EOZİNOFİL (EOS) NEDİR?

Eozinofil, bağışıklık sisteminde görev yapan beyaz kan hücrelerinden biridir. Özellikle alerjik hastalıklarda, astımda ve bazı parazit enfeksiyonlarında önemli rol oynar. Hemogramda EOS, EOS% veya EOS# şeklinde görülebilir.

Eozinofil yüksekliği tek başına alerji, parazit veya kanser tanısı koydurmaz. Bazı ilaçlar, inflamatuvar hastalıklar ve daha nadir kan hastalıkları da yüksekliğe neden olabilir. Sonuç değerlendirilirken özellikle mutlak eozinofil sayısı önemlidir.

EOZİNOFİL KAÇ OLMALI?

Eozinofil oranı erişkinlerde genellikle beyaz kan hücrelerinin %0–5’i civarındadır. Bazı laboratuvarlarda %7’ye kadar normal kabul edilebilir.

Mutlak eozinofil sayısı (EOS#) için sık kullanılan üst sınır 500/µL, yani 0,5 K/µL’dir.

Referans aralığı laboratuvara göre değişebilir. Özellikle EOS% yüksekliğinin gerçek eozinofili anlamına gelip gelmediği EOS# ile değerlendirilir.

EOS %5 NE DEMEK?

EOS %5 birçok laboratuvarda normalin üst sınırına yakın bir sonuçtur.

Tek başına alerji veya parazit enfeksiyonu anlamına gelmez. Mutlak eozinofil sayısı normal olabilir.

EOS %7 NE DEMEK?

EOS %7 bazı laboratuvarlarda normal sınırda, bazılarında hafif yüksek kabul edilebilir.

Alerjik hastalıklar veya başka nedenlerle görülebilir. Ancak toplam WBC bilinmeden gerçek eozinofil artışı olduğu söylenemez.

EOS %10 NE DEMEK?

EOS %10, birçok laboratuvarda yüksek eozinofil oranıdır.

Alerjik rinit, astım, egzama, ilaç reaksiyonları ve bazı parazit enfeksiyonlarında görülebilir.

Ancak yalnızca yüzdeye bakılarak neden belirlenmez.

EOS %15 NE DEMEK?

EOS %15 belirgin göreceli eozinofil yüksekliğidir.

Gerçek eozinofil artışının derecesi toplam beyaz kan hücresi sayısına bağlıdır. Bu nedenle EOS# mutlaka değerlendirilmelidir.

EOS% İLE EOS# ARASINDAKİ FARK NEDİR?

EOS%, beyaz kan hücrelerinin yüzde kaçının eozinofil olduğunu gösterir. EOS# ise kandaki mutlak eozinofil sayısıdır.

Örneğin WBC 4.000/µL ve EOS %10 ise mutlak eozinofil sayısı 400/µL’dir. Yüzde yüksek görünmesine rağmen mutlak sayı 500/µL’nin altında kalabilir.

Bu nedenle eozinofili değerlendirmesinde EOS# daha önemlidir.

EOS# 0.5, 1, 1.5 VE 5 NE DEMEK?

EOS# genellikle K/µL veya 10⁹/L birimiyle raporlanır.

  • EOS# 0,5: 500/µL’dir. Eozinofili sınırına karşılık gelir.
  • EOS# 1,0: 1.000/µL’dir. Hafif eozinofili aralığındadır.
  • EOS# 1,5: 1.500/µL’dir. Orta dereceli eozinofili eşiğidir.
  • EOS# 5,0: 5.000/µL’dir. Ciddi yükseklik sınırındadır.

Sık kullanılan sınıflamada 500–1.500/µL hafif, 1.500–5.000/µL orta, 5.000/µL üzeri ağır eozinofili olarak değerlendirilir.

Bu sınıflama hastalığın nedenini veya kesin şiddetini tek başına göstermez.

EOZİNOFİL YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?

Eozinofil yüksekliğinin en önemli nedenleri alerjik hastalıklar, bazı parazit enfeksiyonları ve ilaç reaksiyonlarıdır.

Astım, alerjik rinit, atopik dermatit, bazı otoimmün hastalıklar ve eozinofilik inflamatuvar hastalıklar da eozinofil sayısını artırabilir.

