Narsisizm son yıllarda popüler kültürün en çok konuşulan kavramlarından biri haline geldi ve insanlar birbirlerini sıklıkla “narsist” olarak itham etmeye başladı. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Feneryolu Tıp Merkezi’nden Psikiyatri Uzmanı Dr. Emine Yağmur Zorbozan, herkesin narsistik özellikleri olduğunu ancak bunun hemen bir kişilik bozukluğu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor: “Teşhisi koymak psikiyatri hekimlerinin işidir. Narsistik özelliği olmayan insan yok. Narsistik özellikler aslında bizi hayatta var eden şeyler.” Zorbozan’a göre narsistik kişilik bozukluğu tanısı, hayat boyu süren işlevsellik sorunları ve empati eksikliğiyle belirlenebiliyor; tedavide uzun süreli psikoterapiler önemli rol oynuyor.
“Bir narsist endüstrisi var”
Zorbozan, narsistik kişilik bozukluğunun son dönemde popüler ve magazinsel bir hal aldığını söylüyor: “Bir narsist endüstrisi olduğunu düşünüyorum. Bu konuyla ilgili birçok paylaşım yapılıyor. Herkes birbirine ‘partnerim narsist, annem narsist, babam narsist’ gibi söylemlerle narsist yaftası yapıştırıyor.” Sosyal medyadaki bu tür etiketlemelerin riskleri için sosyal medyada psikolojik teşhisler yazımıza göz atabilirsiniz.
Narsisizm ile narsistik kişilik bozukluğu arasındaki fark
Zorbozan, narsisizmi şöyle tanımlıyor: “Narsisim dediğimiz şey kişinin kendi çıkarlarını ön planda tutarak egosunu beslemesinin bir anlamda psikolojik ismi. Dolayısıyla herkesin narsistik özellikleri var. Ancak bir insana kişilik bozukluğu tanısı koyulabilmesi için bu narsistik özelliklerin ergenlik döneminden beri hayatında olması, bütün ilişkilerinde, sosyal ilişkilerinde, akademik ilişkilerinde işlevselliğini bozması, tekrarlayan sorunlara sebebiyet vermesi gerekiyor.”
Uzman, narsistik kişilik bozukluğunun her 100 kişiden 1’inde görüldüğünü belirtiyor ve narsistik özelliklerin aslında hayatta kalmak için gerekli olduğunu hatırlatıyor: “Çünkü kişi önce kendisine faydalı olacak ki sonra etrafına, çocuklarına, ailesine, topluma faydalı olabilsin.”
Narsistik kişilik bozukluğunun belirtileri
Zorbozan’a göre bu bozukluğa sahip kişilerin en belirgin özelliği, kendi çıkarları için başkalarını kolayca kullanabilmeleri ve empati yeteneklerinin olmayışı: “Bir insana narsistik kişilik bozukluğu tanısı koyabilmek için en önemli kriter bu insanın non-empatik olmasıdır. Aynı zamanda sürekli başkaları tarafından kıskanıldıklarını düşünürler. Paranoid bir tutumları olabilir ve sürekli pohpohlanma, değer görme ihtiyaçları vardır. Eğer değer görmüyorlarsa, istedikleri geri dönüşü alamadılarsa saldırgan olma, aşağılayıcı tutumlara girme gibi özellikleri olabiliyor.”
Narsistik kişilik bozukluğu nasıl tedavi edilir?
Zorbozan, en temel tedavinin uzun süreli psikoterapiler olduğunu söylüyor: “Bu psikoterapilerde yüzleştirme teknikleri, birtakım davranışsal öneriler gibi teknikler kullanılabiliyor. Depresyon gibi farklı hastalıklar da eşlik ediyorsa hastalar ilaç tedavisinden de fayda görür.”
Uzmana göre bu kişiler tedaviye genellikle orta yaşlarının başında geliyor: “Hayatlarında ciddi anlamda kayıplar verdikleri zaman patolojileriyle yüzleşebiliyorlar. İş hayatları, evlilikleri yolunda gitmiyor, çocuklarıyla araları açılmaya başlıyor ve bir şekilde bir kayıp yaşıyorlar. O kayıp için kendilerini değiştirmek amaçlı değil de genellikle yas tutmak amaçlı terapistlere başvuruyorlar.”
Zorbozan sözlerini şöyle tamamlıyor: “Narsistik kişilik bozukluğu, içgörü oranlarının düşük olduğu bir kişilik bozukluğudur. Ancak eğer kişide böyle bir patern sezinlediysek onu incitmeden, tedaviye olan bağını koparmadan bir takım ufak yüzleştirmelerle sürece girebiliyoruz. Eğer kişi gerçekten düzelmeyi istiyorsa bütün narsistik özellikleri ondan koparamasak da en azından işlevselliğini toparlayabiliyor, daha uzun süreli sağlıklı ilişkiler yaşamasını sağlayabiliyoruz.”





