Matematik dünyasında 167 yıldır çözülemeyen ve 1 milyon dolar ödüllü Riemann Hipotezi için yapay zekâ şirketi Anthropic bünyesinde çalışan Türk asıllı matematikçi Levent Alpöge, Claude modeliyle birlikte hipotezi kanıtladığını öne sürse de bu kanıt henüz bağımsız matematikçiler tarafından doğrulanmadığı için problem resmi olarak çözülmemiş kabul edilmektedir.
Riemann Hipotezi ÇözüldüClay Matematik Enstitüsü’nün 1 milyon dolarlık ödül şartları gereği kanıtın hakemli bir dergide yayımlanması ve bilim camiası tarafından en az iki yıl boyunca denetlenerek onaylanması gerekmektedir. mü ve Levent Alpöge Ne Açıkladı?
Bilim ve teknoloji dünyası, 20 Kasım 2026 tarihinde kişisel internet sitesinde "Remark" başlığıyla çarpıcı bir not yayımlayan Türk asıllı matematikçi Levent Alpöge’nin duyurusuyla çalkalandı. Yapay zekâ şirketi Anthropic’te araştırmalarını sürdüren Alpöge, şirketin yapay zekâ modeli Claude ile ortak yürüttüğü çalışmalar sonucunda Riemann Hipotezi’nin bir kanıtını keşfettiğine inandığını açıkladı. Aynı yöntemin çok daha geniş kapsamlı olan Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi’ni de kanıtladığını ve ilerleyen süreçte Genişletilmiş Riemann Hipotezi’ne de uygulanabileceğini belirten Alpöge, kanıtın hiçbir ek varsayım kullanılmadan Lean programlama diliyle biçimselleştirilmiş doğrulama dosyalarını kamuoyuyla paylaştı. Ancak matematik dünyasında bir ispatın kesinlik kazanabilmesi için bağımsız uzmanların her adımı ayrıntılı biçimde incelemesi gerektiğinden, Lean yazılımının kodları doğrulaması tek başına yeterli görülmüyor; uzmanların koddaki tanımların gerçekten klasik Riemann Hipotezi’ni ifade edip etmediğini teyit etmesi ve henüz tamamlanmayan okunabilir akademik açıklamanın yayımlanması bekleniyor.
Levent Alpöge Kimdir ve Hangi Çalışmalara İmza Attı?
Uluslararası bilim çevrelerinde sayılar teorisi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Türk asıllı matematikçi Levent Alpöge, akademik yeteneğini henüz lise yıllarında kanıtlayarak 2010 yılında ABD genelinde düzenlenen prestijli Intel Bilim Yetenekleri Yarışması’nda finale kalan 40 genç arasına girmeyi başardı. Lisans eğitimini dünyanın en saygın kurumlarından Harvard Üniversitesi Matematik Bölümü’nde tamamlayan ve 2014 yılında üstün başarıyla mezun olan Alpöge, kariyeri boyunca American Mathematical Monthly, Journal of Combinatorial Theory, Journal of Number Theory ve International Mathematics Research Notices gibi önde gelen akademik dergilerde pek çok makale yayımladı. Günümüzde Anthropic çatısı altında yapay zekâ destekli ileri düzey matematik araştırmaları yürüten Alpöge, 2026 yılı içerisinde de dikkat çeken adımlar atmış; temmuz ayında Claude ile birlikte Jacobian varsayımını çürütmüş, ekim ayında ise Claude’un Üstel Zaman Hipotezi’ne yönelik bağımsız bir çürütmesini bilim dünyasıyla paylaşmıştı.
Riemann Hipotezi Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?
Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından 1859 yılında ortaya atılan Riemann Hipotezi, asal sayıların sayılar doğrusu üzerindeki dağılımını anlamanın anahtarı olarak tanımlanıyor. Hipotez, asal sayılarla doğrudan ilişkili olan Riemann zeta fonksiyonunun "önemsiz olmayan" tüm sıfırlarının, karmaşık düzlemde reel kısmı 1/2 olan tek bir dikey doğru üzerinde yer aldığını öngörüyor. Modern matematikte yüzlerce teoremin bu hipotezin doğru olduğu varsayılarak inşa edilmiş olması nedeniyle problemin kesin olarak kanıtlanması, saf sayılar teorisinden günümüz dijital dünyasının temelini oluşturan kriptografi ve şifreleme sistemlerine kadar pek çok alanda devrim niteliğinde sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor.
Riemann Hipotezi İçin 1 Milyon Dolar Ödül Verilecek mi?
Clay Matematik Enstitüsü tarafından 2000 yılında belirlenen ve her biri için 1 milyon dolar ödül konulan yedi Milenyum Ödülü Problemi arasında yer alan Riemann Hipotezi, bugüne kadar çözülemeyen altı problemden biri olma özelliğini koruyor. Enstitünün belirlediği katı kurallar gereği büyük ödülün verilebilmesi için kanıtın saygın ve hakemli bir matematik dergisinde yayımlanması, ardından en az iki yıl boyunca dünya genelindeki matematikçilerin denetiminden geçerek üzerinde tam bir uzlaşı sağlanması şart koşuluyor. Bu sebeple Levent Alpöge’nin paylaştığı kanıt iddiası şu aşamada ödül değerlendirmesine alınmazken, gözler matematik camiasının yapacağı kapsamlı inceleme sürecine çevrilmiş durumda.
Kaynak: YUSUF UYANIK





