Alaeddin Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Alaeddin Paşa Kimdir?

Alaeddin Paşa bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam (kaynakların çoğu Osmanlı'nın ilk veziri olarak anar; sıra numarası ve görev yılları tartışmalıdır) olarak yer alır. Babası Hacı Kemâleddin (kaynakların bir kısmına göre); aynı kişi sayan kaynaklarda Osman Gazi'dir. Kabri: bilinmiyor; hanedan üyesiyle aynı kişi sayan kaynaklarda Osman Gazi Türbesi, Bursa.

Alaeddin Paşa, Osman Gazi'nin son yılları ile Orhan Gazi döneminde görev yaptığı kabul edilen ve Osmanlı'nın ilk veziri sayılan devlet adamıdır.

com.com.tr

Alaeddin Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1299: Osmanlı kroniklerinde Osman Gazi'nin beyliğin başına geçtiği yıl olarak anılır.
• 27 Temmuz 1302: Koyunhisar Muharebesi'nde Osmanlı kuvvetleri Bizans ordusunu yendi; beyliğin adı ilk kez Bizans kaynaklarına geçti.
• 1308: Anadolu Selçuklu Devleti sona erdi; beylikler üzerindeki merkezî bağ gevşedi.
• 1320: Kaynakların çoğuna göre vezirliğe getirildi; bu tarih Osman Gazi'nin son yıllarına rastlar.
• 1324: Osman Gazi öldü ve yerine Orhan Gazi geçti; ölüm yılı kaynaklarda 1324 dolayları olarak verilir.
• 1324: Sadrazam listelerinin bir kısmı vezirlik görevinin bu yıl sona erdiğini yazar.
• 1326: Bursa alındı ve beyliğin merkezi oldu.
• 1327: Orhan Gazi adına İlhanlı sikkeleri tipinde gümüş sikke bastırıldı.
• 10 Haziran 1329: Pelekanon Muharebesi'nde Osmanlı kuvvetleri Bizans imparatoru III. Andronikos'un ordusunu yendi.
• 1331: İznik alındı ve şehirde bir medrese kuruldu.
• 1331: Kaynakların bir kısmına göre vezirlik görevi bu yıl sona erdi.
• 1331: Vezirliğe Nizamüddin Ahmed Paşa getirildi; görevi on yedi yıl sürdü.
• 1333: Osman Gazi'nin oğlu Alâeddin Bey'in öldüğü yıl olarak verilir; kaynakların bir kısmı onu ilk vezirle aynı kişi sayar.
• 1337: İzmit alındı; Osmanlı Beyliği Marmara'nın doğu kıyısına ulaştı.
• 1345: Karesi Beyliği toprakları Osmanlı hâkimiyetine katıldı; beyliğin donanma ve Rumeli yönündeki imkânı arttı.
• 1346: Orhan Gazi ile Bizans imparatoru VI. Ioannes Kantakuzenos arasında akrabalık bağı kuruldu.
• 1348: Nizamüddin Ahmed Paşa'nın görevi sona erdi; yerine Hacı Paşa getirildi.
• 1349: Vezirliğe Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa getirildi.
• 1352: Çimpe Kalesi Osmanlı kuvvetlerine bırakıldı; Rumeli'de ilk kalıcı dayanak elde edildi.
• 1354: Gelibolu yarımadasına yerleşildi ve Rumeli'ye geçiş kalıcı hale geldi.
• 1361: Edirne alındı; devletin ağırlık merkezi Rumeli'ye kaymaya başladı.
• 1362: Orhan Gazi öldü, yerine Murad Hüdavendigar geçti.
• 1362: Kazaskerlik makamı kuruldu; ilmiye teşkilatı tek merkeze bağlandı.
• 1364: Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa'nın görevi sona erdi; vezirliğe Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa getirildi.
• 1364: Vezirlik ile ordu kumandası ilk kez tek elde birleşti; vezîriâzamlık makamının doğuşu bu düzenlemeye bağlanır.
• 1365: Devletin merkezi Edirne'ye taşındı; Bursa manevi merkez olarak kaldı.
• 1582: Bir hükümle yaya ve müsellem teşkilatı Anadolu'nun pek çok kazasında kaldırıldı ve tahsis edilen topraklar tımara çevrildi.

