Gündemin en sıcak tartışma başlıklarından biri olan "fon" tartışmalarına ve okurlarımdan "Neden bu konuda yazmıyorsunuz?" sitemine değinen, geri dönüşler alıyorum.
Neden Yazmıyorum?
"Herkes bu konuyu konuşuyor, köşenizde neden fon meselesine değinmiyorsunuz?"
Çok haklılar. Medyanın, sivil toplumun ve siyasetin damarlarını tıkayan, her gün yeni bir iddia ve yeni bir belgeyle önümüze konan bu devasa fon tartışmasını görmezden gelmek elbette mümkün değil. Peki, bugüne kadar neden susmayı tercih ettim?
Çünkü gürültünün çok olduğu yerde gerçeğin sesi duyulmaz.
İyi köşe yazarı gündemin peşinden koşan değil, gündemi akıl ve vicdan süzgecinden geçirerek okuyucusuna aktaran kişidir.
Bugün "fon" kelimesi, adeta her türlü şüphenin, suçlamanın ve kutuplaşmanın kılıfı haline geldi.
Yazmamak bir kaçış değil, aksine meseleye "taraf" değil, "akıl" süzgecinden geçirme çabasındaydım.
Bu meseleyi gerçeklikten uzak sözlerle değil, belgeyle; önyargıyla değil, adaletle masaya yatırmanın vakti geldi. Çünkü mesele bir kelime veya bir fon değil, hepimizin ortak geleceğine olan inancın ta kendisidir.
FON NEDİR, HAKSIZ KAZANÇ NASIL ÖNLENİR?
Para kazanmanın yolu, başkasının güvenini ve emeğini istismar etmek olmamalıdır.
Gündemimizi meşgul eden fon tartışmalarını anlayabilmek için önce fonun ne olduğunu bilmemiz gerekir.
Yatırım fonu, çok sayıda kişinin parasının bir araya getirilerek hisse senedi, tahvil ve benzeri yatırım araçlarında değerlendirilmesidir. Amaç, birikimleri uzmanlıkla yöneterek kazanç sağlamaktır. Ancak her yatırım gibi fon yatırımı da risk taşır; kazanç garantisi yoktur.
Peki, sorun nerede ortaya çıkıyor?
İddialara göre bazı fonlar, borsada sınırlı sayıda alınıp satılan hisselerde büyük miktarlarda alım yaparak fiyatların yükselmesine yol açtı. Yükselen fiyatlar fonların kâğıt üzerindeki değerini ve görünen getirisini artırdı. Yüksek kazanç beklentisiyle yeni yatırımcılar fonlara yöneldi. Fakat çok sayıda yatırımcı parasını geri almak istediğinde, eldeki hisseleri istenen fiyattan nakde çevirmeleri zorlaştı.
Burada önemli bir ayrım var: Her yüksek kazanç haksız kazanç değildir. Ancak yapay fiyat oluşturma, piyasayı yanıltma veya içeriden edinilen bilgileri kötüye kullanma yoluyla kazanç sağlandığı kanıtlanırsa bunun adı meşru yatırım değildir. Somut olayda kimin ne ölçüde sorumlu olduğu, soruşturma ve yargılama sonucunda belirlenmelidir.
Peki, benzer olayların önüne nasıl geçilebilir?
Birincisi, Sermaye Piyasası Kurulu denetimleri güçlendirmeli, olağan dışı fiyat hareketlerini ve ilişkili tarafların işlemlerini zamanında incelemelidir.
İkincisi, fonların varlıkları, riskleri, borçlanmaları ve gerçekçi biçimde nakde çevrilebilir değerleri konusunda şeffaflık artırılmalıdır.
Üçüncüsü, kuralları ihlal edenler kim olursa olsun, hukuk çerçevesinde hesap vermeli; haksız kazanç tespit edildiğinde mağdur yatırımcıların zararlarının giderilmesi için etkili yollar işletilmelidir.
Dördüncüsü, tasarruf sahipleri de yalnızca yüksek getiri vaatlerine bakmamalı; riskleri, fonun içeriğini ve yatırım koşullarını araştırmalıdır.
Unutmayalım: Finans piyasalarının temeli güvendir. Güven sarsılırsa yalnızca yatırımcı değil, ülke ekonomisi de zarar görür.
Kazanç elbette meşrudur. Ancak adaletin, dürüstlüğün ve başkasının hakkının önüne geçen kazanç, toplumun vicdanında kabul görmez.
Denetimin görevi yalnızca zarar ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek değil, zararın oluşmasını mümkün olduğunca önlemektir.
Çünkü adil bir piyasa, güçlü olanın değil; kurallara uyan herkesin hakkını koruyan piyasadır.
