Ayas Mehmed Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Ayas Mehmed Paşa Kimdir?

Ayas Mehmed Paşa, 13 Temmuz 1539 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Kanuni Sultan Süleyman dönemi sadrazamı olarak yer alır. Babası Mehmed'dir. Kabri: Eyüpsultan Camii yakınındaki açık türbesi, İstanbul.

Ayas Mehmed Paşa, 1536-1539 yılları arasında Kanuni Sultan Süleyman'ın sadrazamlığını yapan ve görevi başındayken vebadan ölen devlet adamıdır.

com.com.tr

Ayas Mehmed Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1483: Avlonya yöresinde doğdu. Doğum yeri için Himara ve Delvine ayrı ayrı gösterilir.
• 23 Ağustos 1514: Çaldıran Muharebesi'ne katıldı.
• 1516: Memlük Devleti üzerine düzenlenen Mısır seferine katıldı.
• 1517: Kahire önlerindeki harekât sırasında yeniçeri ağalığına getirildi.
• 1519: Kastamonu sancakbeyliğine tayin edildi.
• 30 Eylül 1520: Kanuni Sultan Süleyman tahta çıktı.
• 1520: Anadolu beylerbeyliğine getirildi.
• 1521: Şam beylerbeyliğine tayin edildi.
• 1522: Rumeli beylerbeyliğine getirildi ve Rodos Kuşatması'nda bulundu.
• 1523: Vezirlik verilerek Divan-ı Hümayun üyesi oldu.
• 27 Haziran 1523: Pargalı İbrahim Paşa sadrazamlığa getirildi; on üç yıl aynı divanda çalıştılar.
• 29 Ağustos 1526: Mohaç Muharebesi'nde padişahın yanında bulundu.
• 1529: Viyana Kuşatması'na katıldı.
• 1531: Vize yakınlarındaki Saray kasabasında yaptırdığı caminin inşası tamamlandı.
• 1532: Alman seferine katıldı.
• 1533: Barbaros Hayreddin Paşa kaptan-ı deryalığa getirildi; donanma yeniden düzenlendi.
• 1534: Irakeyn Seferi başladı; Tebriz ve ardından Bağdat alındı.
• 8 Ocak 1536: Irakeyn Seferi'nden dönen ordu İstanbul'a ulaştı.
• Şubat 1536: Fransa elçisiyle yürütülen görüşmeler sonunda bir ahidnâme metni hazırlandı.
• 15 Mart 1536: Pargalı İbrahim Paşa'nın idamının ardından sadrazamlığa getirildi. Tarih kaynaklarda 14 ve 15 Mart olarak farklı verilir.
• Ağustos 1537: Korfu kuşatıldı; kuşatma sonuç vermeden kaldırıldı ve Venedik ile savaş başladı.
• 1537: Donanma Pulya kıyılarına asker çıkardı.
• 9 Temmuz 1538: Kara Boğdan seferi için ordu İstanbul'dan hareket etti.
• 1538: Boğdan'ın bağlılığı yeniden kuruldu; Bucak ve Bender yöresi doğrudan Osmanlı idaresine bağlandı.
• 28 Eylül 1538: Preveze Deniz Muharebesi Osmanlı üstünlüğüyle sonuçlandı.
• 1538: Hadım Süleyman Paşa komutasındaki donanma Hint Okyanusu'na gönderildi; Aden alındı, Diu kuşatması sonuçsuz kaldı.
• 1539: Sadareti sırasında üç ayrı vakfiye düzenletti.
• 13 Temmuz 1539: İstanbul'da veba salgınında öldü; Eyüp'teki türbesine defnedildi.
• 13 Temmuz 1539: Mühr-i hümayun ikinci vezir Lütfi Paşa'ya verildi.
• 2 Ekim 1540: Venedik ile savaşı bitiren antlaşma imzalandı; görüşmeleri halefi Lütfi Paşa yürüttü.