Alaeddin Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1299	Osmanlı kroniklerinde Osman Gazi'nin beyliğin başına geçtiği yıl olarak anılır.
27 Temmuz 1302	Koyunhisar Muharebesi'nde Osmanlı kuvvetleri Bizans ordusunu yendi; beyliğin adı ilk kez Bizans kaynaklarına geçti.
1308	Anadolu Selçuklu Devleti sona erdi; beylikler üzerindeki merkezî bağ gevşedi.
1320	Kaynakların çoğuna göre vezirliğe getirildi; bu tarih Osman Gazi'nin son yıllarına rastlar.
1324	Osman Gazi öldü ve yerine Orhan Gazi geçti; ölüm yılı kaynaklarda 1324 dolayları olarak verilir.
1324	Sadrazam listelerinin bir kısmı vezirlik görevinin bu yıl sona erdiğini yazar.
1326	Bursa alındı ve beyliğin merkezi oldu.
1327	Orhan Gazi adına İlhanlı sikkeleri tipinde gümüş sikke bastırıldı.
10 Haziran 1329	Pelekanon Muharebesi'nde Osmanlı kuvvetleri Bizans imparatoru III. Andronikos'un ordusunu yendi.
1331	İznik alındı ve şehirde bir medrese kuruldu.
1331	Kaynakların bir kısmına göre vezirlik görevi bu yıl sona erdi.
1331	Vezirliğe Nizamüddin Ahmed Paşa getirildi; görevi on yedi yıl sürdü.
1333	Osman Gazi'nin oğlu Alâeddin Bey'in öldüğü yıl olarak verilir; kaynakların bir kısmı onu ilk vezirle aynı kişi sayar.
1337	İzmit alındı; Osmanlı Beyliği Marmara'nın doğu kıyısına ulaştı.
1345	Karesi Beyliği toprakları Osmanlı hâkimiyetine katıldı; beyliğin donanma ve Rumeli yönündeki imkânı arttı.
1346	Orhan Gazi ile Bizans imparatoru VI. Ioannes Kantakuzenos arasında akrabalık bağı kuruldu.
1348	Nizamüddin Ahmed Paşa'nın görevi sona erdi; yerine Hacı Paşa getirildi.
1349	Vezirliğe Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa getirildi.
1352	Çimpe Kalesi Osmanlı kuvvetlerine bırakıldı; Rumeli'de ilk kalıcı dayanak elde edildi.
1354	Gelibolu yarımadasına yerleşildi ve Rumeli'ye geçiş kalıcı hale geldi.
1361	Edirne alındı; devletin ağırlık merkezi Rumeli'ye kaymaya başladı.
1362	Orhan Gazi öldü, yerine Murad Hüdavendigar geçti.
1362	Kazaskerlik makamı kuruldu; ilmiye teşkilatı tek merkeze bağlandı.
1364	Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa'nın görevi sona erdi; vezirliğe Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa getirildi.
1364	Vezirlik ile ordu kumandası ilk kez tek elde birleşti; vezîriâzamlık makamının doğuşu bu düzenlemeye bağlanır.
1365	Devletin merkezi Edirne'ye taşındı; Bursa manevi merkez olarak kaldı.
1582	Bir hükümle yaya ve müsellem teşkilatı Anadolu'nun pek çok kazasında kaldırıldı ve tahsis edilen topraklar tımara çevrildi.

Alaeddin Paşa Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Yaya ve müsellem teşkilatı	kurum	Orhan Gazi dönemi	Osmanlı Beyliği	Sefer süresince günlük bir akçe ücret alan, barış zamanında kendisine toprak tahsis edilen ilk düzenli piyade ve atlı birlikler. Kuruluşunda adı geçer; teşkilat 1582 yılındaki bir hükümle büyük ölçüde kaldırıldı.
Ak börk düzeni	reform	Orhan Gazi dönemi	Osmanlı Beyliği	Askerin başlığının kırmızıdan beyaza çevrilmesi. Osmanlı kuvvetlerini diğer Anadolu beyliklerinin askerlerinden ayıran ilk görsel işarettir.
Gümüş akçe basımı	reform	1327	Bursa	Orhan Gazi adına İlhanlı sikkeleri tipinde gümüş sikke bastırıldı. Kroniklerin bir kısmı kararın vezirin teklifiyle alındığını kaydeder.
Bursa Kükürtlü tekkesi ve Kaplıca çevresindeki iki cami	vakıf	Orhan Gazi dönemi	Bursa	Bu yapılar, Osman Gazi'nin oğlu Alâeddin Bey'in vakıfları olarak kaydedilir. İki ismi aynı kişi sayan kaynaklarda vezire mal edilir; ayrı kişi sayan kaynaklarda vezire ait bilinen bir eser bulunmaz.

Alaeddin Paşa Ailesi

• Babası: Hacı Kemâleddin (Kaynakların bir kısmına göre babasının adı budur; hanedan üyesi Alâeddin Bey ile aynı kişi sayan kaynaklarda ise babası Osman Gazi olarak geçer)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)

Alaeddin Paşa Döneminin İlkleri

• Osmanlı Devleti'nin ilk veziri sayılması Kaynakların çoğu makamı onun adıyla başlatır; tayin tarihi 1320 olarak verilir
• Tek vezirli divan düzeninin ilk temsilcisi Divanda başka vezir bulunmadığı için unvanı vezîriâzam değildi
• Ak börk uygulamasının başlatılması Askerin başlığı kırmızıdan beyaza çevrildi; Osmanlı kuvvetlerinin ilk ayırt edici işareti
• İlk düzenli yaya ve müsellem birliklerinin kurulması Sefer süresince günlük bir akçe ücret ödenen, barış zamanında toprak tahsis edilen birlikler
• Osmanlı adına gümüş sikke basımının başlaması 1327, Orhan Gazi adına İlhanlı tipinde gümüş akçe

Kaynak: com.com.tr