18 Kasım 2026, Çarşamba
SON DAKİKA
‘Zebani Efe’ Fatma Soydaş’a resti çekti: Tutuklanabilirim Artık beş kişi oldular! Sevilen oyuncu 44 yaşında üçüncü çocuğunu doğurdu Hakkında yasal süreç başlatıldığı öne sürüldü: Gökhan Töre ilk kez konuştu Sözcü TV nasıl kuruldu, yayın sürecinde neler yaşandı Yapımcı Şükrü Avşar: “1,5 milyon TL alan var! Dizi sektöründe yüksek ücret krizi” Nebulcaz.com Nedir? Nebulcaz Hakkında Bilmeniz Gerekenler Süper Loto sonuçları açıklandı (12 Kasım 2026) Araç sahipleri dikkat! Herkes ödeyecek, işte yeni MTV tutarları 24 Kasım Öğretmenler Günü Mesajları 2026: En Güzel, Kısa ve Anlamlı Mesajlar Tuzlu Kahve 10. bölüm fragmanı neden yayınlanmadı? Tuzlu Kahve 10. bölüm fragmanı ne zaman yayınlanacak? Atatürk 2 filmi konusu nedir, oyuncuları kimler? Atatürk II: 1881-1919 nerede çekildi? Galatasaray’dan sol kanada sürpriz takviye: Köln’ün genç yıldızı radarda
Siyaset

Dijital diplomasi nedir?

Altüst olmuş uluslararası dengelerin yarattığı küresel kaos ortamının bir sonucu olarak uluslararası ilişkiler giderek rayından çıkmıştır. Kural yerine kuralsızlık, kurumsallık yerine kişisellik ve…

Dijital diplomasi nedir?

Genel olarak dört ülkedeki Kürt hareketleri ve sivil yapıları, özel olarak da Türkiye ile Rojava’daki iki Kürt hareketi, silahlı aşamadan “diyalog, görüşme, müzakere, siyaset, diplomasi, uluslararası ilişkiler” sürecine girmiştir. Irak Kürdistan’ındaki yönetim ile iki büyük parti (KDP ve YNK) ise bir yandan merkezi hükümet, diğer yandan bölgesel ve uluslararası ilişkileri diplomatik temelde yürütmektedirler.

Gerek Rojava gerekse Türkiye’deki Kürt hareketleri, siyaset zemininde henüz görüşme ve müzakere süreçlerini bitirebilmiş değiller. Her iki hareket de içeriden ve dışarıdan eleştiri, karalama, saldırı, dolaylı veya dolaysız yoğun baskılara maruz kalmaktadırlar.

Haklı-haksız eleştiri ve karalamaların bir kısmı, gerçekte dünyadaki değişim ve dönüşümleri iyi algılayamamaktan kaynaklanmakta. Diğer bir kısmı ise 20. yüzyılın basmakalıp klişelerine bağlı kalıp günümüzdeki diyalog, müzakere, siyaset ve diplomasinin ne olduğunu idrak edememenin hazin sonucudur.

Sanılıyor ki Barzani ve Talabani hareketinin Baas/Saddam rejimiyle 1960-1970’li yıllarda yürüttükleri müzakere ve diplomasi yöntemleri ile kuralları günümüzde de aynen geçerli olacaktır.

Türkiye’deki Kürt hareketi ve yasal partisinin kadroları da dünyadaki altüst oluşu yeterince kavrayamadıkları gibi kendi kitlelerine de bunu anlatamamaktadır. Zira değişen şartları, siyaseti ve diplomasinin özünü özümseyip içselleştirememişlerdir.

Altüst olmuş uluslararası dengelerin yarattığı küresel kaos ortamının bir sonucu olarak uluslararası ilişkiler giderek rayından çıkmıştır. Kural yerine kuralsızlık, kurumsallık yerine kişisellik ve keyfilik ön plandadır.

Bu yüzden de değişim sürecindeki uluslararası ilişkilerle devlet ve devlet dışı aktörlerin diyalog, müzakere, barış, savaş ve diplomasi kavramlarını tekrar gözden geçirip saha gerçekliği temelinde yeni yöntemleri denemeleri gerekmektedir.

Biz burada konuya açıklık kazandırıp biraz olsun katkıda bulunmak maksadıyla dijital diplomasinin farklı türevlerine ilişkin evrensel örnekler sunacağız. Yazı birer haftalık diziler halinde yayınlanacaktır.

Dijitalleşen diplomasi çağı

Kırklareli Üniversitesi öğretim görevlisi Dr. Mehmet Fatih Çömlekçi, “Dijitalleşen Diplomasi ve Sosyal Medya Kullanımı: Facebook Hesapları Üzerine Bir Araştırma” başlıklı makalesinin girişinde konunun tanımı ve önemi hakkında şunları yazıyor:

“Özellikle 21. yüzyılla birlikte büyük bir gelişme gösteren yeni iletişim teknolojileri toplumsal, ekonomik ve kültürel etkilerinin yanı sıra diplomasiyi de dönüştürmüş ve devletlerin diplomasi repertuarını genişletmiştir. İletişim teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak kamu diplomasisinde yaşanan değişimler ‘dijital diplomasi’, ‘e-diplomasi’, ‘kamu diplomasisi 2.0’ gibi çeşitli adlandırmalarla ifade edilmiştir.