Ayas Mehmed Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1483	Avlonya yöresinde doğdu. Doğum yeri için Himara ve Delvine ayrı ayrı gösterilir.
23 Ağustos 1514	Çaldıran Muharebesi'ne katıldı.
1516	Memlük Devleti üzerine düzenlenen Mısır seferine katıldı.
1517	Kahire önlerindeki harekât sırasında yeniçeri ağalığına getirildi.
1519	Kastamonu sancakbeyliğine tayin edildi.
30 Eylül 1520	Kanuni Sultan Süleyman tahta çıktı.
1520	Anadolu beylerbeyliğine getirildi.
1521	Şam beylerbeyliğine tayin edildi.
1522	Rumeli beylerbeyliğine getirildi ve Rodos Kuşatması'nda bulundu.
1523	Vezirlik verilerek Divan-ı Hümayun üyesi oldu.
27 Haziran 1523	Pargalı İbrahim Paşa sadrazamlığa getirildi; on üç yıl aynı divanda çalıştılar.
29 Ağustos 1526	Mohaç Muharebesi'nde padişahın yanında bulundu.
1529	Viyana Kuşatması'na katıldı.
1531	Vize yakınlarındaki Saray kasabasında yaptırdığı caminin inşası tamamlandı.
1532	Alman seferine katıldı.
1533	Barbaros Hayreddin Paşa kaptan-ı deryalığa getirildi; donanma yeniden düzenlendi.
1534	Irakeyn Seferi başladı; Tebriz ve ardından Bağdat alındı.
8 Ocak 1536	Irakeyn Seferi'nden dönen ordu İstanbul'a ulaştı.
Şubat 1536	Fransa elçisiyle yürütülen görüşmeler sonunda bir ahidnâme metni hazırlandı.
15 Mart 1536	Pargalı İbrahim Paşa'nın idamının ardından sadrazamlığa getirildi. Tarih kaynaklarda 14 ve 15 Mart olarak farklı verilir.
Ağustos 1537	Korfu kuşatıldı; kuşatma sonuç vermeden kaldırıldı ve Venedik ile savaş başladı.
1537	Donanma Pulya kıyılarına asker çıkardı.
9 Temmuz 1538	Kara Boğdan seferi için ordu İstanbul'dan hareket etti.
1538	Boğdan'ın bağlılığı yeniden kuruldu; Bucak ve Bender yöresi doğrudan Osmanlı idaresine bağlandı.
28 Eylül 1538	Preveze Deniz Muharebesi Osmanlı üstünlüğüyle sonuçlandı.
1538	Hadım Süleyman Paşa komutasındaki donanma Hint Okyanusu'na gönderildi; Aden alındı, Diu kuşatması sonuçsuz kaldı.
1539	Sadareti sırasında üç ayrı vakfiye düzenletti.
13 Temmuz 1539	İstanbul'da veba salgınında öldü; Eyüp'teki türbesine defnedildi.
13 Temmuz 1539	Mühr-i hümayun ikinci vezir Lütfi Paşa'ya verildi.
2 Ekim 1540	Venedik ile savaşı bitiren antlaşma imzalandı; görüşmeleri halefi Lütfi Paşa yürüttü.

Ayas Mehmed Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
23 A	Çaldıran Muharebesi	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Yavuz Sultan Selim'in ordusunda bulundu
1516	Mısır Seferi	Memlük Devleti	Memlük Devleti'ne son verildi; Kahire önlerindeki harekât sırasında yeniçeri ağalığına getirildi
1522	Rodos Kuşatması	Sen Jan Şövalyeleri	Ada alındı; Rumeli beylerbeyi sıfatıyla bulundu; kuşatmadan sonra vezirliğe yükseltildi
29 A	Mohaç Muharebesi	Macaristan Krallığı	Osmanlı zaferi; Kubbealtı veziri olarak padişahın yanında bulundu
1529	Viyana Kuşatması	Habsburg Avusturyası	Kuşatma kaldırıldı; Vezir sıfatıyla seferde bulundu
1534	Irakeyn Seferi	Safevi Devleti	Tebriz ve Bağdat alındı; Sefer sırasında ikinci vezirdi
1537	Korfu Kuşatması	Venedik Cumhuriyeti	Kuşatma sonuç vermeden kaldırıldı; Sadrazam sıfatıyla seferde bulundu; harekât Venedik ile savaşı başlattı
1538	Kara Boğdan Seferi	Boğdan Voyvodalığı	Boğdan'ın bağlılığı yeniden kuruldu; Ordu 9 Temmuz 1538 tarihinde hareket etti; Bucak ve Bender doğrudan Osmanlı idaresine bağlandı
28 E	Preveze Deniz Muharebesi	Haçlı donanması	Osmanlı zaferi; Donanmayı Barbaros Hayreddin Paşa yönetti; muharebe sadareti sırasında kazanıldı
1538	Hint Seferi	Portekiz Krallığı	Aden alındı, Diu kuşatması sonuçsuz kaldı; Donanmanın komutanı Mısır beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa'ydı

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
1536	Fransa ile ahidnâme görüşmeleri	Fransa Krallığı	Şubat 1536 tarihinde hazırlanan metnin resmen onaylanıp yürürlüğe girip girmediği araştırmacılar arasında tartışmalıdır

Ayas Mehmed Paşa Ailesi

• Babası: Mehmed (Adı tuğrada ve mezar taşındaki kitabede Mehmed olarak geçer; İşkodra yöresinden geldiği kaydedilir)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor; Avlonya yöresinden olduğu belirtilir)

Ayas Mehmed Paşa Döneminin İlkleri

• Pargalı İbrahim Paşa'nın idamından sonra sadrazamlık makamına gelen ilk isim Mart 1536
• Osmanlı Devleti'nin Hint Okyanusu'na gönderdiği ilk büyük donanmanın sadareti sırasında yola çıkması 1538
• Bucak ve Bender yöresinin doğrudan Osmanlı idaresine bağlanması 1538 Kara Boğdan Seferi
• Akdeniz'de uzun süreli Osmanlı üstünlüğünü kuran deniz zaferinin görev döneminde kazanılması Preveze, 28 Eylül 1538
• Görevi başında hastalıktan ölen Osmanlı sadrazamlarından biri 13 Temmuz 1539

Kaynak: com.com.tr