Baltacı Mehmet Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Baltacı Mehmet Paşa Kimdir?

Baltacı Mehmet Paşa bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası bilinmiyor'dur. Kabri: Limni adası.

Baltacı Mehmet Paşa, III. Ahmed döneminde iki kez sadrazamlık yapan, 1711 Prut seferini yöneten ve Prut Antlaşması'nı imzalayan devlet adamıdır.

com.com.tr

Baltacı Mehmet Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1662: Osmancık'ta doğdu; ailesi hakkında kayıtlarda bilgi yoktur.
• 1699: Karlofça Antlaşması imzalandı; Osmanlı Devleti büyük toprak kayıplarıyla savaşsız bir döneme girdi.
• 22 Ağustos 1703: Edirne Vak'ası ile II. Mustafa tahttan indirildi, yerine III. Ahmed geçti.
• 6 Kasım 1704: Vezirlik rütbesiyle kaptanıderyalığa getirildi.
• 25 Aralık 1704: Birinci kez sadrazamlığa getirildi; kaynakların bir kısmı tayin tarihini 21 Aralık olarak verir.
• 3 Mayıs 1706: Sadaretten azledildi; yerine Çorlulu Ali Paşa getirildi.
• 8 Temmuz 1709: Poltava Muharebesi'nde İsveç ordusu Rus ordusuna yenildi.
• 1709: İsveç kralı XII. Karl, Osmanlı sınırını geçerek Bender'e sığındı; iadesi Rusya ile gerginliğin ana konusu oldu.
• 18 Ağustos 1710: İkinci kez sadrazamlığa getirildi.
• 20 Kasım 1710: Rusya'ya savaş ilan edildi; Rus elçisi tutuklanarak Yedikule'ye konuldu.
• 19 Şubat 1711: Serdar-ı ekrem tayin edilerek ordunun başkomutanlığı kendisine verildi.
• 9 Nisan 1711: Ordu İstanbul'dan hareket etti; sefer mevcudu kaynaklarda iki yüz bin dolayında verilir.
• 18 Temmuz 1711: Prut nehri kıyısında Stanileşti yakınında muharebe başladı; Rus ordusu kuşatma altına alındı.
• Temmuz 1711: Dört gün süren hücumların ardından Rus başkomutanı Şeremetev barış talebini bildirdi; ordu erkânı meclisi görüşmeyi kabul etti.
• 21 Temmuz 1711: Prut Antlaşması kararlaştırıldı; imza tarihi kaynakların bir kısmında 22, bir kısmında 23 Temmuz olarak verilir.
• 20 Kasım 1711: Sadaretten azledildi; yerine Ağa Yusuf Paşa getirildi.
• Eylül 1712: Limni adasında öldü ve orada defnedildi; kaynakların bir kısmı ölüm tarihini temmuz olarak verir.
• 1713: Edirne Antlaşması ile Prut'ta kararlaştırılan maddeler onaylandı ve sınır ayrıntılı biçimde tarif edildi.

