17 Kasım 2026, Salı
SON DAKİKA
Manken Özge Ulusoy’dan evlilik sözleri; gelecek planlarını dile getirdi Sipariş getiren kuryeye ahlaksız teklif! Fenomen Fatma Soydaş ilk kez konuştu: Ayak fotoğrafları yapay zekâ ürünü! Cem Uzan’ın kızından gündem olan Instagram notu: Bizans pilici! Emma Watson parti çıkışında düştü: Gülerek ayağa kalktı Nebulcaz.com Nedir? Nebulcaz Hakkında Bilmeniz Gerekenler Süper Loto sonuçları açıklandı (12 Kasım 2026) Araç sahipleri dikkat! Herkes ödeyecek, işte yeni MTV tutarları 24 Kasım Öğretmenler Günü Mesajları 2026: En Güzel, Kısa ve Anlamlı Mesajlar Tuzlu Kahve 10. bölüm fragmanı neden yayınlanmadı? Tuzlu Kahve 10. bölüm fragmanı ne zaman yayınlanacak? Atatürk 2 filmi konusu nedir, oyuncuları kimler? Atatürk II: 1881-1919 nerede çekildi? Galatasaray’dan sol kanada sürpriz takviye: Köln’ün genç yıldızı radarda
Ekonomi

Kleptomani nedir? İradesizlik değil, psikiyatrik bir bozukluk

Kleptomani iradesizlik değil, bir dürtü kontrol bozukluğu. Klinik Psikolog belirtileri, tetikleyicileri ve tedavi sürecini anlattı.

Kleptomani nedir? İradesizlik değil, psikiyatrik bir bozukluk

Kleptomani, kişinin ihtiyaç duymadığı ve çoğu zaman maddi değeri olmayan nesneleri çalmaya yönelik yoğun ve kontrol edilmesi güç bir dürtü hissetmesi olarak tanımlanıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, bu durumun iradesizlik ya da kötü davranış olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söylüyor: “Aslında kleptomani bir dürtü kontrol bozukluğudur.” Erol’a göre her çalma davranışı kleptomani değil ve doğru değerlendirme için altta yatan psikiyatrik durumların da incelenmesi gerekiyor.

Kleptomani iradesizlik değil, psikiyatrik bir bozukluk

“Kleptomani daha psikiyatrik bir tablodur. Ancak kleptomaninin psikiyatrik bir tablo olması demek hukuki sonuçları olmadığı anlamına gelmez. Genellikle kişinin çalma davranışı öncesinde yoğun bir içsel huzursuzluk yaşar. Sanki o nesneyi çalmazsa rahatlayamayacak gibi hisseder. Çaldıktan sonra kısa süreli bir rahatlama ve haz ancak daha sonrasında pişmanlık ve suçluluk yaşar. Bu nedenle kleptomaniyi sadece bir iradesizlik ya da kötü bir davranış olarak değerlendirmek çok doğru değildir.”

Dürtü, muhakemenin önüne geçiyor

Erol, kleptomaninin nörobiyolojisinin tam olarak açıklanamadığını, ancak dürtü kontrol bozukluğu olduğu için beynin karar verme ve planlamadan sorumlu bölümü olan frontal korteksin devrede olduğunu belirtiyor:

“Burada kişinin planlama ve muhakeme becerisi bozulmuştur diyebiliriz. ‘Yakalanırsam ne olur’ gibi sorular geri planda kalırken sadece isteğini eyleme dökmek gibi şeyler ön plana çıkar. ‘Ancak bunu yaparsam rahatlayacağım’ gibi bir düşüncesi olur. Bu yüzden haz beklentisi kişinin muhakeme becerilerinin önüne geçmiştir. Burada da dopaminerjik sistem devrededir diyebiliriz.”

