Mahmud Nedim Paşa
Doğum
1818, İstanbul
Ölüm
14 Mayıs 1883, İstanbul (Hicri 6 Recep 1300)
Görev
İki kez sadrazam: 8 Eylül 1871 – 31 Temmuz 1872 ve 26 Ağustos 1875 – 11 Mayıs 1876
Sıra
Sadrazam
Padişah
Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz, V. Murad, II. Abdülhamid
Babası
Gürcü Mehmed Necib Paşa
Memleket
İstanbul
Defin
Cağaloğlu'ndaki türbesi, Fatih, İstanbul
Unvan
Sadrazam, Vali, Bahriye Nazırı, Dahiliye Nazırı
Diğer Adları
Mahmûd Nedîm, Nedimof
Osmanlıca
محمود نديم پاشا

Mahmud Nedim Paşa Kimdir?

Mahmud Nedim Paşa, 1818 tarihinde İstanbul'da doğmuş ve 14 Mayıs 1883 tarihinde İstanbul'da 65 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası Gürcü Mehmed Necib Paşa'dır. Kabri: Cağaloğlu'ndaki türbesi, Fatih, İstanbul.

Mahmud Nedim Paşa, Sultan Abdülaziz döneminde iki kez sadrazamlık yapan ve 1875 yılındaki borç kararnamesiyle anılan Osmanlı devlet adamıdır.

com.com.tr

Mahmud Nedim Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

  • 1818: İstanbul'da doğdu; babası Bağdat valiliğinde bulunmuş Gürcü Mehmed Necib Paşa'dır.
  • 1831: Sadaret Mektubi Kalemi'nde devlet hizmetine başladı.
  • Mart 1847: Sadaret mektupçuluğuna getirildi.
  • Haziran 1849: Sadaret mektupçu vekilliğine tayin edildi.
  • 1853: Divan-ı Hümayun beylikçiliğine getirildi.
  • Şubat 1855: Sayda valiliğine atandı; taşra görevleri başladı.
  • Aralık 1855: Şam valiliğine getirildi.
  • Eylül 1857: İzmir valiliğine atandı.
  • Temmuz 1860: Trablusgarp valiliğine gönderildi; görev yedi yıl sürdü.
  • 1868: Bahriye nazırlığına getirildi; bu görevde yaklaşık dört yıl kaldı.
  • 7 Eylül 1871: Sadaret makamındaki Mehmed Emin Ali Paşa öldü.
  • 8 Eylül 1871: Birinci kez sadrazamlığa getirildi.
  • 8 Eylül 1871: Hüseyin Avni Paşa seraskerlikten alındı ve Isparta'ya gönderildi.
  • 1871: Düzenleme ve tasarruf komisyonu kuruldu; Şura-yı Devlet'in daire sayısı beşten üçe indirildi.
  • 31 Temmuz 1872: Birinci sadareti sona erdi; makam Mithat Paşa'ya geçti.
  • Haziran 1873: Kastamonu valiliğine atandı.
  • Ekim 1873: Adana valiliğine getirildi.
