II. Abdülhamid Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

II. Abdülhamid Kimdir?

II. Abdülhamid, 21 Eylül 1842 tarihinde İstanbul'da doğmuş ve 10 Şubat 1918 tarihinde İstanbul'da 75 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 34. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: 31 Ağustos 1876 – 27 Nisan 1909. Babası Sultan Abdülmecid, annesi Tirimüjgan Sultan'dır. Kendisinden önce V. Murad, sonra ise Sultan Reşad bu makama geçmiştir. Kabri: II. Mahmud Türbesi, Divanyolu, İstanbul. Tarihte Ulu Hakan, Kızıl Sultan lakaplarıyla anılır.

II. Abdülhamid, 1876-1909 yılları arasında hüküm süren otuz dördüncü Osmanlı padişahıdır. Kanun-ı Esasî'yi ilan etti, otuz üç yıl mutlak yetkiyle yönetti.

com.com.tr

II. Abdülhamid Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 21 Eylül 1842: İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Abdülmecid, annesi Tirimüjgan Sultan'dır.
• 1867: Amcasının Avrupa gezisine katıldı; Paris, Londra ve Viyana'yı gördü.
• 31 Ağustos 1876: V. Murad'ın tahttan indirilmesiyle tahta çıktı.
• 23 Aralık 1876: Kanun-ı Esasî ilan edildi; I. Meşrutiyet dönemi başladı.
• 19 Mart 1877: Meclis-i Mebusan açıldı; Osmanlı tarihinin ilk parlamentosu toplandı.
• 24 Nisan 1877: Rusya savaş ilan etti; 93 Harbi başladı.
• 13 Şubat 1878: Meclis süresiz tatil edildi; otuz yıl boyunca toplanmadı.
• 13 Temmuz 1878: Berlin Antlaşması imzalandı; Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu.
• 1881: Muharrem Kararnamesi ile Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu.
• 1889: Mekteb-i Tıbbiye'de İttihat ve Terakki'nin çekirdeği kuruldu.
• 1897: Osmanlı Yunan Savaşı kazanıldı; Avrupa baskısıyla kazanılan topraklar geri verildi.
• 1900: Hicaz Demiryolu'nun yapımına başlandı.
• 23 Temmuz 1908: Kanun-ı Esasî yeniden yürürlüğe kondu; II. Meşrutiyet ilan edildi.
• Ağustos 1908: Hicaz Demiryolu Medine'ye ulaştı.
• 13 Nisan 1909: İstanbul'da 31 Mart Olayı adıyla anılan ayaklanma çıktı.
• 27 Nisan 1909: Tahttan indirildi ve Selanik'e gönderildi; yerine Sultan Reşad geçti.
• 10 Şubat 1918: Beylerbeyi Sarayı'nda öldü; II. Mahmud Türbesi'ne defnedildi.

II. Abdülhamid Kronolojisi

Tarih	Olay
21 Eylül 1842	İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Abdülmecid, annesi Tirimüjgan Sultan'dır.
1853	Annesi Tirimüjgan Sultan öldü; Perestu Kadın tarafından büyütüldü.
1861	Babası Sultan Abdülmecid öldü, taht amcası Sultan Abdülaziz'e geçti.
1867	Amcasının Avrupa gezisine katıldı; Paris, Londra ve Viyana'yı gördü.
30 Mayıs 1876	Sultan Abdülaziz tahttan indirildi, ağabeyi V. Murad tahta çıktı; kendisi veliaht oldu.
31 Ağustos 1876	V. Murad'ın tahttan indirilmesiyle tahta çıktı.
23 Aralık 1876	Kanun-ı Esasî ilan edildi; I. Meşrutiyet dönemi başladı.
Şubat 1877	Anayasanın mimarı Mithat Paşa sürgüne gönderildi.
19 Mart 1877	Meclis-i Mebusan açıldı; Osmanlı tarihinin ilk parlamentosu toplandı.
24 Nisan 1877	Rusya savaş ilan etti; 93 Harbi başladı.
1877	Plevne'de Gazi Osman Paşa beş ay süren savunma yaptı.
13 Şubat 1878	Meclis süresiz tatil edildi; otuz yıl boyunca toplanmadı.
3 Mart 1878	Ayastefanos Antlaşması imzalandı.
13 Temmuz 1878	Berlin Antlaşması imzalandı; Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu.
1878	Kıbrıs'ın yönetimi İngiltere'ye devredildi; Bosna Hersek Avusturya yönetimine girdi.
1881	Muharrem Kararnamesi ile Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu.
1882	İngiltere Mısır'ı fiilen işgal etti.
1885	Bulgaristan Doğu Rumeli ile birleşti.
1889	Mekteb-i Tıbbiye'de İttihat ve Terakki'nin çekirdeği kuruldu.
1896	Girit'te ayaklanma başladı.
1897	Osmanlı Yunan Savaşı kazanıldı; Avrupa baskısıyla kazanılan topraklar geri verildi.
1900	Hicaz Demiryolu'nun yapımına başlandı.
1903	Bağdat Demiryolu için Alman şirketiyle sözleşme imzalandı.
21 Temmuz 1905	Yıldız Camii çıkışında suikast girişimi yaşandı, padişah kurtuldu.
Haziran 1908	Reval görüşmeleri ordu içinde endişe yarattı.
23 Temmuz 1908	Kanun-ı Esasî yeniden yürürlüğe kondu; II. Meşrutiyet ilan edildi.
Ağustos 1908	Hicaz Demiryolu Medine'ye ulaştı.
17 Aralık 1908	Meclis otuz yıl sonra yeniden açıldı.
13 Nisan 1909	İstanbul'da 31 Mart Olayı adıyla anılan ayaklanma çıktı.
24 Nisan 1909	Hareket Ordusu İstanbul'a girdi ve ayaklanmayı bastırdı.
27 Nisan 1909	Tahttan indirildi ve Selanik'e gönderildi; yerine Sultan Reşad geçti.
1912	Balkan Savaşı sırasında İstanbul'a getirildi, Beylerbeyi Sarayı'na yerleştirildi.
10 Şubat 1918	Beylerbeyi Sarayı'nda öldü; II. Mahmud Türbesi'ne defnedildi.

