II. Bayezid Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

II. Bayezid Kimdir?

II. Bayezid, 3 Aralık 1447 tarihinde Dimetoka'da doğmuş ve 26 Mayıs 1512 tarihinde Havsa yakınları, Dimetoka yolu'da 64 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 8. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: Mayıs 1481 – 24 Nisan 1512 (31 yıl). Babası Fatih Sultan Mehmed, annesi Gülbahar Hatun'dur. Kendisinden önce Fatih Sultan Mehmed, sonra ise Yavuz Sultan Selim bu makama geçmiştir. Kabri: II. Bayezid Türbesi, Bayezid Camii, İstanbul. Tarihte Veli lakaplarıyla anılır.

II. Bayezid, 1481-1512 yılları arasında hüküm süren sekizinci Osmanlı padişahıdır. Cem Sultan olayı, Venedik savaşı ve Şahkulu isyanı dönemine damgasını vurdu.

com.com.tr

II. Bayezid Kronolojisi

Tarih	Olay
3 Aralık 1447	Dimetoka'da doğdu; babası Şehzade Mehmed, annesi Gülbahar Hatun.
18 Şubat 1451	Babası Fatih Sultan Mehmed ikinci kez tahta çıktı.
29 Mayıs 1453	İstanbul fethedildi; Bayezid beş yaşındaydı.
1456	Amasya sancakbeyi olarak Anadolu'ya gönderildi.
22 Aralık 1459	Kardeşi Cem Sultan Edirne'de doğdu.
1464	İlk oğlu Şehzade Abdullah Amasya'da doğdu.
10 Ekim 1470	Oğlu Selim Amasya'da doğdu.
11 Ağustos 1473	Otlukbeli Muharebesi'nde Osmanlı ordusunun sağ kanadına komuta etti.
3 Mayıs 1481	Babası Fatih Sultan Mehmed Gebze'de öldü; sadrazam Karamani Mehmed Paşa yeniçerilerce öldürüldü.
22 Mayıs 1481	İstanbul'da tahta oturdu; kaynaklarda 20-22 Mayıs tarihleri verilir.
20 Haziran 1481	Yenişehir Ovası'nda Cem Sultan'ı yendi; Cem Memlük topraklarına kaçtı.
1481	Otranto'daki Osmanlı garnizonu kaleyi Napoli'ye teslim etti.
1482	Cem Sultan ikinci girişiminde de yenilip Rodos Şövalyeleri'ne sığındı.
1482	Gedik Ahmed Paşa Edirne'de idam edildi; Koca Davud Paşa sadrazam oldu.
1483	Hersek toprakları tamamen Osmanlı yönetimine girdi; Tuna'da Ram Kalesi yapıldı.
7 Kasım 1483	Una Muharebesi'nde Osmanlı akıncıları Hırvatlara yenildi.
14 Temmuz 1484	Boğdan seferinde Kili fethedildi.
1484	Akkerman fethedildi; Karadeniz'in batı kıyısı Osmanlı denetimine girdi.
1485	Memlüklerle savaş başladı; Malatya önlerinde Osmanlı kuvvetleri geri çekildi.
25 Kasım 1485	Cătlăbuga'da Osmanlı kuvvetleri Boğdan ordusuna yenildi.
1486	Amasya Bayezid Külliyesi tamamlandı.
1488	Edirne II. Bayezid Külliyesi ve darüşşifası tamamlandı.
25 Ağustos 1488	Ağaçayırı Muharebesi'nde Hadım Ali Paşa'nın ordusu Memlüklere yenildi.
1489	Cem Sultan Fransa'dan Roma'ya, Papa VIII. Innocentius'a teslim edildi.
1491	Memlüklerle barış yapıldı; Adana ve Tarsus Memlüklere bırakıldı.
1492	İspanya'dan sürülen Sefarad Yahudileri Osmanlı topraklarına kabul edildi; annesi Gülbahar Hatun öldü.
1492	Arnavutluk seferi sırasında Manastır'da bir dervişin suikast girişiminden kurtuldu; Berat ve Elbasan camileri yapıldı.
9 Eylül 1493	Krbava Muharebesi'nde Yakub Paşa Hırvat ordusunu yok etti.
25 Şubat 1495	Cem Sultan Napoli'de öldü; bazı kaynaklar 6 Mart 1495 tarihini verir.
1497	Koca Davud Paşa azledildi; Hersekzade Ahmed Paşa sadrazam oldu.
1498	Çandarlı İbrahim Paşa sadrazam oldu; Boğdan ve Polonya sınırında akınlar yapıldı.
1499	Venedik ile savaş başladı; Cem Sultan'ın cenazesi Bursa'ya getirildi; Mesih Paşa sadrazam oldu.
12 Ağustos 1499	Sapienza (Zonchio) Deniz Muharebesi başladı; Kemal Reis Venedik donanmasını püskürttü, Burak Reis şehit oldu.
29 Ağustos 1499	İnebahtı (Lepanto) fethedildi.
9 Ağustos 1500	Bayezid'in komutasında Modon alındı; ardından Koron ve Navarin düştü.
1501	Hadım Ali Paşa ilk kez sadrazam oldu; Şah İsmail Tebriz'de Safevi Devleti'ni kurdu.
1501	Navarin Venediklilerden geri alındı.
1501	Draç (Durazzo) fethedildi.
1502	Anadolu'daki Kızılbaşların bir bölümü Mora'ya sürüldü; Leonardo da Vinci Haliç köprüsü tasarımını sundu.
1503	Venedik ve Macaristan ile barış imzalandı.
1506	İstanbul Bayezid Camii ve külliyesi tamamlandı.
1507	Oğulları Mahmud ve Mehmed öldü; Şah İsmail Osmanlı topraklarından geçerek Dulkadir'e saldırdı.
1508	Bursa'da Pirinç Hanı tamamlandı.
10 Eylül 1509	İstanbul'da Küçük Kıyamet depremi oldu; padişah Edirne'ye çekildi.
1510	İstanbul'un onarımı için on binlerce işçi toplandı; Diyarbakır çevresinde Safevi yayılması tamamlandı.
1511	Teke yöresinde Şahkulu isyanı başladı; Karagöz Paşa Kütahya'da öldürüldü.
1511	Sadrazam Hadım Ali Paşa Sivas yakınında Şahkulu ile savaşırken öldü; Şehzade Şehinşah Konya'da öldü.
3 Ağustos 1511	Uğraşdere'de oğlu Selim'i yendi; Selim Kırım'a kaçtı.
1511	Yeniçeriler İstanbul'da Şehzade Ahmed taraftarlarının konaklarını bastı.
1512	Selim yeniçerilerin çağrısıyla İstanbul'a girdi.
24 Nisan 1512	Tahttan feragat etti; saltanat Yavuz Sultan Selim'e geçti.
26 Mayıs 1512	Dimetoka'ya giderken yolda öldü; İstanbul Bayezid Camii türbesine gömüldü.

