Nefes darlığını yaşlanmaya bağlayanlar dikkat! KOAH'ın ilk belirtileri gözden kaçabiliyor
Merdiven çıkarken çabuk yoruluyor, sık sık öksürüyor ya da balgam şikâyeti yaşıyorsanız bunu yalnızca yaşınıza veya yorgunluğa bağlamayın. Uzmanlar, özellikle 40 yaş üzerindeki kişilerde görülen bu belirtilerin KOAH'ın habercisi olabileceği konusunda uyarıyor. Üstelik hastalığın tek nedeni sigara değil; evdeki duman ve hava kirliliği de akciğerleri tehdit ediyor.
Nefes nefese kalmak, sabahları öksürerek uyanmak veya eskiden rahatlıkla yapılan işleri artık zorlanarak tamamlamak… Pek çok kişi bu şikâyetleri yaşlanmanın ya da günlük yorgunluğun doğal sonucu olarak görebiliyor. Ancak bu belirtiler, ilerleyici bir akciğer hastalığı olan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ile ilişkili olabilir.

Dünya KOAH Günü dolayısıyla açıklama yapan Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Türk Toraks Derneği Batı Karadeniz Şube Başkanı Prof. Dr. Ege Güleç Balbay, erken tanının önemine dikkat çekti. Balbay, hastalığın ilerlemesiyle yürüme, merdiven çıkma ve günlük işleri yerine getirmenin zorlaşabildiğini belirterek solunum şikâyetlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.
KOAH'ın ilk belirtileri neler?
KOAH özellikle 40 yaş üzerindeki, tütün kullanan veya zararlı maddelere solunum yoluyla maruz kalan kişilerde değerlendirilmesi gereken hastalıklar arasında yer alıyor. Ancak hastalık yalnızca ileri yaşlarda görülmüyor.
Uzun süren öksürük, balgam çıkarma ve nefes darlığı en sık karşılaşılan belirtiler arasında bulunuyor. Başlangıçta hafif seyreden şikâyetler zamanla belirginleşebiliyor. Kişi önce merdiven çıkarken, ardından yürürken ve günlük işlerini yaparken nefes almakta zorlanabiliyor.
Prof. Dr. Balbay, bu belirtilerin yaşlanmanın doğal bir parçası gibi değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. KOAH tanısının hekim muayenesinin yanı sıra spirometri adı verilen solunum fonksiyon testiyle doğrulandığını hatırlatan Balbay, risk grubundakilerin ve solunum yakınması yaşayanların sağlık kuruluşlarına başvurmasını önerdi.
KOAH'ın tek nedeni sigara değil
Sigara, KOAH gelişiminde öne çıkan risk faktörlerinden biri. Ancak hastalığın ortaya çıkmasında başka çevresel etkenler de rol oynayabiliyor.
Odun, kömür ve tezek gibi yakıtların yakılmasıyla ortaya çıkan duman, dış ortam hava kirliliği ve iş yerlerinde toz, kimyasal madde, gaz veya dumana maruz kalmak da akciğer sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Elektronik sigara ve nargilenin de güvenli seçenekler olarak görülmemesi gerektiğini belirten Balbay, evde, araçta ve iş yerinde tütün dumanına maruz kalmanın önlenmesinin önemini vurguladı. Sigarayı bırakmak isteyenlerin sigara bırakma polikliniklerinden destek alabileceğini de hatırlattı.
Akciğer sağlığı anne karnında şekilleniyor
Akciğerlerin sağlıklı gelişimi yalnızca yetişkinlik dönemindeki alışkanlıklara bağlı değil. Prof. Dr. Balbay, akciğer sağlığının temellerinin doğumdan önce atıldığını belirterek gebelik ve çocukluk dönemindeki koşulların da önem taşıdığını ifade etti.
Bu süreçte tütün dumanından uzak durulması, yeterli beslenme, önerilen aşıların yaptırılması ve solunum yolu enfeksiyonlarının uygun şekilde takip edilmesi sağlıklı akciğer gelişimini destekleyen adımlar arasında bulunuyor.
Nefes darlığı nedeniyle hareket etmeyi bırakmayın
KOAH hastalarında nefes darlığı, fiziksel aktivitelerden uzaklaşmaya yol açabiliyor. Ancak hareketsizlik kas gücünün azalmasına ve günlük işlerin daha da zorlaşmasına neden olabiliyor.
Balbay, hastaların sağlık durumlarına uygun egzersizleri sürdürmesinin önemine işaret etti. Kısa yürüyüşlerle başlamak, ihtiyaç duyulduğunda dinlenmek ve hareket süresini zamanla artırmak uygulanabilecek yöntemler arasında yer alıyor. Egzersizin türü ve yoğunluğunun ise hastalığın şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre sağlık ekibiyle birlikte belirlenmesi gerekiyor.

KOAH hastaları enfeksiyonlara karşı nasıl korunmalı?
Solunum yolu enfeksiyonları, KOAH hastalarında şikâyetlerin ağırlaşmasına ve hastalığın alevlenmesine neden olabiliyor. Bu nedenle el hijyenine dikkat edilmesi, yaşam alanlarının havalandırılması ve enfeksiyon belirtileri gösteren kişilerle yakın temasın azaltılması önem taşıyor.
Prof. Dr. Balbay, grip, pnömokok ve COVID-19 aşılarının yanı sıra kişinin yaşına ve risk durumuna göre RSV aşısının da hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Nefes darlığının belirgin şekilde artması, balgam miktarında veya renginde değişiklik ve ateş gibi belirtilerin ortaya çıkması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. İnhaler ilaçların doktorun önerdiği şekilde ve doğru teknikle kullanılması, düzenli kontrollerin aksatılmaması da tedavinin önemli parçaları arasında bulunuyor.
"Her nefes değerlidir"
Dünya KOAH Günü dolayısıyla vatandaşlara çağrıda bulunan Prof. Dr. Balbay, Sağlıklı Hayat Merkezlerinden ücretsiz sağlıklı yaşam danışmanlığı ve sigara bırakma desteği alınabileceğini hatırlattı. Aile hekimlikleri aracılığıyla uygun sağlık hizmetlerine ulaşılmasının ve KOAH takibinin düzenli yapılmasının önemini vurgulayan Balbay, mesajını "Her nefes değerlidir" sözleriyle tamamladı.





