Sevgili Hocam, özellikle Billahi Anlamda İman Öğreten Kırk Hadis derslerinizde dikkatimi çeken bir vurgu var: “Billahi anlamında iman nakşeden” ifadesi; bu ifade tüm hadisler için kullanılabilir mi?
Evet, çünkü hadislerimizin tamamı Billahi anlamda imanı nakşeder. Hangi hadisi ele alırsak alalım görürüz ki; Rabbimiz Allah’ın Kur’an’da bize uyguladığı yöntem gibi, Rasulullah (SAV) Efendimiz’in hadislerinde de konu ne olursa olsun, konuyu evirip çevirip “La ilahe illallah” sonucuna ulaştıran bir anlatış tarzı var, böyle bir mana var. Başlangıçta hadisi okuduğumuzda farklı gibi gözüküyor olabilir, ancak kalple, ilmen incelendiği zaman neticede her hadiste “La ilahe illallah” gerçeğini görüyoruz. Dolayısıyla bir öyle, bir böyle ama aynı şeyleri farklı tarzlarda anlata anlata muhataplarında da dinleye dinleye bir BİLLAHİ ANLAMDA İMAN nakşetme yöntemi var tüm hadislerde. Neden? Çünkü insan dünya ve ahiret hayatı için birinci derecede önemli olan yegâne şeyin Billahi Anlamda İman olduğunun gerçek manada farkında değil! Bunun farkında olmadığı için bir şekilde ona değişen konulara uygun anlatma tarzlarıyla bunu gösterip, hayalini Billahi Anlamda İman’a ikna etmek, kalbine böyle bir iman nakşetmek gerekiyor.
Elhamdülillah, maşaAllah; Allahümme salli ala Muhammed ve ala ali Muhammed… Yılmaz Hocam, Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem Efendimiz bir hadislerinde buyuruyorlar ki “Emaneti olmayanın imanı, ahdi olmayanın dini yoktur.” Günlük hayata dair bir iyi insan vasıflarıyla dini ve imanı ilişkilendiren bu hadisimizi anlayabilmek için de mi “BU hadis bana Billahi Anlamda İman öğretiyor” diye yaklaşmalıyız? Yani hadisleri de ayetleri de hakkıyla (doğru) anlayabilmenin şartı onlara Billahi İmanlı olarak ve Billahi İman açısında, Billahi İman penceresinden mi bakmak gerekiyor?
Evet, kesinlikle! Billahi imanla bakmadığımız zaman ayetlerimizi de hadislerimizi de doğru anlayamayız. Eğer ayet ve hadislerdeki bu manayı yani onların Billahi Anlamda İman nakşediyor oluşunu bir kişi, bir alim fark etmemişse “Emaneti olmayanın imanı, ahdi olmayanın dini yoktur” hadisini açıklayamaz; açıklasınlar da görelim. Efendimiz Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in vermeye, anlatmaya, nakşetmeye çalıştığı bu özü yani Billahi Anlamda İman’ı alamamışsa, hadislere bu özün nuruyla, ışığıyla bakmıyorsa, alim diye biliniyor olsa bile kişilerin hadisleri anlayabilmeleri de açıklayabilmeleri de mümkün değildir. Hadisi konu alan bi çok cümle, sayfalarca açıklama, saatlerce sohbet ediliyor olabilir, ama ayet ve hadislerdeki bu öz anlaşılamamışsa onlara sahte bir saygı gösterilir, tamamen sahte…
Yılmaz Hocam, o halde şimdi “Emaneti olmayanın imanı, ahdi olmayanın dini yoktur.” hadisine bu özle yaklaşırsak nasıl bir tefekkür yapabiliriz?
Önce şunu görmeliyiz; “Allah’ın insana verdiği emaneti” ve “insanın Rabbine verdiği sözü” Billahi Anlamda İman ile ilişkilendiren bir hadis var karşımızda. Hadisimizde konu edilen bu yüksek gerçeklikleri anlayabilmemiz için en azından bir matematik problemi çözer gibi çok hassas, çok hedefli yaklaşmak şart. Hadisimizde “Allah’ın insana verdiği emanet”, “İnsanın Rabbine verdiği söz” ve “Billahi Anlamda İman” ilişkisini bulup, bu konuda farklı formüller oluşturup, neticede “Eşittir= La ilahe illallah” sonucuna ulaşıncaya, eşitlikten sonraki kısma kelime-i tevhidi yazıncaya kadar, bu sonuca ulaşıncaya kadar bir matematiksel akış yürütmek zorundayız. Basamak basamak, çeşitli yaklaşım tarzlarıyla ama hep bu istikamette, hep bu sonuca çıkacak şekilde ilerlemeliyiz.