II. Bayezid Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1481	Otranto'nun Kaybı	Napoli Krallığı	Osmanlı garnizonu kaleyi teslim etti; Fatih'in 1480'de aldığı İtalya köprübaşı, Cem savaşı yüzünden desteksiz kalınca Eylül 1481'de boşaltıldı.
1481	Yenişehir Muharebesi (1481)	Cem Sultan	Osmanlı (Bayezid) zaferi; Gedik Ahmed Paşa komutasında Cem yenildi; Cem Mısır'a kaçtı.
1483	Una Muharebesi	Hırvat Krallığı	Osmanlı yenilgisi; Bosna'dan dönen akıncı kolu Una Nehri kıyısında bozguna uğradı.
1484	Boğdan Seferi: Kili ve Akkerman	Boğdan Voyvodalığı	Osmanlı zaferi; Bayezid'in bizzat komuta ettiği sefer; Kili 14 Temmuz, Akkerman Ağustos 1484'te alındı.
1485	Malatya Muharebesi (1485)	Memlük Devleti	Osmanlı geri çekildi; Memlük savaşının ilk çarpışması; Osmanlı ilerleyişi durduruldu.
1485	Cătlăbuga Muharebesi	Boğdan Voyvodalığı	Osmanlı yenilgisi; Büyük Ştefan'ın karşı saldırısı; Kili ve Akkerman Osmanlı elinde kaldı.
1488	Ağaçayırı Muharebesi	Memlük Devleti	Osmanlı yenilgisi; Hadım Ali Paşa'nın ordusu Kilikya'da Memlük süvarisine yenildi; Adana ve Tarsus kaybedildi.
1493	Krbava Muharebesi	Hırvat Krallığı	Osmanlı zaferi; Yakub Paşa Hırvat soylu ordusunu Krbava Ovası'nda yok etti.
1499	Sapienza (Zonchio) Deniz Muharebesi	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Kemal Reis komutasında dört gün süren savaş; Burak Reis gemisiyle yandı, Venedik çekildi. Kaynaklarda 25 Ağustos ve 3 Eylül tarihleri de verilir.
1498	Lehistan Seferi ve Akınları	Lehistan Krallığı (Jan Olbracht)	Osmanlı zaferi; 1497 Boğdan seferinde bozulan Leh ordusunun ardından Malkoçoğlu Bali Bey Galiçya'ya akın düzenledi; 1503'te barış yapıldı.
1499	İnebahtı'nın Fethi	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Korint Körfezi'nin girişindeki Lepanto kalesi alındı.
1500	Modon Deniz Muharebesi ve Modon'un Fethi	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Bayezid'in bizzat katıldığı Mora seferi; Modon, Koron ve Navarin alındı.
1501	Navarin'in Geri Alınışı	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Aralık 1500'de Venediklilerin geri aldığı kale Haziran 1501'de yeniden Osmanlı eline geçti.
1501	Draç'ın Fethi	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Adriyatik'teki Durazzo limanı fethedildi.
1507	Erzincan Çatışmaları (1507)	Safevi Devleti ve Dulkadiroğulları	Safevi üstünlüğü; Şah İsmail Osmanlı topraklarından geçerek Dulkadir'e saldırdı; Osmanlı doğrudan taraf olmadı.
1510	Karahamid (Diyarbakır) Çatışmaları (1510)	Safevi Devleti	Safevi üstünlüğü; Diyarbakır çevresinde Akkoyunlu kalıntılarının tasfiyesi; Safevi sınırı Fırat'a dayandı.
1511	Şahkulu İsyanı	Şahkulu önderliğindeki Kızılbaş isyancılar	isyan bastırıldı; Sadrazam Hadım Ali Paşa ve Şahkulu Sivas yakınında Gökçay çarpışmasında öldü.
1511	Uğraşdere Muharebesi	Şehzade Selim	Bayezid zaferi; Çorlu yakınında oğlu Selim'i yendi; Selim Kırım'a kaçtı.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
İshak Paşa	1481-1482	Cem tehlikesi sırasında İstanbul'da düzeni sağladı; 1482'de görevden çekildi, Selanik'te öldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/ishak-pasa.md
Koca Davud Paşa	1482-1497	On beş yıl sadrazamlık yaptı, Memlük savaşını yürüttü; 1497'de azledildi.	https://com.com.tr/ansiklopedi/koca-davud-pasa.md
Hersekzade Ahmed Paşa	1497-1498, 1503-1506, 1511	Hersek Dükü'nün oğlu, Hundi Sultan'ın eşi; toplam beş kez sadrazam oldu, 1517'de öldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/hersekzade-ahmed-pasa.md
Çandarlı İbrahim Paşa	1498-1499	Çandarlı Halil Paşa'nın oğlu; görevdeyken 1499'da öldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/candarli-ibrahim-pasa.md
Mesih Paşa	1499-1501	Palaiologos hanedanından devşirme; 1501'de görevdeyken öldü.
Hadım Ali Paşa	1501-1503, 1506-1511	Şehzade Ahmed'in destekçisi; Temmuz 1511'de Şahkulu isyancılarıyla savaşırken öldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/hadim-ali-pasa.md
Koca Mustafa Paşa	1511-1512	Kamerşah Sultan'ın eşi; Ahmed taraftarlığı gerekçesiyle 1512'de Yavuz Sultan Selim tarafından idam edildi.	https://com.com.tr/ansiklopedi/koca-mustafa-pasa.md