Her ne şekilde adlandırılırsa adlandırılsın, internet ve sosyal medyanın sosyo-politik denkleme dâhil olmasıyla birlikte devletler de bu sürece seyirci kalamamış, diplomatik faaliyetlerinde sayısal iletişim ağlarını etkin bir araç olarak kullanmaya başlamışlardır.

Uluslararası gündemlere anında karşılık verebilmek, yabancı devletlerle olduğu kadar onların halklarıyla da doğrudan etkileşime girebilmek ve internet ortamında ülkeyi tanıtıcı ve imajını güçlendirici bir söylem geliştirmek yeni iletişim teknolojilerinin sağladığı avantajlar olarak ön plana çıkmıştır.

Bu kapsamda diplomatların çeşitli sosyal medya uygulamalarından istifade etme biçimleri, yurtdışında diplomatik temsilci olarak bulundukları ülke halklarıyla internet üzerinden girdikleri etkileşim ve uluslararası kamuoyuna sanal ortamda hitap etme yolları dijital diplomasinin pratikteki kullanımını anlamlandırabilmek açısından verimli bir araştırma alanı olarak ortaya çıkmaktadır.”

Dijital Diplomasi: Diplomasi 3.0

Orhan Albayrak ise “Dijital diplomasi: Diplomasi 3.0” kavramının kapsamını genişleten bir değerlendirme yapıyor, Dergi Park isimli web sitesinde:

“Dijital Diplomasi 3.0 yaşadığımız dijital çağda teknolojinin hızla ilerlemesi ve toplumların dijital dönüşümüyle birlikte ortaya çıkan bir kavramdır. Geleneksel diplomasi yöntemlerinin yerini dijital araçlar ve iletişim kanalları almaya başlamıştır. Dijital diplomasi iletişim kanallarının hızlı bir şekilde çoğalması ve çeşitlenmesi sonucu ortaya çıkan zorlukları aşmak için geliştirilmiştir.

Dijital diplomasi 3.0 dijital araçları ve teknolojiyi kullanarak uluslararası ilişkilerin daha verimli ve etkili bir şekilde yönetilmesini hedeflemektedir. Bu makale Dijital Diplomasi 3.0 kavramının ne olduğunu, nasıl işlediğini ve neden önemli olduğunu anlatmaktadır. Diğer iki dijital diplomasi dönemi ile karşılaştırıldığında daha kapsamlı bir yaklaşım sunduğu vurgulanmaktadır.

Bu diplomasi türü geleneksel diplomasi yöntemleri ile dijital teknolojileri entegre ederek hükümetlerin, sivil toplum kuruluşlarının ve özel sektörün daha fazla katılımını sağlamayı hedeflemektedir. Küresel kamuoyunu etkilemek için sosyal medya, bloglar, web siteleri, video platformları ve diğer dijital araçları kullanarak diplomasiyi de güçlendirmektedir.

Dijital diplomasinin ana hedefleri olarak ulusal güvenlik, bilgi yönetimi, kamu diplomasisi, konsolosluk işlemleri, afet müdahalesi, dış kaynaklar ve politika planlama vurgulanmaktadır.

Dijital diplomasinin aynı zamanda küçük devletlerin web siteleri, bloglar ve sosyal medya aracılığıyla alan sınırlaması olmaksızın geniş kitlelerle kamu diplomasisi yapmaları için fırsatlar sunduğu anlatılmaktadır.

Devletlerin yaklaşık dört yüz yıldır küresel meselelerde birincil aktörler olmalarına rağmen bir avuç büyük teknoloji şirketinin jeopolitik etki için onlarla rekabet etmesiyle bu durum değişmeye başlamıştır. Dijital diplomasinin önemli bir uygulaması teknoloji büyükelçileridir.

Birçok ülke büyük teknoloji firmalarının ulus devlet statüsüne yükselişini yansıtan teknoloji sektörüne elçiler atamaktadırlar. Fransa’nın bir ‘dijital işler büyükelçisi’, Estonya’nın ‘siber güvenlik elçisi’; Hollanda'nın ‘inovasyon, teknoloji ve bilim için bir danışmanı’ vardır.

Bu yeni diplomasi uluslararası krizlerin çözümünde ve küresel işbirliği için yeni fırsatlar sunmaktadır. Bu yeni diplomasi yaklaşımının bazı riskleri de vardır. Özellikle siber saldırılar, veri gizliliği ihlalleri ve diğer güvenlik tehditleri gibi konuların dikkate alınması vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak Dijital Diplomasi 3.0 dijital çağda uluslararası ilişkilerin yönetilmesinde yeni ve önemli bir yaklaşımdır. Bu yeni dönem teknolojinin hızla gelişmesi ve dijital araçların kullanımının yaygınlaşması ile birlikte küresel iletişim ve işbirliğinin artması için yeni fırsatlar sunmaktadır.”

