Komiser, şirketi yöneten kişi değil; şirketin nasıl yönetildiğini mahkeme adına izleyen bağımsız bir gözdür.
Bir şirket konkordato ilan ettiğinde, çalışanlar ve tedarikçiler arasında genellikle şu söylenti yayılır: “Şirkete kayyım geldi, artık patron değil devlet yönetiyor.” Bu yanlış bir algıdır. Konkordato sürecinde mahkemenin atadığı kişi bir komiserdir; ve komiser, şirketi yönetmez.
Bu farkı bir futbol maçıyla anlatmak isterim. Topa oyuncular vurur, takımı teknik direktör yönetir. Hakem ise oyunun kurallara uygun oynanıp oynanmadığını izler. Hakem gol atmaz, oyuncu değiştirmez; ama faul görürse düdüğü çalar. Konkordato komiseri de bu hakeme benzer: Şirketi yönetim kurulu ve patron yönetmeye devam eder, komiser ise oyunun kurallara göre oynanıp oynanmadığını izler.
Komiser Kimdir?
Komiser, mahkeme tarafından geçici mühlet kararıyla birlikte atanır. Konkordato komiseri olabilmek için yönetmelikte belirlenen niteliklere sahip olmak ve gerekli eğitimi almış olmak gerekir. Komiserler genellikle yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir, bağımsız denetçi veya avukat gibi meslek mensuplarından seçilir. Büyük dosyalarda mahkeme birden fazla kişiden oluşan bir komiser heyeti atayabilir; bu heyette genellikle hem mali hem hukuki uzmanlık bir arada bulunur.
Komiser, borçlunun da alacaklıların da temsilcisi değildir. Mahkemeye karşı sorumludur ve bağımsız hareket etmek zorundadır.
Komiser Ne İş Yapar?
İcra ve İflas Kanunu’nun 290. maddesi ve ilgili hükümler çerçevesinde komiserin başlıca görevleri şunlardır:
• Borçlunun faaliyetlerini gözetmek: Şirketin olağan faaliyetine devam edip etmediğini, malvarlığının korunup korunmadığını izlemek.
• Mahkemeye rapor vermek: Mühlet süresince belirli aralıklarla ve mahkemenin istediği her durumda, işletmenin durumu hakkında rapor sunmak.
• Alacakları tespit etmek: Alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet etmek, bildirilen alacakları borçlunun kayıtlarıyla karşılaştırmak ve borçlunun görüşünü almak.
• İzne tabi işlemlerde görüş bildirmek: Taşınmaz satışı, rehin tesisi gibi işlemler için mahkemeye görüş sunmak.
• Projenin başarı ihtimalini değerlendirmek: Konkordatonun başarıya ulaşıp ulaşamayacağı konusunda mahkemeye kanaatini bildirmek.
• Alacaklılar toplantısını düzenlemek: Toplantıyı ilan etmek, yönetmek ve oylamanın sonuçlarını tutanağa bağlamak.
• Olumsuzlukları bildirmek: Malvarlığı kaçırma, alacaklılara zarar verme veya iyileşme imkânının kalmaması gibi durumlarda derhâl mahkemeyi bilgilendirmek.
Komiser, mahkemenin işletme içindeki gözü ve kulağıdır.
Peki Kayyım Ne Zaman Gelir?
Konkordato sürecinde “kayyım” kavramı farklı bir anlamda karşımıza çıkar. Mahkeme, konkordatoyu tasdik ettikten sonra, projenin uygulanmasını izlemek üzere bir gözetim kayyımı atayabilir. Bu kayyımın görevi de şirketi yönetmek değil, borçlunun tasdik edilen projeye göre ödemelerini yapıp yapmadığını takip etmek ve aksaklıkları mahkemeye bildirmektir.
Yani konkordato, ister mühlet ister tasdik aşamasında olsun, işletmenin yönetimini kural olarak borçludan almaz. Bu, konkordatoyu iflastan ayıran en önemli farklardan biridir. İflasta ise işletmenin yönetimi ve malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisi iflas idaresine geçer.
Komiserin Ücretini Kim Öder?
Komiserin ücreti ve giderleri, mahkeme tarafından belirlenir ve borçlu tarafından karşılanır. Bu masraflar, konkordato başvurusunda mahkemenin belirlediği avans olarak yatırılır.
Borçlu Komiserle Nasıl Çalışmalı?
• Komiseri bir düşman değil, sürecin güvencesi olarak görün.
• İstenen belge ve bilgileri eksiksiz ve zamanında verin.
• Olağan dışı her işlemden önce komisere danışın.
• Sorunları saklamayın; komiserin bir sorunu sizden öğrenmesi, başkasından öğrenmesinden çok daha iyidir.
Alacaklı Komiserle Nasıl Çalışmalı?
• Alacağınızı belgeleriyle birlikte süresi içinde komisere bildirin.
• Borçlunun usulsüz bir işlemini fark ederseniz, bunu yazılı olarak komisere iletin.
• Komiser raporlarını dosyadan takip edin.
İyi bir komiser, ne borçlunun avukatı ne de alacaklının tahsildarıdır; sadece gerçeğin raportörüdür.