II. Bayezid Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Ram Kalesi	kale	1483	Braniçevo, Sırbistan	Tuna kıyısında Macar sınırını gözetleyen kale; kalıntıları bugün duruyor.
Koyunbaba Köprüsü	köprü	1484-1489	Osmancık, Çorum	Kızılırmak üzerinde on dokuz gözlü köprü; kullanımda.
Amasya II. Bayezid Külliyesi	külliye	1486	Amasya	Cami, medrese, imaret ve kütüphane; ayakta ve ibadete açık.
Edirne II. Bayezid Külliyesi	külliye	1484-1488	Edirne	Mimar Hayreddin yaptı; darüşşifası bugün Sağlık Müzesi.
Koza Hanı	han	1490-1491	Bursa	İpek ticareti için yapıldı, İstanbul külliyesine gelir sağladı; bugün çarşı olarak kullanılıyor.
Berat Sultan Camii	cami	1492	Berat, Arnavutluk	Arnavutluk seferi sonrasında yaptırıldı; ibadete açık.
Elbasan Kral Camii	cami	1492	Elbasan, Arnavutluk	Elbasan'ın en eski camisi; ayakta.
İstanbul Bayezid Külliyesi	külliye	1501-1506	İstanbul	Mimar Yakub Şah bin Sultan Şah; İstanbul'un ayakta duran en eski selatin camisi, türbesi de burada.
Pirinç Hanı	han	1508	Bursa	İstanbul külliyesi vakfına gelir için yapıldı; onarılmış halde duruyor.
Geyve Köprüsü	köprü	1495	Geyve, Sakarya	Sakarya Nehri üzerinde; kaynaklarda Bayezid'e atfedilir, yapım yılı kesin değildir.