(Bkz. Orhan Albayrak (2023), “Dijital diplomasi: Diplomasi 3.0”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (46), 493-508. doi: 10.46928/iticusbe.1288805)

Terminolojik karışıklığın giderilmesi

Dijital diplomacy (DİPLO) isimli sitede bu husus biraz daha açıklık kazanmaktadır; şöyle ki:

“Diplomasiye ‘dijital’ , ‘siber’ , ‘teknoloji’ , ‘ağ’, ‘sanal’  veya ‘e-’  diplomasi mi denmelidir?

Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) ve internetin diplomasiyi dönüştürmesi, karmaşık ve sürekli gelişen bir terminolojiye yol açmıştır. Başlangıçta ‘e-’, ‘sanal’, ‘siber’, ‘dijital’ ve ‘ağ diplomasisi’ gibi terimler birbirinin yerine kullanılırken, zamanla daha belirgin anlamlar kazanmışlardır.

Dijital alan olgunlaştıkça ve yönetimi uluslararası politikanın merkezi bir unsuru haline geldikçe, bu farklılaşma çok daha önemli olacaktır.

Diplomasinin dijitalleşmesini adlandırma şeklimiz, tartışmaları ve politika geliştirmeyi önemli ölçüde etkiliyor. Kafa karışıklığını azaltmak için ‘siber’, ‘dijital’ ve ‘teknoloji diplomasisi’ gibi terimler için daha net tanımlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Örneğin, ‘dijital diplomasi’nin dijital politika konularındaki müzakereleri mi yoksa kamu diplomasisi için sosyal medyanın kullanımını mı ifade ettiğini ayırt etmek önemlidir. Her terimin nüanslarını anlamak, net iletişim, etkili politika oluşturma ve teknoloji, dil ve küresel yönetişim arasındaki karmaşık etkileşimi yönetmek için çok gereklidir.” (https://www.diplomacy.edu/topics/digital-diplomacy/)

Temel Unsurları

Wikipedia Dijital Diplomasi sayfasında ayrıntılar ve alt bölümler de verilmiştir:

“Dijital diplomasi (veya e-diplomasi, dijital diplomasi 3.0), devletlerin, uluslararası kuruluşların ve dış politika aktörlerinin diplomatik hedeflerine ulaşmak için internet ve bilgi-iletişim teknolojilerini kullanmasıdır. Geleneksel diplomasinin yerini tamamen almak yerine onu hızlandıran, dönüştüren ve genişleten bir araç seti olarak görülür.

Uygulama Alanları

• Kamu Diplomasisi ve Sosyal Medya: Devletlerin dış kamuoyuna doğrudan ulaşması, resmi hesaplar üzerinden mesajlar vermesi ve ulusal imajı şekillendirmesi (örneğin sosyal medya platformlarının aktif kullanımı).

• Kriz İletişimi ve Konsolosluk Hizmetleri: Doğal afet, savaş, salgın veya güvenlik krizlerinde yurtdışındaki vatandaşlarla hızlı iletişim kurulması ve çevrim içi konsolosluk desteği sağlanması.

• Veri Analizi ve Yapay Zeka: Büyük veri (big data) analizi ile küresel eğilimlerin izlenmesi, kamuoyu algısının ölçülmesi ve yapay zeka destekli karar alma mekanizmaları.

• Teknoloji Büyükelçilikleri ve Şirketlerle İlişkiler: Günümüzde ulus-devletler kadar büyük teknoloji şirketlerinin de jeopolitik birer aktör haline gelmesiyle, devletlerin silikon vadilerine veya teknoloji merkezlerine özel ‘teknoloji elçileri’ (tech ambassadors) ataması.

• Veri Elçilikleri: Ülkelerin kritik verilerini veya devlet arşivlerini olası siber saldırılara ya da fiziksel tehditlere karşı başka ülkelerdeki güvenli bulut/sunucu merkezlerinde (‘veri elçiliklerinde’) barındırması.

Avantajları ve Zorlukları

• Avantajları: Coğrafi sınırları aşarak kitlelere saniyeler içinde ulaşabilme, küçük devletlerin de sesini küresel sahneye duyurabilmesi ve maliyet-etkin iletişim.

• Zorlukları: Dezenformasyon ve sahte haberler, siber güvenlik açıkları, platform bağımlılığı (özel teknoloji şirketlerinin kurallarına tabi olma) ve dijital eşitsizlik.”

Giriş bakımından ilk bölümü burada noktalıyoruz.

İkinci bölümde “İletişim Teknolojilerinin Gelişimi ve Kamu Diplomasisi” konusunu ele alacağız.

Fatmanur adlı kullanıcının avatarı
Yazar Fatmanur

Magazin ve yaşam editörü. 18 yıldır dijital medyada çalışıyor.

Yorum yap

E-posta adresiniz yayınlanmaz.