Her yıl 14 Ekim’de kutlanan Uluslararası E-Atık Günü, kullanım ömrünü tamamlayan elektrikli ve elektronik ürünlerin doğru şekilde toplanması, yeniden kullanılması ve geri dönüştürülmesi konusunda farkındalık oluşturmayı amaçlıyor.

WEEE Forum tarafından 2018 yılında başlatılan küresel farkındalık hareketi, 2026 yılında dokuzuncu kez düzenleniyor. Bu yılın odağında ise günlük hayatta hızla yaygınlaşan, düşük fiyatlı ve genellikle kısa süre kullanılan küçük elektronik ürünler bulunuyor. 

14 EKİM E-ATIK GÜNÜ NEDİR?

Uluslararası E-Atık Günü, elektronik atıkların çevreye karışmasını önlemek ve içerdikleri değerli malzemelerin geri kazanılmasını teşvik etmek amacıyla düzenlenen küresel bir farkındalık günü. Telefonlardan bilgisayarlara, kablolardan küçük ev aletlerine kadar fiş, kablo veya pil içeren ve kullanım ömrünü tamamlayan birçok ürün e-atık kapsamına girebiliyor.

WEEE Forum, 14 Ekim’de tüketicileri, üreticileri, perakendecileri, geri dönüşüm sektörünü ve kamu kurumlarını elektronik atıkların doğru yönetimi konusunda harekete geçmeye çağırıyor.

2026 E-ATIK GÜNÜ TEMASI NE?

2026 Uluslararası E-Atık Günü’nün ana teması “Fast Tech” olarak belirlendi.

Kampanyada kullanılan mesaj ise:

“Fast Tech | Don’t bin it, bring it!”

Türkçeye, “Hızlı teknoloji: Çöpe atma, geri getir” şeklinde çevrilebilir.

Fast Tech kavramı; ucuz, kolay satın alınabilen ve çoğu zaman kısa süre sonra yenisiyle değiştirilen küçük elektronik ürünleri tanımlıyor. WEEE Forum bu kavramı, hızlı tüketim alışkanlıkları açısından “fast fashion” yani hızlı moda ile karşılaştırıyor. 

FAST TECH NEDİR? HANGİ ÜRÜNLER BU GRUBA GİRİYOR?

Fast Tech kapsamında günlük hayatta sık kullanılan çok sayıda küçük elektronik bulunuyor.

Bunlar arasında:

  • kulaklıklar,
  • şarj kabloları,
  • USB adaptörleri,
  • LED ışıklar,
  • mini vantilatörler,
  • elektronik oyuncaklar,
  • küçük elektronik aksesuarlar

gibi ürünler yer alıyor. WEEE Forum’a göre küçük ve ucuz olmaları, bu ürünlerin elektronik atık olarak görülmemesine ve normal çöpe atılmasına yol açabiliyor.

ELEKTRONİK ATIKLAR NEDEN ÖNEMLİ?

Elektronik cihazlar yalnızca plastikten oluşmuyor. İçlerinde bakır, demir, altın ve farklı değerli metallerin yanı sıra geri kazanılabilecek çeşitli hammaddeler bulunuyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği ve UNITAR tarafından yayımlanan Küresel E-Atık İzleme Raporu’na göre dünyada 2022 yılında 62 milyon ton elektronik atık oluştu. Bu miktarın yalnızca yüzde 22,3’ünün resmi olarak toplandığı ve geri dönüştürüldüğü kayıtlara geçti. Elektronik atık miktarının mevcut eğilimin sürmesi halinde 2030’da 82 milyon tona ulaşması bekleniyor. 

E-ATIK MİKTARI GERİ DÖNÜŞÜMDEN DAHA HIZLI ARTIYOR

Birleşmiş Milletler verileri elektronik atık üretiminin, belgelenmiş geri dönüşüm miktarından yaklaşık beş kat daha hızlı arttığını gösteriyor. 2022’de oluşan elektronik atıkların içinde yaklaşık 31 milyon ton metal, 17 milyon ton plastik ve 14 milyon ton diğer malzemeler bulunuyordu. ITU’ya göre 2022’de elektronik atıkların içinde bulunan metallerin ekonomik değeri yaklaşık 91 milyar dolar seviyesindeydi.

2026'DA NEDEN KÜÇÜK ELEKTRONİKLER ÖNE ÇIKTI?

WEEE Forum’un 2026 için yaptırdığı ve 12 Avrupa ülkesinden 10 bin 245 yetişkinin katıldığı araştırmaya göre katılımcıların yüzde 87’sinin en az bir Fast Tech ürünü bulunuyor.

Araştırmada katılımcıların yüzde 78’i son bir yıl içinde bu tür bir elektronik ürün satın aldığını belirtti. Kullanılmayan küçük elektroniklerin yüzde 29 oranında evde tutulduğu, önemli bir bölümünün ise geri dönüşüm yerine farklı atık kanallarına gönderildiği tespit edildi.

Araştırmaya göre 18-29 yaş grubundakilerin yüzde 93’ü son bir yılda Fast Tech ürünü satın aldı. Düşük fiyat, tüketicilerin bu ürünleri tercih etmesindeki temel nedenlerden biri olarak öne çıktı.

E-ATIKLAR NORMAL ÇÖPE ATILIR MI?

WEEE Forum, kullanım ömrünü tamamlayan küçük elektroniklerin evsel çöpe atılmaması gerektiğini vurguluyor. Özellikle lityum iyon pil bulunan cihazların çöpe atılması yalnızca değerli hammaddelerin kaybedilmesine yol açmıyor. Bu cihazlar atık toplama araçlarında veya ayrıştırma tesislerinde ezildiğinde ya da delindiğinde yangın riski de oluşturabiliyor.  Kullanılmayan elektroniklerin resmi toplama noktalarına, elektronik atık kabul eden merkezlere veya uygun geri alma sistemlerine teslim edilmesi öneriliyor.

E-ATIK GÜNÜ'NDE ÜÇ ÇAĞRI

WEEE Forum, 2026 kampanyasında üç temel adımı öne çıkarıyor:

Fark et: Fişi, kablosu veya pili bulunan küçük ürünlerin de kullanım ömrünün sonunda e-atık olduğunu bil.

Geri getir: Kullanılmayan elektronik ürünleri normal çöp yerine resmi toplama ve geri dönüşüm noktalarına teslim et.

Sorumluluk talep et: Elektronik ürün satan şirketlerin atık toplama ve geri dönüşüm sistemlerine katkıda bulunmasını destekle.