  • 15 Şubat 1874: Hüseyin Avni Paşa sadrazamlığa getirildi.
  • Temmuz 1875: Hersek'te ayaklanma başladı; hareket kısa sürede Bosna'ya yayıldı.
  • 26 Ağustos 1875: İkinci kez sadrazamlığa getirildi.
  • 6 Ekim 1875: Borç taksitlerinin beş yıl süreyle yarısının nakit, yarısının yüzde beş faizli tahvil ile ödenmesini öngören kararname yayımlandı.
  • Aralık 1875: Vergi, yargı ve eşitlik konularında taahhütler içeren bir ıslahat fermanı yayımlandı.
  • Nisan 1876: Bulgar vilayetlerinde ayaklanma başladı; bastırma harekâtı Avrupa basınında geniş yer buldu.
  • 10 Mayıs 1876: İstanbul'da medrese öğrencilerinin gösterileri başladı; şeyhülislamın ve sadrazamın değiştirilmesi talep edildi.
  • 11 Mayıs 1876: Sadaretten alındı; kaynakların bir kısmı bu tarihi 12 Mayıs olarak verir.
  • 12 Mayıs 1876: Sadaret makamına Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa getirildi.
  • 13 Mayıs 1876: Hüseyin Avni Paşa yeniden seraskerliğe atandı.
  • 1876: Önce Çeşme'ye gönderildi, ardından sürgün yeri Sakız Adası olarak değiştirildi.
  • 30 Mayıs 1876: Sultan Abdülaziz tahttan indirildi; yerine V. Murad tahta çıktı.
  • 4 Haziran 1876: Sultan Abdülaziz Feriye Sarayı'nda ölü bulundu; dönemin resmî raporlarında ölüm intihar olarak kaydedildi.
  • 31 Ağustos 1876: V. Murad tahttan indirildi, yerine II. Abdülhamid tahta çıktı; kısa süre sonra affedildi ve İstanbul'a döndü.
  • 23 Aralık 1876: Kanun-i Esasi ilan edildi.
  • 24 Nisan 1877: Rusya savaş ilan etti; 93 Harbi başladı.
  • Ekim 1879: Dahiliye nazırlığına getirildi; atama Küçük Mehmed Said Paşa'nın sadareti dönemine denk gelir.
  • 20 Aralık 1881: Muharrem Kararnamesi yayımlandı; dış borçlar yeniden düzenlendi ve Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu.
  • 28 Şubat 1883: Hastalığı sebebiyle dahiliye nazırlığından ayrıldı; kaynakların bir kısmı ayrılışı 1882 yılına tarihler.
  • 14 Mayıs 1883: İstanbul'da öldü; vasiyeti uyarınca Cağaloğlu'nda satın alınan arsaya defnedildi.
  • 1883: Ailesi tarafından mezarın üzerine türbe yaptırıldı.
  • 1909: Âyîne-i Devlet ve Hasb-i Hâl adlı metinleri birlikte yayımlandı.

