Nuri Şeker, Türkiye'de şeker sanayisinin kurulmasına öncülük eden Uşaklı çiftçi ve girişimcidir. 1923 yılında Uşak Terakki Ziraat Türk AŞ'nin kurulmasına öncülük eden Şeker, Uşak Şeker Fabrikası'nın 1926 yılında üretime başlamasında önemli rol oynadı. 9 Temmuz 1958'de Uşak'ta hayatını kaybetti.
Türkiye'nin sanayileşme tarihinde önemli isimler arasında gösterilen Nuri Şeker, şeker pancarı yetiştiriciliğinden fabrika kurma girişimine uzanan çalışmalarıyla tanındı. Köylülerin ortaklığıyla sermaye oluşturarak şeker fabrikası kurmak için harekete geçen Şeker, dönemin devlet yöneticileriyle görüşmeler yaptı. Girişimleri sonucunda Uşak'ta şeker üretiminin başlamasına katkı sağladı.
Nuri Şeker'in hayatı ve doğum yeri
Nuri Şeker, Uşak'ın Kalfa köyünde dünyaya geldi. Kaynaklarda doğum yılı konusunda farklı bilgiler bulunuyor. Uşak Belediyesi kayıtlarında yapılan düzeltmeye göre doğum tarihi 1 Temmuz 1872 olarak belirtiliyor. Daha önce yayımlanan bazı biyografilerde ise 1856 yılı yer alıyordu.
-
Tam adı: Molla Ömeroğlu Nuri.
-
Doğum tarihi: 1 Temmuz 1872 (düzeltilen resmî kayıt bilgisi).
-
Doğum yeri: Kalfa köyü, Uşak.
-
Ölüm tarihi: 9 Temmuz 1958.
-
Ölüm yeri: Uşak.
-
Mesleği: Çiftçi, tüccar ve girişimci.
-
Eğitimi: Medrese eğitimi aldı, ardından rüştiyeye devam etti.
-
Soyadı: Soyadı Kanunu sonrasında Şeker soyadını aldı.
Nuri Şeker, çalışma hayatının ilk dönemlerinde mal müdürlüğünde kâtip olarak görev yaptı. Daha sonra ticarete ve tarımsal üretime yöneldi. Özellikle susam, yağ üretimi ve şeker pancarı yetiştiriciliğiyle ilgilendi.
Uşak Şeker Fabrikası'nın kuruluşunda Nuri Şeker'in rolü
Nuri Şeker'in Türkiye ekonomi tarihindeki en önemli katkısı, Uşak'ta şeker fabrikası kurulması için yürüttüğü çalışmalardı. Avrupa'dan getirilen şeker pancarı tohumlarını kendi tarlasında yetiştiren Şeker, pancardan elde ettiği ürünlerle pekmez ve köpük helvası üretti.
Bu çalışmaların ardından daha büyük ölçekli şeker üretimi için fabrika kurulması gerektiğini savundu.
-
Sermaye: Şirket 600 bin lira sermayeyle oluşturuldu.
-
Ortaklık: Uşaklı çiftçiler ve girişimciler projeye ortak oldu.
-
1930: Fabrika Sanayi ve Maadin Bankasına devredildi.
Şirketin sermayesini oluşturmak için köylülerden yalnızca nakit para alınmadı. Arpa, buğday, mısır, tütün, koyun, tavuk ve yumurta gibi ürünler de ortaklık karşılığında kabul edildi. Nuri Şeker, köyleri dolaşarak üreticileri projeye katılmaya ikna etti.
Nuri Şeker'in ailesi, eşi ve çocukları
Nuri Şeker'in aile hayatına ilişkin tarihî kaynaklarda bazı bilgiler bulunuyor. Eşinin adı Atike Hanım olarak kaydedilirken bu evlilikten dört çocuğu dünyaya geldi.
-
Eşi: Atike Hanım.
-
Oğlu: Muhsin Şeker.
-
Kızı: Sakine Şeker.
-
Oğlu: İsmail Necati Şeker.
-
Oğlu: Celal Şeker.
-
Aile kökeni: Şeker ailesinin geçmişinin Kırım üzerinden Anadolu'ya uzandığı aktarılıyor.
Aile üyelerinden Mehmet Şeker, Nuri Şeker'in torunları arasında yer alıyor ve dedesinin fabrika kurma çalışmalarına ilişkin anılarını Uşak Üniversitesinde düzenlenen söyleşide paylaştı.
Nuri Şeker'in heykeli nerede bulunuyor?
Nuri Şeker'in heykeli Uşak'ta kendi adını taşıyan cadde üzerinde bulunuyor. Heykelin üzerinde şeker sanayisinin kurucusu olduğuna ilişkin ifade yer alıyor.
Nuri Şeker Uşak Şeker Fabrikası'ndan ne zaman ayrıldı?
Fabrikanın 1930 yılında Sanayi ve Maadin Bankasına devredilmesinin ardından Nuri Şeker köyüne dönerek çiftçilik faaliyetlerine devam etti.
Türkiye'nin ilk şeker fabrikası hangisidir?
Uşak Şeker Fabrikası, temeli atılan ilk şeker fabrikasıdır. Ancak üretime başlayan ilk fabrika 26 Kasım 1926'da açılan Alpullu Şeker Fabrikası, Uşak Şeker Fabrikası ise 17 Aralık 1926'da üretime başlamıştır.
Nuri Şeker'in adı neden fabrikaya verildi?
Nuri Şeker'in şeker sanayisinin kurulmasındaki katkıları nedeniyle Uşak Şeker Fabrikası'nın adı 1996 yılında alınan yönetim kurulu kararıyla Nuri Şeker Uşak Şeker Fabrikası olarak değiştirildi.
Nuri Şeker hangi yıl hayatını kaybetti?
Nuri Şeker, 9 Temmuz 1958 tarihinde Uşak'ta hayatını kaybetti. Şeker sanayisinin gelişmesine yaptığı katkılar nedeniyle kentte anılmaya devam ediyor.
Muhabir: Haber Servisi