Hadisimiz “Emanet-İman ve Ahd-Din” ilişkisini çok önemli şekilde dilegetiriyor hocam; üzerinde çok düşünmek, hadisimizi tefekkür edip anlamak ve yaşamak için çok önemsemek gerekiyor değil mi?
Evet “Emaneti olmayanın imanı yok.” Demek ki: Öyle bir emanet var ki; eğer birisi “Bende öyle bir emanet yok.” diyorsa onun imanı yok, bu nasıl çok önemli olmaz ki? Sırf bunu anlamaya çalışmamız gerekiyor. Hadisimizi şöyle de okumalıyız: Demek ki emaneti olanın imanı var. Devamı olan “Ahdi olmayanın dini yoktur” ifadesini de demek ki ahdi olanın dini var şeklinde okumak da zihinde, kalpte güzel bir tesir bırakır inşaAllah. Yani birisi hadiste bahsedilen emanet kastıyla “Bende öyle bir emanet yok.” diyorsa, kendisine verilen o emanete sahip çıkmıyorsa onun imanı yok! “Ben öyle bir söz vermedim.” diyorsa onun da dini yok! Rasulullah (SAV) Efendimiz böyle öğretmiş, uyarmış, merhametiyle…
Hadiste bahsedilen emanet ve söz nedir Yılmaz Hocam?
Emanet çok farklı yorumlanan bir konu ancak hadisimizdeki emaneti biz Ahzap Suresi 72. 73’üncü ayetlerden öğreniyoruz. Bu ayetlerden anlıyoruz ki böyle bir emanet var bizde, Rabbim “Onu size emanet ettim.” diyor. Peki, hadisimizdeki söz vermeyi nereden öğreniyoruz? Onu da Araf Suresi 171’inci ayetten fark ediyoruz. Bu ayeti okuyunca anlıyoruz ki insanın nefsi Rabb’ine “Evet, sen bizim Rabb’imizsin, biz buna şahit olduk.” diye söz vermiştir. Demek ki böyle bir sözümüz var. Emanet de söz de deliliyle anlaşıldı mı inşaAllah? Demek ki hem bize verilmiş bir emanet var hem de verilmiş sözümüz var.
Bize verilen emaneti biraz açabilir miyiz hocam?
Bu konuda çok fazla ve değişik yorumlar yapıldığı için meraklıları, talipleri doğru ayet ve hadisimizi doğru anlayacakları bilgiye ulaşmakta zorlanıyor, sırf bu yüzden işin özüne ulaşılamamaktadır. Emanet konusundaki yorumların hepsi bir yönüyle doğru olmakla birlikte genellikle birinci derece doğru “emanet” fark edilmiş değil. “Allah vücudu emanet verdi, dünyayı emanet verdi, eşlerinizi, çocuklarınızı, malı mülkü emanet verdi.” gibi açıklananların hepsi inanan bir kişi için elbette doğrudur, emanet olmayan bir şey var mı? Bu bakış açısıyla bütün yaratılanlar emanet zaten; dünya emanet, çevre emanet, su emanet, toprak emanet, hepsi her şey emanet… Ama hadisimizde ve ayette bahsedilen öyle bir şey değil, bunlar değil… Şöyle düşünün: “Emaneti olmayanın imanı yoktur” hadisi için emanet diye insanın vücudu düşünülürse, vücutla imanı nasıl ilişkilendireceksiniz? Bu yanlış matematiği çözemezsiniz. O emanet rotası, bu hadisteki denklemi çözmez. Dolayısıyla onlar genel manada emanetlerdir ve her yaratılan için geçerlidir; yaratılan her şey emanettir, emanetendir. Dolayısıyla Billahi Anlamda İmanlı bir kul Allah’ın yarattığı her şeye emanet elbette gözüyle bakar.
O zaman hadiste bahsedilen emanetin çok özel bir öneme sahip olması gerekir?
Elbette! Allah, insana kendini hissetmesinden bir his verdiği zaman başlayan bir emanet bu! Allah ruhundan yani kendini hissetmesinden kula kayıtlı bir şekilde hissetme verir, ona “Kayıtlı Kendini Hissetme Duygusu” diyoruz. İşte Allah düşüncesindeki dilek olan ilmi surete bu hissi verdiği zaman, bu kayıtlı hissetmeyle birlikte nefs hissi başlar.
Yılmaz Hocam, asıl ve mutlaka fark edilmesi gereken ama üzerini örttüğümüz emanetin ne olduğunu anladık elhamdülillah. Ancak kula yani bize “emanet” edilen bu Kayıtlı kendini Hissetme Duygusu, Kendinde Kendine Göre Var hal veya Nefs tanımlarını biraz açarak ele almak için bir sonraki hasbihalimizde bunlarla devam edelim mi inşaAllah?
Allahım, biz kullarını emaneti olan ve ahdine sadık kulların eyle lütfen (âmin)…