II. Bayezid Ailesi

• Babası: Fatih Sultan Mehmed (7. Osmanlı padişahı, İstanbul'un fatihi; 30 Mart 1432 Edirne doğumlu, 3 Mayıs 1481'de Gebze'de öldü)
• Annesi: Gülbahar Hatun (kökeni tartışmalı cariye; 1492 yılında İstanbul'da öldü, Fatih Camii haziresinde gömülü)
• Ayşe Hatun: Dulkadiroğlu Alaüddevle Bey'in kızı; Bayezid'in en yüksek statülü eşi, nikahlı
• Bülbül Hatun: cariye; Şehzade Ahmed, Şehzade Mahmud, Hundi ve Hatice Sultan'ın annesi; Amasya ve Ladik'te eserleri var
• Nigar Hatun: cariye; Şehzade Korkut, Ayşe ve Fatma Sultan'ın annesi
• Şirin Hatun: cariye; Şehzade Abdullah ve Aynışah Sultan'ın annesi
• Hüsnüşah Hatun: cariye; Şehzade Şehinşah'ın annesi, Manisa'da Hatuniye Camii'ni yaptırdı
• II. Gülbahar Hatun: cariye; Yavuz Sultan Selim, Hümaşah ve İlaldı Sultan'ın annesi; 1505 yılında Trabzon'da öldü, türbesi oradadır
• Gülruh Hatun: cariye; Şehzade Alemşah ve Kamerşah Sultan'ın annesi
• Ferahşad Hatun: cariye; Şehzade Mehmed'in annesi olduğu kabul edilir
• Muhterem Hatun: cariye; çocukları kesin bilinmez
• Cem Sultan: 22 Aralık 1459 Edirne doğumlu, annesi Çiçek Hatun; taht rakibi, 1495'te Napoli'de öldü, Bursa'da gömülü
• Gevherhan Hatun: 1460 yılında Edirne'de doğdu, annesi Gülbahar Hatun; Akkoyunlu Uğurlu Mehmed Bey ile evlendi, 1514 yılında öldü
• Şehzade Mustafa: Karaman sancakbeyi, 1474'te öldü; Otlukbeli'nde sol kanada komuta etmişti

II. Bayezid Döneminin İlkleri

• Osmanlı donanmasını Akdeniz gücü yapan ilk padişah 1499 Zonchio (Burak Reis) deniz zaferi
• Endülüs'ten sürülen Yahudi ve Müslümanları kabul eden padişah 1492 sonrası, Kemal Reis eliyle
• Tahttan oğlu tarafından indirilen ilk padişah 24 Nisan 1512, Yavuz Sultan Selim
• Edirne, Amasya ve İstanbul'da külliye yaptıran padişah Edirne darüşşifası müzikle tedavisiyle ünlü
• Şair mahlası olan ilk padişahlardan Adlî mahlasıyla divan sahibi

Kaynak: com.com.tr