BAZOFİL (BASO) NEDİR?

Bazofil, bağışıklık sisteminde görev yapan ve beyaz kan hücrelerinin küçük bir bölümünü oluşturan hücre türüdür. Histamin gibi maddeler salgılayarak alerjik ve inflamatuvar yanıtlara katılır. Hemogramda BASO, BASO% veya BASO# şeklinde görülebilir.

Bazofil yüksekliği alerjik hastalıklar, inflamasyon, hipotiroidi ve bazı kemik iliği hastalıklarıyla ilişkili olabilir. Düşüklüğü ise çoğu zaman tek başına klinik önem taşımaz. Hiçbir bazofil sonucu tek başına kanser veya alerji tanısı koydurmaz.

BAZOFİL KAÇ OLMALI?

Bazofiller normalde beyaz kan hücrelerinin yaklaşık %0–1’ini oluşturur. Bazı laboratuvarlarda %2’ye kadar referans aralığında bulunabilir.

Mutlak bazofil sayısı (BASO#) için laboratuvarlar arasında belirgin farklılıklar vardır. Örneğin Cleveland Clinic Laboratories erişkinlerde 0–0,10 K/µL aralığını kullanırken, Cleveland Clinic’in genel hasta bilgilendirmesinde 300/µL altı normal kabul edilebilmektedir.

Bu nedenle kendi hemogram raporundaki referans aralığı esas alınmalıdır.

BASO %1 NE DEMEK?

BASO %1 birçok laboratuvarda normal aralığın üst sınırına yakındır.

Tek başına alerji veya başka bir hastalık düşündürmez. Gerçek bazofil artışı için BASO# sonucuna bakılmalıdır.

BASO %2 NE DEMEK?

BASO %2 bazı laboratuvarlarda üst sınıra yakın, bazılarında yüksek kabul edilebilir.

Alerjik veya inflamatuvar durumlarda görülebilir. Ancak toplam beyaz kan hücresi sayısı bilinmeden mutlak bazofil artışı olduğu söylenemez.

BASO %3 NE DEMEK?

BASO %3 çoğu laboratuvarda yüksek bir bazofil oranıdır.

Ancak yüzde yüksekliği tek başına ciddi hastalık anlamına gelmez. Diğer beyaz kan hücrelerinin azalması da bazofil oranını göreceli olarak yükseltebilir.

Özellikle BASO# ve toplam WBC değerlendirilmelidir.

BASO% İLE BASO# ARASINDAKİ FARK NEDİR?

BASO%, beyaz kan hücrelerinin yüzde kaçının bazofil olduğunu gösterir. BASO# ise kandaki mutlak bazofil sayısıdır.

Örneğin WBC 5.000/µL ve BASO %2 ise mutlak bazofil sayısı 100/µL, yani 0,10 K/µL’dir.

Bu sonuç bazı laboratuvarlarda normal üst sınırda olabilir. Dolayısıyla BASO% yüksekliği her zaman gerçek bazofili anlamına gelmez.

BASO# 0.1, 0.2 VE 0.5 NE DEMEK?

BASO# genellikle K/µL veya 10⁹/L birimiyle raporlanır.

BASO# 0,1: 100/µL’dir. Bazı laboratuvarlarda normal üst sınırdır.

BASO# 0,2: 200/µL’dir. Bazı laboratuvarlarda yüksek, bazılarında referans sınırları içinde olabilir.

BASO# 0,5: 500/µL’dir. Birçok yetişkin referans aralığının belirgin üzerindedir ve özellikle kalıcıysa araştırılması gerekir.

Tek bir yüksek sonuç hastalığın nedenini göstermez.

BAZOFİL YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?

Bazofil yüksekliğine bazofili denir.

Alerjik reaksiyonlar, kronik inflamatuvar hastalıklar, bazı enfeksiyonlar ve hipotiroidi bazofil artışıyla ilişkili olabilir.

Daha nadiren kronik miyeloid lösemi (KML) ve diğer miyeloproliferatif hastalıklarda belirgin veya kalıcı bazofili görülebilir.

BAZOFİL YÜKSEKLİĞİ ALERJİ Mİ?

Her zaman değil.

Bazofiller alerjik yanıtta histamin salgılayarak görev alır. Ancak alerjisi bulunan herkesin kanında bazofil yüksekliği görülmez.

Ayrıca yüksek bazofil sayısı tek başına alerji tanısı koydurmaz. Belirtiler ve gerektiğinde alerji testleri değerlendirilir.

BAZOFİL YÜKSEKLİĞİ LÖSEMİ Mİ?

Hayır.

Bazofili, kronik miyeloid lösemi gibi bazı kan hastalıklarında görülebilir ancak her yüksek bazofil sonucu lösemi anlamına gelmez.

Özellikle kalıcı mutlak bazofiliye yüksek WBC, olgunlaşmamış granülositler, trombosit değişiklikleri veya dalak büyümesi eşlik ediyorsa hematolojik değerlendirme önem kazanır.

KML şüphesinde periferik yayma ve BCR::ABL1 gibi özgül testler kullanılabilir.

BAZOFİL YÜKSEK AMA WBC NORMAL OLABİLİR Mİ?

Evet.

Toplam beyaz kan hücresi sayısı normal olduğu halde BASO% veya BASO# yüksek bulunabilir.

Ancak yalnızca yüzdesel artış varsa gerçek bazofil sayısı normal olabilir. Bu nedenle WBC ve BASO# birlikte okunmalıdır.

BAZOFİL DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?

Bazofil düşüklüğüne bazopeni denir.

Akut enfeksiyonlar, stres yanıtı, kortikosteroid kullanımı ve hipertiroidi gibi durumlarda görülebilir.

Bazofiller zaten kanda çok az sayıda bulunduğu için BASO# değerinin sıfır olarak raporlanması da mümkündür. Tek başına bu sonuç çoğunlukla ciddi bir hastalık göstergesi değildir.

BAZOFİL YÜKSEKLİĞİNDE HANGİ TESTLER YAPILIR?

Öncelikle hemogramın tamamı ve önceki sonuçlar değerlendirilir.

Klinik duruma göre periferik yayma, TSH, inflamasyon testleri veya alerjik hastalıklara yönelik incelemeler istenebilir.

Kalıcı ve açıklanamayan belirgin bazofil yüksekliğinde hematoloji değerlendirmesi ve gerektiğinde moleküler testler gündeme gelebilir.

BAZOFİL NASIL DÜŞÜRÜLÜR?

Amaç bazofil rakamını doğrudan düşürmek değil, yüksekliğin nedenini tedavi etmektir.

Alerjik veya inflamatuvar hastalık varsa ilgili hastalık, hipotiroidi varsa tiroid fonksiyon bozukluğu tedavi edilir.

Yalnızca bazofil yüksek diye antibiyotik, kortizon veya başka bir ilaç kullanılmamalıdır.

BAZOFİL NE ZAMAN ÖNEMLİDİR?

Hafif ve tek seferlik bazofil yüksekliği çoğu zaman acil durum değildir.

Ancak belirgin ve kalıcı mutlak bazofiliye açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi, ateş, dalak büyümesi veya diğer kan hücrelerinde anormallik eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.