Baltacı Mehmet Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1662	Osmancık'ta doğdu; ailesi hakkında kayıtlarda bilgi yoktur.
1696	Rusya, Azak Kalesi'ni ele geçirdi; kale on beş yıl Rus elinde kaldı.
1699	Karlofça Antlaşması imzalandı; Osmanlı Devleti büyük toprak kayıplarıyla savaşsız bir döneme girdi.
1700	İstanbul Antlaşması ile Azak Rusya'da bırakıldı ve Rusya'ya İstanbul'da daimî elçi bulundurma hakkı tanındı.
22 Ağustos 1703	Edirne Vak'ası ile II. Mustafa tahttan indirildi, yerine III. Ahmed geçti.
Aralık 1703	Mirahurluk görevine tayin edildi; kısa süre sonra tahsildar olarak taşraya gönderildi.
6 Kasım 1704	Vezirlik rütbesiyle kaptanıderyalığa getirildi.
25 Aralık 1704	Birinci kez sadrazamlığa getirildi; kaynakların bir kısmı tayin tarihini 21 Aralık olarak verir.
1705	Osmancık'ta kitabesi bugüne ulaşan çeşmeyi yaptırdı.
3 Mayıs 1706	Sadaretten azledildi; yerine Çorlulu Ali Paşa getirildi.
1706	Sakız adasına gönderildi; sürgünün ardından Erzurum valiliğine tayin edildi.
21 Ocak 1709	Halep valiliğine getirildi.
8 Temmuz 1709	Poltava Muharebesi'nde İsveç ordusu Rus ordusuna yenildi.
1709	İsveç kralı XII. Karl, Osmanlı sınırını geçerek Bender'e sığındı; iadesi Rusya ile gerginliğin ana konusu oldu.
18 Ağustos 1710	İkinci kez sadrazamlığa getirildi.
20 Kasım 1710	Rusya'ya savaş ilan edildi; Rus elçisi tutuklanarak Yedikule'ye konuldu.
19 Şubat 1711	Serdar-ı ekrem tayin edilerek ordunun başkomutanlığı kendisine verildi.
9 Nisan 1711	Ordu İstanbul'dan hareket etti; sefer mevcudu kaynaklarda iki yüz bin dolayında verilir.
1711	Ordu Tuna'yı geçerek Boğdan topraklarına girdi; Kırım hanı II. Devlet Giray Tatar kuvvetleriyle katıldı.
1711	Boğdan voyvodası Dimitrie Cantemir Rus tarafına geçti; beklenen ikmal desteği gerçekleşmedi.
18 Temmuz 1711	Prut nehri kıyısında Stanileşti yakınında muharebe başladı; Rus ordusu kuşatma altına alındı.
Temmuz 1711	Dört gün süren hücumların ardından Rus başkomutanı Şeremetev barış talebini bildirdi; ordu erkânı meclisi görüşmeyi kabul etti.
21 Temmuz 1711	Prut Antlaşması kararlaştırıldı; imza tarihi kaynakların bir kısmında 22, bir kısmında 23 Temmuz olarak verilir.
Eylül 1711	Ordu seferden Edirne'ye döndü.
20 Kasım 1711	Sadaretten azledildi; yerine Ağa Yusuf Paşa getirildi.
9 Aralık 1711	Antlaşma şartlarının yerine getirilmediği gerekçesiyle Rusya'ya yeniden savaş ilan edildi; çatışma çıkmadı.
1711	Midilli adasına sürgün edildi.
1712	İstanbul'da imzalanan antlaşma ile Prut şartları teyit edildi.
Temmuz 1712	Midilli'den Limni adasına nakledildi.
Eylül 1712	Limni adasında öldü ve orada defnedildi; kaynakların bir kısmı ölüm tarihini temmuz olarak verir.
1713	Edirne Antlaşması ile Prut'ta kararlaştırılan maddeler onaylandı ve sınır ayrıntılı biçimde tarif edildi.

Baltacı Mehmet Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1711	Prut Seferi	Rus Çarlığı	Rus ordusu kuşatıldı, barış görüşmesiyle sonuçlandı; Ordu 9 Nisan 1711 tarihinde İstanbul'dan hareket etti; serdar-ı ekrem sıfatıyla sefere kendisi komuta etti.
18-2	Stanileşti Muharebesi	Rus Çarlığı	Rus ordusu Prut kıyısında kuşatma altına alındı, barış talep etti; Yeniçeri hücumları siper hattını yaramadı; kayıp sayıları kaynaklarda farklı verilir.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
21 T	Prut Antlaşması	Rus Çarlığı	Azak Kalesi Osmanlı Devleti'ne geri verildi, Rusya'nın bölgedeki istihkâmları yıkıldı, Lehistan işlerine karışmama ve İstanbul'da daimî elçi bulundurmama kabul edildi, XII. Karl'ın ülkesine dönüşüne engel olunmaması kararlaştırıldı. İmza tarihi kaynakların bir kısmında 22, bir kısmında 23 Temmuz olarak verilir.

Baltacı Mehmet Paşa Ailesi

• Babası: (Kaynaklarda adı geçmiyor)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)

Baltacı Mehmet Paşa Döneminin İlkleri

• Saray baltacılar ocağından yetişerek sadaret makamına ulaşması 25 Aralık 1704
• Karlofça Antlaşması'ndan sonra Osmanlı Devleti'nin bir barışla toprak geri kazandığı ilk örnek Azak Kalesi, Prut Antlaşması, 1711
• Rusya'nın İstanbul'da daimî elçi bulundurma hakkının kaldırıldığı antlaşma Prut Antlaşması, 1711
• Bir Rus çarının ordusuyla birlikte Osmanlı kuvvetleri tarafından kuşatıldığı muharebe Stanileşti, 18-22 Temmuz 1711
• Rusya'nın Azak çevresinde kurduğu istihkâmların antlaşma ile yıktırılması Taganrog ve diğer kaleler, 1711 sonrası

Kaynak: com.com.tr