Levent Alpöge, 20 Kasım 2026'da kişisel internet sitesinde yayımladığı kısa bir notla, Anthropic'in yapay zeka modeli Claude ile çalışarak Riemann hipotezinin kanıtını bulduğuna inandığını açıkladı. Kanıt Lean 4 adlı ispat dilinde yazıldı; iddiayı henüz bağımsız bir matematikçi doğrulamadı.
Anthropic'in teknik ekibinde çalışan Alpöge, aynı gün New York Üniversitesi'nden Tristan Buckmaster ile Navier-Stokes denklemleri hakkında yeni bir sonuç da duyurdu. İki iddia da matematiğin en ünlü açık problemleriyle ilgili.
LEVENT ALPÖGE NE YAPTI?
Levent Alpöge, 1859'dan beri çözülemeyen Riemann hipotezini Claude ile birlikte kanıtladığını açıkladı. Notunda Claude ile çalışarak bir kanıt bulduğuna inandığını yazdı. Alpöge'ye göre kanıt, Dirichlet L-fonksiyonları için genelleştirilmiş Riemann hipotezini de kapsıyor.
Kanıtı Lean kodu olarak paylaştı. Lean, bir ispatın her mantıksal adımını bilgisayarla denetleyen bir program; uzmanların kodun hipotezi doğru ifade edip etmediğini ve ispatın geçerli olup olmadığını kısa sürede kontrol etmesi bekleniyor. Notta, yazıya dökülmemiş tam argümanın 250 bin sayfayı aştığı belirtiliyor.
Şili Papalık Katolik Üniversitesi'nden matematikçi Hector Pasten, ispat doğruysa matematiğin farklı dalları arasında şimdiye kadar kısmi kalan bağlantıların tamamlanacağını söyledi ve sonucu "Rosetta Taşı gibi bir şey" diye tarif etti.
RİEMANN HİPOTEZİ NEDİR?
Alman matematikçi Bernhard Riemann'ın 1859'da ortaya attığı hipotez, zeta fonksiyonunun önemsiz olmayan bütün sıfırlarının reel kısmının 1/2 olduğunu söyler. Asal sayıların nasıl dağıldığı sorusuna doğrudan bağlı. Clay Matematik Enstitüsü'nün her biri için 1 milyon dolar ödül koyduğu yedi Milenyum Problemi'nden biri.
LEVENT ALPÖGE NAVIER-STOKES İÇİN NE AÇIKLADI?
Levent Alpöge ve Tristan Buckmaster, sıvıların hareketini anlatan Navier-Stokes denklemlerinde dış kuvvet olmadan da çözümlerin sonlu sürede patlayabildiğini yapay zeka desteğiyle gösterdiklerini öne sürüyor. Buckmaster ispatı cilalanmamış bir taslak olarak paylaştı. Sonucu doğrulayacak sayısal sertifika henüz yayımlanmadı; ikili onu yakında paylaşacaklarını söyledi.
İkilinin bu alandaki ilk sonucu Ağustos 2026'da geldi: Euler denklemleri için sonlu sürede patlama ispatını Lean'de doğrulayıp yayımladılar. OpenAI 8 Eylül'de kendi Navier-Stokes çözümünü duyurdu ve ikilinin çalışmasına atıf yaptı; Buckmaster bu çözüme itiraz etti.
LEVENT ALPÖGE KİMDİR?
Levent Alpöge, sayılar teorisi ve aritmetik istatistik üzerine çalışan bir matematikçi. 2020'den itibaren Columbia ve Harvard'da NSF doktora sonrası araştırmacısı oldu, 2021-2025 arasında Harvard Society of Fellows'ta Junior Fellow olarak çalıştı. Ardından Anthropic'e geçti.
Manjul Bhargava ve Ari Shnidman ile iki rasyonel küpün toplamı olarak yazılabilen sayılar üzerine 2022'de bir makale yayımladı. Bhargava, Wei Ho ve Shnidman ile Hilbert'in onuncu problemi üzerine yazdığı makale 2025'te Inventiones dergisinde çıktı. Temmuz 2026'da Claude ile bulduğunu söylediği Jacobian varsayımına karşı örneği paylaştı; örneğin aritmetiğini sonraki günlerde başka matematikçiler kontrol etti. Ağustos'ta Hadamard matrisleri ve Hopf problemiyle ilgili sonuçlar duyurdu.
LEVENT ALPÖGE NERELİ?
Levent Alpöge Türk-Amerikan bir matematikçi; hem Amerika Birleşik Devletleri hem de Türkiye vatandaşı. New York'taki Half Hollow Hills High School West'te okudu ve 2010'da Intel Bilim Yeteneği Yarışması'nda finale kaldı. 25898 numaralı asteroit onun adını taşıyor.
LEVENT ALPÖGE NEREDEN MEZUN?
Levent Alpöge, 2014'te Harvard Üniversitesi'nden matematik lisansı ve fizik yüksek lisansıyla, summa cum laude derecesiyle mezun oldu. Churchill bursuyla gittiği Cambridge Üniversitesi'nde 2015'te matematik yüksek lisansını tamamladı. Doktorasını 2020'de Princeton Üniversitesi'nde, Manjul Bhargava'nın danışmanlığında "Points on Curves" teziyle aldı. Lisans döneminde yaptığı araştırmalar için 2015'te Morgan Ödülü'nü kazandı.
Defne Ela GüneşHaberler.com Yapay Zeka





