17 Kasım 2026, Salı
SON DAKİKA
Nebulcaz.com Nedir? Nebulcaz Hakkında Bilmeniz Gerekenler Süper Loto sonuçları açıklandı (12 Kasım 2026) Araç sahipleri dikkat! Herkes ödeyecek, işte yeni MTV tutarları 24 Kasım Öğretmenler Günü Mesajları 2026: En Güzel, Kısa ve Anlamlı Mesajlar Tuzlu Kahve 10. bölüm fragmanı neden yayınlanmadı? Tuzlu Kahve 10. bölüm fragmanı ne zaman yayınlanacak? Atatürk 2 filmi konusu nedir, oyuncuları kimler? Atatürk II: 1881-1919 nerede çekildi? Galatasaray’dan sol kanada sürpriz takviye: Köln’ün genç yıldızı radarda GSS borç affı çıkacak mı? 2017 öncesi borçlar silinecek mi, kimler yararlanacak? 2026 Green Card başvurusu olacak mı? Başvuru ekranı açıldı mı, kimler başvurabilir, DV-2027 ne zaman? Uzak Şehir dizisinde şok hata! Fragman yarım milyon izlendikten sonra silindi, seyirci isyan etti Survivor 2027 büyük ödülü ne kadar? Şampiyon kaç TL kazanacak, yarışma ne zaman başlayacak? Temizlik Benim İşim ne zaman başlayacak, Kadir Ezildi TV8’e mi geçti?
Teknoloji

Ölenin Manevi Borçları Nasıl ödenir? Iskat ve Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri Nedir?

Ölenin namaz, oruç, zekat ve hac ibadetleri ile ilgili borcu varsa nasıl ödenebilir? İşte Iskat ve Devir Uygulamaları!

Ölenin Manevi Borçları Nasıl ödenir? Iskat ve Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri Nedir?

İslam’da ıskat, ölen kişinin oruç gibi ibadet borçları için fidye verilerek uygulanabilir mi?

Ölenin kılmadığı namaz için fidye var mı? Devir uygulamasının ise dinen caiz mi?

İşte Diyanet'in cevabı!

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri

Ölüm Sonrası Borçların Ödenmesi: Iskat Nedir?

Iskat oruç borçları için dinî dayanak bulur

Iskat, bir Müslümanın sağlığında yerine getiremediği oruç, kurban, keffaret gibi ibadet borçlarının, ölümünden sonra fidye verilerek ödenmesi ve manen borçtan düşürülmesi anlamına gelir. Bu uygulama özellikle oruç ibadetiyle ilişkilidir.

Kur’an’da, “Oruç tutmaya gücü yetmeyenler bir yoksulu doyuracak fidye öder.” (Bakara, 2/184) buyrulmaktadır.

Fakihlerin çoğunluğu bu ayeti yorumlarken, oruç borcuyla ölen kişinin de fidye ile bu borçtan kurtarılabileceğini belirtmiştir.

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 2

Vasiyet varsa ıskat daha kuvvetli bir uygulamaya dönüşür

Oruç borcunu vasiyet eden kimseler için fidye verilmesi dinen güçlü bir uygulamadır.

Vasiyet yoksa mirasçılar bu sorumluluğu üstlenmek zorunda değildir. Ancak gönüllü olarak bağışta bulunmaları mümkündür.

Fakirlere fidye verilmesi, ölen kişinin oruç borcunun düşmesine vesile olabilir. Bu yönüyle ıskat, dinî açıdan makul ve geçerli bir uygulamadır.

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 3

Namaz için ıskat uygulanamaz

Ancak aynı durum namaz borçları için geçerli değildir. Kur’ân ve sünnette, namaz borçlarının fidye ile düşürülebileceğine dair herhangi bir delil bulunmamaktadır.

Dolayısıyla namaz için fidye verilmesiyle borcun düştüğü söylenemez. Bu konuda muteber mezhep görüşleri de bu yöndedir.

"Namaz borçlarının fidye ile düşeceğine dair ne ayette ne hadiste bir işaret mevcuttur." (Diyanet kaynaklı değerlendirme)

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 4

Devir Uygulaması: Dinde Yeri Var Mı?

Devir uygulaması akıl ve nakil ile temellendirilemez

Halk arasında yaygın olan “devir” uygulaması ise tamamen tartışmalıdır. Bu uygulamada bir fakire verilen paranın, tekrar tekrar hibe edilip geri verilmesiyle sembolik olarak fidye ödenmiş gibi gösterilmektedir.

Ancak bu uygulamanın ne aklî ne de naklî (dinî metinlere dayalı) bir temeli bulunmaktadır. İslâm alimleri bu tür tekrar eden hibe işlemlerinin dinî açıdan bir geçerliliği olmadığını vurgulamıştır.