Daha nadiren bazı hematolojik hastalıklarda belirgin yükseklik görülebilir.

EOZİNOFİL YÜKSEKLİĞİ ALERJİ Mİ?

Her zaman değil.

Alerjik rinit, astım ve egzamada eozinofil artışı görülebilir. Ancak normal eozinofil sayısı alerjiyi dışlamaz; yüksek eozinofil de tek başına alerji tanısı koydurmaz.

Alerji değerlendirmesinde belirtiler ve gerektiğinde özgül IgE veya deri testleri kullanılır.

EOZİNOFİL YÜKSEKLİĞİ PARAZİT Mİ?

Bazı parazit enfeksiyonlarında eozinofil yükselir. Özellikle dokulara göç eden helmintler bu artışla ilişkilidir.

Ancak bütün bağırsak parazitleri eozinofil yüksekliği yapmaz. Dışkı incelemesinin normal olması da bütün parazit enfeksiyonlarını dışlamaz.

Seyahat öyküsü, temaslar ve belirtiler test seçimini belirler.

EOZİNOFİL YÜKSEKLİĞİ KANSER Mİ?

Hayır.

Eozinofil yüksekliğinin çok daha yaygın nedenleri alerjik hastalıklar, ilaç reaksiyonları ve bazı enfeksiyonlardır.

Bununla birlikte bazı lösemi ve lenfoma türlerinde eozinofil artışı görülebilir. Açıklanamayan, kalıcı ve belirgin yüksekliklerde hematolojik değerlendirme gerekebilir.

EOZİNOFİL 1500 ÜZERİNDEYSE NE OLUR?

Mutlak eozinofil sayısının 1.500/µL veya üzerinde kalıcı olması özellikle önemlidir.

Uzun süreli belirgin eozinofili bazı kişilerde kalp, akciğer, deri, sindirim sistemi veya sinir sistemi hasarıyla ilişkili olabilir.

Ancak 1.500/µL üzerindeki her sonuç hipereozinofilik sendrom anlamına gelmez. Bu tanı için altta yatan nedenler ve organ etkilenmesi ayrıca değerlendirilir.

EOZİNOFİL DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?

Eozinofil düşüklüğüne eozinopeni denir.

Kortikosteroid kullanımı, stres yanıtı, kortizol fazlalığı ve bazı akut enfeksiyonlar sırasında eozinofil sayısı azalabilir.

Tek başına düşük veya sıfır eozinofil sonucu çoğu durumda ciddi bir hastalık göstergesi değildir.

EOZİNOFİL YÜKSEKLİĞİNDE HANGİ TESTLER YAPILIR?

Ek testler şüphelenilen nedene göre seçilir.

İlaç öyküsü ve alerjik belirtiler değerlendirilir. Gerektiğinde dışkı parazit incelemesi, parazite özgü serolojik testler, karaciğer ve böbrek fonksiyonları veya periferik yayma istenebilir.

Kalıcı belirgin yükseklikte organ etkilenmesini araştırmak için kalp ve akciğer değerlendirmeleri gerekebilir.

EOZİNOFİL NASIL DÜŞÜRÜLÜR?

Amaç eozinofil rakamını doğrudan düşürmek değil, altta yatan nedeni tedavi etmektir.

Alerjik veya eozinofilik hastalıklarda uygun antiinflamatuvar tedaviler, parazit enfeksiyonlarında etkene yönelik ilaçlar kullanılabilir. İlaç reaksiyonlarında sorumlu tedavi hekim tarafından değerlendirilir.

Yalnızca eozinofil yüksek diye kendi kendine kortizon veya parazit ilacı kullanılmamalıdır.

EOZİNOFİL NE ZAMAN HIZLI DEĞERLENDİRİLMELİ?

Kalıcı 1.500/µL ve üzerindeki eozinofil sayısında nedenin ve olası organ etkilenmesinin araştırılması önemlidir.

Eozinofil yüksekliğine yeni gelişen nefes darlığı, göğüs ağrısı, belirgin güçsüzlük veya nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa hızlı değerlendirme gerekir.

Yeni ilaç kullanımı sonrasında ateş, yaygın döküntü, yüz şişliği veya genel durumda bozulma varsa ciddi ilaç reaksiyonu açısından acil değerlendirme gerekebilir.