyonel destekle mümkün olabilir. Aksi halde aldatmanın kendisinden çok, sonraki süreç daha travmatik hale gelebilir.”
Aldatma sonrası iyileşme mümkün mü?
Tunçel’e göre aldatma kişisel bir kriz, ancak doğru yaklaşımla iyileşmek mümkün ve süreç hem bireysel hem ilişkisel düzeyde ele alınmalı. Bireysel düzeyde duygulara alan açmak, sosyal destek almak, kendine şefkat göstermek ve profesyonel destek önem taşıyor: “Öfke, üzüntü, kafa karışıklığı gibi duygular bastırılmamalı. Bu duyguların yaşanması iyileşmenin doğal bir parçası.”
Taraflar ilişkiyi sürdürmek istiyorsa bunu ikisinin de içtenlikle istemesi gerekiyor. Tunçel, geçmişin tekrar tekrar gündeme getirilmemesini, odağın suçlamadan çok duyguların paylaşımında olmasını ve çift terapisiyle sınırların yeniden belirlenmesini öneriyor. Uzmana göre hemen affetmek ya da görmezden gelmek de, sürekli suçlamak da iyileşmeyi tıkıyor. Tunçel, bilimsel çalışmaların çift terapisine başvuran çiftlerin yaklaşık yüzde 30’unun ilişkisini kurtarabildiğini ve aldatmanın ilişki memnuniyetinden çok algılanan adalet ve duygusal iletişim düzeyiyle ilişkili olduğunu gösterdiğini aktarıyor.
Sadakat kendine dürüst olmakla başlıyor
Tunçel’e göre aldatma bir ilişkiyi bitirebilir, ancak kimi zaman bir dönüm noktasına da dönüşebilir: “Burada önemli olan ilişkinin devam edip etmemesi değil, kişinin kendini nasıl iyileştirdiği ve bu süreçten nasıl güçlenerek çıktığıdır.” Aldatılmanın kişinin yetersizliği değil, karşı tarafın sınırlarını koruyamamasının sonucu olduğunu vurgulayan uzman, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Unutmamak gerekir ki sadakat, yalnızca bir başkasına değil, kendine ve kendi ihtiyaçlarına karşı dürüst olabilmektir. İyileşmek mümkündür; sabırla, kendine dürüst kalarak ve gerektiğinde profesyonel destek alarak.”