Diyanet'in Devirle ilgili açıklaması şöyledir: "Belli bir miktar paranın fakire verilmesi ve onun da güya hamiyetli davranarak aldığı parayı veren kişiye hibe etmesi ve ödenmesi gereken meblağ tamamlanıncaya kadar bu kabul ve hibe işinin tekrar ettirilmesi demek olan “devir” uygulamasının aklî ve naklî hiçbir mesnedi yoktur."

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 5

Sadaka ve hayır işleri tavsiye edilir

Buna karşın ölen kişinin günahlarına kefaret olması niyetiyle sadaka verilmesi, cami, çeşme gibi hayır işlerine katkıda bulunulması, İslam ahlâkına ve dinî hassasiyetlere daha uygundur.

Bu tür hayırların, Allah’ın affına vesile olacağı umulur. Kur’an’da “Şüphesiz, iyilikler kötülükleri giderir” (Hûd, 11/114) buyrularak, sadakanın affa vesile olabileceği ifade edilmiştir.

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 6

Yetim varisler varsa maldan tasadduk edilemez

Özellikle mirasçılar arasında çocuklar bulunuyorsa ve ıskat vasiyetle belirlenmemişse, onların malından hayır amaçlı ödeme yapılması caiz değildir.

Bu durumda çocukların miras hakkı ihlal edilmiş olur ve bu tür işlemler dinen uygun görülmez.

İslam’da yetimin malına zarar vermek büyük günahtır.

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 7

Mezhepler Arasında Farklı Görüşler Mevcut

Şâfiî mezhebi ıskat ve ibadet niyabetini kabul etmez

Şâfiî mezhebine göre, bir kişinin namaz veya adanmış ibadet borçlarının, onun adına başka biri tarafından ifa edilmesi veya fidye ile düşürülmesi geçerli değildir.

Bu mezhepte, ibadetlerin şahsî sorumluluk olduğu vurgulanır ve ölümden sonra bunların başkaları tarafından telafi edilemeyeceği görüşü ağır basar.

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 8

Sonuç: Dine Uygun Olan Hayır ve Sadakadır

  1. Iskatın Tanımı: Iskat, kişinin sağlığında yerine getiremediği dini yükümlülüklerin ölümünden sonra fidye ödenerek düşürülmesidir.
  2. Oruç Borcunun Iskatı: Bakara Suresi'ndeki ayete dayanılarak, oruca gücü yetmeyenlerin fidye ödemesi hükmünden yola çıkılarak, mazeretli veya mazeretsiz oruç tutamadan ölenlerin oruç borçları için fidye ödenebileceği görüşü bulunmaktadır. Ölenin vasiyeti bu durumu güçlendirir.
  3. Namaz Borcunun Iskatı: Kur'an ve Sünnet'te namaz borçlarının fidye ile ödenebileceğine dair herhangi bir delil bulunmamaktadır. Bu nedenle namaz borçları fidye ile düşürülemez.
  4. Sadaka ve Hayır İşlerinin Önemi: Ölen kişi adına yapılan sadaka ve hayır işleri, günahların bağışlanmasına ve Allah'ın affına vesile olabilir.
  5. Devir Uygulamasının Reddi: Belli bir paranın fakire verilip geri alınarak borcun düşürülmeye çalışılması anlamına gelen "devir" uygulamasının dini bir dayanağı yoktur.
  6. Mirasçıların Durumu: Vasiyet olmaması durumunda mirasçıların ıskat yapma zorunluluğu yoktur. Miras bırakılmamışsa veya yetersizse, bağış yoluyla ıskat yapılabilir.
  7. Çocukların Haklarının Korunması: Mirasçılar arasında çocuklar varsa, onların mallarından ıskat veya sadaka yapılarak mağdur edilmeleri caiz değildir.
  8. Şafii Mezhebi'nin Görüşü: Şafii mezhebine göre, namaz veya adanmış itikaf borcuyla ölen kişi adına bu ibadetlerin yapılması veya fidye verilmesi caiz değildir.
  9. Fidye Miktarı: Oruç için ödenecek fidye miktarı, genellikle bir yoksulu bir gün doyuracak miktardır.
  10. Vasiyetin Önemi: Ölen kişinin dini borçları konusunda vasiyette bulunması önemlidir. ATB

Devir Uygulamalarının Dindeki Yeri - 9

Fatmanur adlı kullanıcının avatarı
Yazar Fatmanur

Magazin ve yaşam editörü. 18 yıldır dijital medyada çalışıyor.

Yorum yap

E-posta adresiniz yayınlanmaz.