II. Abdülhamid Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1876	Aleksinaç Muharebesi	Sırbistan	Osmanlı zaferi; Saltanatın ilk günlerinde süren Sırp savaşındadır.
1876	Vučji Do Muharebesi	Karadağ	Yenilgi
1876	Fundina Muharebesi	Karadağ	Yenilgi
1877	Kızıltepe Muharebesi	Rusya	Osmanlı zaferi; Kafkas cephesinde Ahmed Muhtar Paşa komutasında kazanıldı.
1877	Ziştovi Muharebesi	Rusya	Yenilgi; Rus ordusu Tuna'yı bu bölgeden geçti.
1877	Niğbolu Muharebesi	Rusya	Yenilgi
1877	Plevne Savunması	Rusya ve Romanya	Yenilgi; Gazi Osman Paşa beş ay boyunca savundu; takviye gelmeyince kale düştü.
1877	Elena Muharebesi	Rusya	Osmanlı zaferi
1877	Aziziye Tabyaları Savunması	Rusya	Osmanlı zaferi; Erzurum'da halkın da katıldığı savunmadır.
1877	Sohum Çıkarması	Rusya	Sonuçsuz; Kafkasya kıyısına yapılan harekâttır.
1877	Kars Kuşatması	Rusya	Yenilgi; Kale Rus kuvvetlerinin eline geçti.
1877	Şıpka Geçidi Muharebeleri	Rusya ve Bulgar gönüllüleri	Yenilgi; Balkan geçitlerindeki mücadele Rus ilerleyişini geciktirdi.
1897	Dömeke Muharebesi	Yunanistan	Osmanlı zaferi; Teselya'daki ilerlemenin belirleyici muharebesidir.
1897	Yenişehir Muharebesi	Yunanistan	Osmanlı zaferi; Osmanlı ordusu hızla ilerledi.
1896	Girit Ayaklanması Harekâtı	Girit ayaklanmacıları	Sonuçsuz; Ada Avrupa devletlerinin müdahalesiyle özerk hale getirildi.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
1878	Ayastefanos Antlaşması	Rusya	Ege'ye kadar uzanan büyük bir Bulgaristan öngörüyordu; Avrupa devletlerinin tepkisi üzerine uygulanmadı.
1878	Berlin Antlaşması	Rusya, İngiltere, Avusturya, Almanya, Fransa, İtalya	Bulgaristan küçültüldü; Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu; Kars, Ardahan ve Batum Rusya'ya bırakıldı.
1878	Kıbrıs Sözleşmesi	İngiltere	Adanın yönetimi, savaşta destek karşılığında İngiltere'ye devredildi.
1897	İstanbul Antlaşması	Yunanistan	Yunan savaşını bitirdi; kazanılan topraklar geri verildi, savaş tazminatı alındı.
1880	İngiliz-Osmanlı Köle Ticareti Sözleşmesi	İngiltere	Afrika köle ticaretinin bastırılması için imzalandı.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa	Ağustos-Aralık 1876; Mayıs-Haziran 1878	Cülusta görevdeydi; Kanun-ı Esasi hazırlıkları döneminde sadrazam	https://com.com.tr/ansiklopedi/mutercim-mehmed-rusdu-pasa.md
Mithat Paşa	19 Aralık 1876 – 5 Şubat 1877	Kanun-ı Esasi ilan edildi; 49 gün sonra azledilip sürgüne gönderildi	https://com.com.tr/ansiklopedi/mithat-pasa.md
İbrahim Edhem Paşa	1877-1878	93 Harbi'nin sadrazamı
Ahmed Hamdi Paşa	Ocak-Şubat 1878	Ayastefanos görüşmeleri döneminde
Ahmed Vefik Paşa	Şubat-Nisan 1878; Kasım-Aralık 1882	İlk Meclis-i Mebusan başkanı; iki kısa sadrazamlık	https://com.com.tr/ansiklopedi/ahmed-vefik-pasa.md
Mehmed Sadık Paşa	Nisan-Mayıs 1878	Kısa süreli
Mehmed Esad Safvet Paşa	Haziran-Aralık 1878	Berlin Antlaşması'nı imzalayan heyetin başı
Tunuslu Hayreddin Paşa	Aralık 1878 – Temmuz 1879	Islahatçı; Tunus'tan gelen devlet adamı	https://com.com.tr/ansiklopedi/tunuslu-hayreddin-pasa.md
Ahmed Arifi Paşa	Temmuz-Ekim 1879	Kısa süreli
Küçük Mehmed Said Paşa	1879-1880, 1880-1882, 1882, 1882-1885, 1895, 1901-1903, 1908	Dokuz kez sadrazam olan Abdülhamid'in en çok görev verdiği devlet adamı	https://com.com.tr/ansiklopedi/kucuk-mehmed-said-pasa.md
Cenanizade Mehmed Kadri Paşa	Haziran-Eylül 1880	Kısa süreli
Abdurrahman Nureddin Paşa	Mayıs-Temmuz 1882	Kısa süreli
Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa	1885-1891, 1895, 1908-1909	Altı yıllık ilk sadrazamlığı dönemin en uzunu	https://com.com.tr/ansiklopedi/kibrisli-mehmed-kamil-pasa.md
Ahmed Cevad Paşa	1891-1895	Şakir Paşa Layihası ve Ermeni olayları dönemi
Halil Rifat Paşa	1895-1901	1897 Yunan Savaşı'nın sadrazamı; görevde öldü
Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa	1903-1908	Meşrutiyet'in ilanına kadar beş yıl görevde	https://com.com.tr/ansiklopedi/avlonyali-mehmed-ferid-pasa.md
Hüseyin Hilmi Paşa	Şubat-Nisan 1909	31 Mart Vakası'nda istifa etti	https://com.com.tr/ansiklopedi/huseyin-hilmi-pasa.md
Ahmed Tevfik Paşa	Nisan-Mayıs 1909	Abdülhamid'in tahttan indirildiği günlerde sadrazam