Stres ve içsel huzursuzluk dürtüyü artırabiliyor

Erol’a göre çalma krizini tetikleyen ortak tek bir duygu yok; ancak hastalarda genellikle davranış öncesinde yoğun bir içsel huzursuzluk, gerginlik ve rahatsızlık hissi gözleniyor:

“Yalnız hissetme, anlaşılmamış hissetme, değersiz hissetme gibi duygular bu davranışı pekiştirebilir. Bazı kişiler yoğun stres altında oldukları dönemlerde çalma dürtüsünün arttığını söyleyebilir. Bazı kişilerde depresif duygudurum, ilişkisel sorunlar veya travmatik süreçler, bu dürtünün artmasına neden olabilir. Bazılarında ise belirgin bir duygu tariflenmez. Sadece ‘bunu yapmalıyım, yapmazsam rahatlayamayacağım’ gibi bir düşünce belirir.”

Terapide yalnızca kişinin neden çaldığına değil; o sırada ne düşündüğüne, ne hissettiğine ve davranıştan sonra nasıl hissettiğine de odaklanılıyor. Erol, çalma davranışının bazen pek çok şeyin birikimi olarak ortaya çıkabildiğini anlatıyor. Benzer bir dürtüsellik örneğini kontrolsüz harcama üzerine yazımızda da ele almıştık.

Travma ve depresyon tek başına neden değil

Erol, depresyon, yoğun stres ve travmatik yaşantıların çalma dürtüsünü tetikleyebileceğini, ancak her kleptomaninin altında travma olduğu yorumunun yapılamayacağını vurguluyor: “Travma bir risk ve bunu alevlendirici bir etken olabilir. Ancak tek başına kleptomaninin sebebi değildir. Ayrıca depresyon ve travmanın yanında madde kullanım bozuklukları, bipolar bozukluğun mani dönemi gibi faktörler de çalma davranışının gelişmesine neden olabilir. Kleptomaniye eşlik eden başka bir psikiyatrik bozukluk varsa onun tedavisi de mutlaka gerekir.”

Destek olmak, örtbas etmek demek değil

Erol’a göre kleptomanisi olan birine “sen kleptomansın” diyerek suçlayıcı yaklaşmamak, ancak durumu fark ettiğini nazik bir dille belli etmek gerekiyor:

“Çalınan eşyaları sürekli gizlemek, örtbas etmeye çalışmak kişiye destek olmaktan ziyade tam tersi bir yola sokabilir. Destek olmak demek davranışa ortak olmak demek değildir. Gerekirse kişi yardım arama davranışına yönlendirilmeli ya da dış kontrolü sağlayacak şeyler yapılmalı. Örneğin gerekirse alışverişe yalnız göndermeme, dürtü geldiğinde aranacak bir kişiyi belirleme gibi dışsal faktörler de devreye sokulabilir.”

Kleptomani tedavi edilebilir

Tedavide psikoterapi, gerektiğinde ilaç düzenlemeleri ve davranışsal kontroller ön planda yer alıyor. Erol, öncelikle davranışın gerçekten kleptomani olup olmadığının değerlendirildiğini söylüyor:

“Çünkü her hırsızlık kleptomani değildir. Psikoterapilerde amaç dürtü kontrolünü sağlamaya çalışmaktır. Öncelikle kişinin içinde bulunduğu durumu tanıması önemlidir. İçinde bulunduğu gerilim, dürtü, çalma ve rahatlama döngüsünü tanıması gerekir. Çalma dürtüsü geldiğinde hemen eyleme geçmek yerine ortamdan uzaklaşmak ve bunu yönetmek kişiye öğretilmesi gerekmektedir. Kleptomani tedavi edilebilir. Ancak kişinin ve yakınlarının bu durumu gizlememesi ve yardım arayışına yönelmesi gerekir.”

Fatmanur adlı kullanıcının avatarı
Yazar Fatmanur

Magazin ve yaşam editörü. 18 yıldır dijital medyada çalışıyor.

Yorum yap

E-posta adresiniz yayınlanmaz.