Mahmud Nedim Paşa Kronolojisi

Tarih Olay
1818 İstanbul'da doğdu; babası Bağdat valiliğinde bulunmuş Gürcü Mehmed Necib Paşa'dır.
1831 Sadaret Mektubi Kalemi'nde devlet hizmetine başladı.
Mart 1847 Sadaret mektupçuluğuna getirildi.
Haziran 1849 Sadaret mektupçu vekilliğine tayin edildi.
1853 Divan-ı Hümayun beylikçiliğine getirildi.
Şubat 1855 Sayda valiliğine atandı; taşra görevleri başladı.
Aralık 1855 Şam valiliğine getirildi.
Eylül 1857 İzmir valiliğine atandı.
Temmuz 1860 Trablusgarp valiliğine gönderildi; görev yedi yıl sürdü.
1868 Bahriye nazırlığına getirildi; bu görevde yaklaşık dört yıl kaldı.
7 Eylül 1871 Sadaret makamındaki Mehmed Emin Ali Paşa öldü.
8 Eylül 1871 Birinci kez sadrazamlığa getirildi.
8 Eylül 1871 Hüseyin Avni Paşa seraskerlikten alındı ve Isparta'ya gönderildi.
1871 Düzenleme ve tasarruf komisyonu kuruldu; Şura-yı Devlet'in daire sayısı beşten üçe indirildi.
31 Temmuz 1872 Birinci sadareti sona erdi; makam Mithat Paşa'ya geçti.
Haziran 1873 Kastamonu valiliğine atandı.
Ekim 1873 Adana valiliğine getirildi.
15 Şubat 1874 Hüseyin Avni Paşa sadrazamlığa getirildi.
Temmuz 1875 Hersek'te ayaklanma başladı; hareket kısa sürede Bosna'ya yayıldı.
26 Ağustos 1875 İkinci kez sadrazamlığa getirildi.
6 Ekim 1875 Borç taksitlerinin beş yıl süreyle yarısının nakit, yarısının yüzde beş faizli tahvil ile ödenmesini öngören kararname yayımlandı.
Aralık 1875 Vergi, yargı ve eşitlik konularında taahhütler içeren bir ıslahat fermanı yayımlandı.
Nisan 1876 Bulgar vilayetlerinde ayaklanma başladı; bastırma harekâtı Avrupa basınında geniş yer buldu.
10 Mayıs 1876 İstanbul'da medrese öğrencilerinin gösterileri başladı; şeyhülislamın ve sadrazamın değiştirilmesi talep edildi.
11 Mayıs 1876 Sadaretten alındı; kaynakların bir kısmı bu tarihi 12 Mayıs olarak verir.
12 Mayıs 1876 Sadaret makamına Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa getirildi.
13 Mayıs 1876 Hüseyin Avni Paşa yeniden seraskerliğe atandı.
1876 Önce Çeşme'ye gönderildi, ardından sürgün yeri Sakız Adası olarak değiştirildi.
30 Mayıs 1876 Sultan Abdülaziz tahttan indirildi; yerine V. Murad tahta çıktı.
4 Haziran 1876 Sultan Abdülaziz Feriye Sarayı'nda ölü bulundu; dönemin resmî raporlarında ölüm intihar olarak kaydedildi.
31 Ağustos 1876 V. Murad tahttan indirildi, yerine II. Abdülhamid tahta çıktı; kısa süre sonra affedildi ve İstanbul'a döndü.
23 Aralık 1876 Kanun-i Esasi ilan edildi.
24 Nisan 1877 Rusya savaş ilan etti; 93 Harbi başladı.
Ekim 1879 Dahiliye nazırlığına getirildi; atama Küçük Mehmed Said Paşa'nın sadareti dönemine denk gelir.
20 Aralık 1881 Muharrem Kararnamesi yayımlandı; dış borçlar yeniden düzenlendi ve Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu.
28 Şubat 1883 Hastalığı sebebiyle dahiliye nazırlığından ayrıldı; kaynakların bir kısmı ayrılışı 1882 yılına tarihler.
14 Mayıs 1883 İstanbul'da öldü; vasiyeti uyarınca Cağaloğlu'nda satın alınan arsaya defnedildi.
1883 Ailesi tarafından mezarın üzerine türbe yaptırıldı.
1909 Âyîne-i Devlet ve Hasb-i Hâl adlı metinleri birlikte yayımlandı.

Mahmud Nedim Paşa Ailesi

  • Babası: Gürcü Mehmed Necib Paşa (Mısır kapı kethüdalığında bulundu; Şam ve Bağdat valiliklerine getirildi)
  • Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)

Mahmud Nedim Paşa Döneminin İlkleri

  • Dış borç ödemelerinin resmî bir kararnameyle yarıya indirildiği ilk uygulama 6 Ekim 1875; Osmanlı mali tarihinde ilk moratoryum sayılır
  • Düyun-ı Umumiye'ye giden sürecin başlangıcı 1875 kararnamesi, 20 Aralık 1881 tarihli Muharrem Kararnamesi'nin zeminini oluşturdu
  • Bahriye nazırlığından doğrudan sadarete getirilmesi 8 Eylül 1871; dönemin dikkat çeken atamalarından biri olarak kaydedilir
  • Şiir divanı bulunan son dönem sadrazamlarından Dîvân'ında on bir kaside ve iki yüz otuz yedi gazel yer alır
  • Bâbıâli'nin işleyişi üzerine kitap yazan sadrazamlardan Âyîne-i Devlet ve Hasb-i Hâl, 1909 yılında birlikte basıldı

Kaynak: com.com.tr