II. Abdülhamid Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Hicaz Demiryolu	demiryolu	1900-1908	Şam ve Medine arası	İslam dünyasından toplanan bağışlarla yapıldı; 1908 yılında Medine'ye ulaştı.
Yıldız Sarayı	saray	1877 sonrası	İstanbul	Otuz üç yıl boyunca devletin yönetim merkezi oldu.
Yıldız Hamidiye Camii	cami	1886	İstanbul	Cuma selamlığı törenlerinin yapıldığı camidir.
Şale Köşkü	köşk	1889	İstanbul	Yıldız Sarayı içinde, yabancı devlet konuklarının ağırlandığı yapıdır.
Yıldız Porselen Fabrikası	fabrika	1892	İstanbul	Saray için porselen üretti; ürünleri Osmanlı seramik sanatının son dönem örnekleridir.
Şişli Etfal Hastanesi	hastane	1899	İstanbul	Çocuk hastanesi olarak kuruldu.
Darülaceze	kurum	1895	İstanbul	Yaşlı, kimsesiz ve engelliler için kuruldu; din ayrımı gözetmeden hizmet verdi.
Yıldız Albümleri	fotoğraf	1880-1893	İstanbul	İmparatorluğun her yerinden hazırlatılan fotoğraf koleksiyonudur.

II. Abdülhamid Ailesi

• Babası: Sultan Abdülmecid (31. Osmanlı padişahı, Tanzimat Fermanı'nı ilan etti)
• Annesi: Tirimüjgan Sultan (1853 yılında öldü; şehzade, Perestu Kadın tarafından büyütüldü)
• Nazikeda Kadınefendi: başkadınefendi
• Bedrifelek Kadınefendi
• Bidar Kadınefendi
• Müşfika Kadınefendi: Beylerbeyi yıllarında yanında kaldı
• Dilpesend Kadınefendi
• Mezidemestan Kadınefendi
• Emsalinur Kadınefendi
• Peyveste Hanım
• Fatma Pesend Hanım
• Sazkar Hanım
• Behice Hanım
• V. Murad: 33. padişah, kendisinden önce doksan üç gün tahtta kaldı
• Sultan Reşad: 35. padişah, kendisinden sonra tahta çıktı
• Sultan Vahdettin: 36. ve son padişah
• Şehzade Ahmed Kemaleddin
• Şehzade Mehmed Burhaneddin

II. Abdülhamid Döneminin İlkleri

• İlk Osmanlı anayasasını ilan eden padişah Kanun-ı Esasî, 23 Aralık 1876
• İlk Osmanlı meclisini açan padişah Meclis-i Mebusan, 19 Mart 1877
• Hicaz Demiryolu Bağışlarla yapılan ilk büyük altyapı projesi, 1900-1908
• İmparatorluk çapında fotoğraf arşivi Yıldız Albümleri
• Otuz üç yıllık saltanat Osmanlı tarihinin en uzun saltanatlarından biridir
• Darülaceze Din ayrımı gözetmeden hizmet veren ilk büyük sosyal kurum, 1895

Kaynak: com.com.tr