Menisküs, diz ekleminde uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında bulunan, yarım ay şeklindeki iki kıkırdak dokudan oluşuyor. Her dizde iç ve dış olmak üzere iki menisküs bulunuyor. Bu yapılar, vücut ağırlığının diz eklemine dengeli şekilde dağılmasına yardımcı olurken hareket sırasında oluşan darbelerin emilmesini de sağlıyor.
Menisküs dokusunun ani bir hareket, dönme veya zamanla meydana gelen yıpranma sonucunda zarar görmesi ise menisküs yırtığı olarak adlandırılıyor. Yırtığın büyüklüğüne ve bulunduğu bölgeye bağlı olarak ağrı, şişlik ve diz hareketlerinde kısıtlanma görülebiliyor.
MENİSKÜS YIRTIĞI NEDEN OLUR?
Menisküs yırtıkları farklı nedenlerle ortaya çıkabiliyor. Özellikle ayak sabit durumdayken dizin aniden dönmesi, bu dokular üzerinde fazla baskı oluşmasına neden olabiliyor. Futbol, basketbol ve tenis gibi ani yön değiştirme hareketlerinin yoğun olduğu sporlarla uğraşan kişilerde risk artabiliyor.
Bunun yanı sıra ağır yük kaldırmak, çömelirken dizi zorlamak ve kontrolsüz hareketler yapmak da menisküsün zarar görmesine yol açabiliyor. İlerleyen yaşla birlikte menisküs dokusunda meydana gelen yıpranma nedeniyle daha basit günlük hareketler sırasında bile yırtık oluşabiliyor.
MENİSKÜS YIRTIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Menisküs yırtığı yaşayan kişilerde belirtiler yırtığın türüne ve şiddetine göre değişiklik gösterebiliyor. En sık karşılaşılan belirtiler arasında şunlar yer alıyor:
Diz ekleminde ağrı ve hassasiyet
Diz çevresinde şişlik
Yürürken veya merdiven çıkarken zorlanma
Dizi tamamen bükememe ya da açamama
Hareket sırasında takılma veya kilitlenme hissi
Dizden çıtırtı veya tıkırtı sesi gelmesi
Dizde boşalma veya güvensizlik hissi
Bazı kişilerde yırtık oluştuğu anda ağrı hissedilirken bazı durumlarda şişlik ve hareket kısıtlılığı birkaç saat içerisinde belirginleşebiliyor.
MENİSKÜS YIRTIĞI NASIL ANLAŞILIR?
Menisküs yırtığından şüphelenildiğinde ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulması gerekiyor. Tanı sürecinde öncelikle kişinin şikâyetleri dinleniyor ve diz eklemi fiziksel muayeneyle değerlendiriliyor.
Doktorun gerekli görmesi halinde manyetik rezonans görüntüleme (MR) yöntemiyle menisküs dokusundaki hasar incelenebiliyor. Röntgen ise kemik yapılarındaki farklı sorunları değerlendirmek amacıyla kullanılabiliyor. Menisküs yırtıkları yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak teşhis edilemiyor.
MENİSKÜS YIRTIĞI NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Menisküs yırtığının tedavisi; yırtığın büyüklüğüne, konumuna, kişinin yaşına ve günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğine göre belirleniyor. Her menisküs yırtığında ameliyat gerekmiyor.
Hafif ve bazı orta düzeydeki yırtıklarda dinlenme, doktorun uygun gördüğü ağrı ve şişlik kontrolü yöntemleri ile fizik tedavi ve egzersiz uygulamaları tercih edilebiliyor. Daha ciddi yırtıklarda veya dizde kilitlenmeye neden olan durumlarda cerrahi müdahale gündeme gelebiliyor.
Artroskopi adı verilen kapalı cerrahi yöntemde, yırtığın durumuna göre menisküsün onarılması veya hasarlı bölümün sınırlı şekilde çıkarılması değerlendirilebiliyor.
MENİSKÜS YIRTIĞINDAN KORUNMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Diz eklemini korumak için bacak kaslarının güçlendirilmesi ve egzersiz öncesinde ısınma hareketlerinin yapılması önem taşıyor. Spor sırasında ani dönüşlerden kaçınmak, uygun ayakkabı kullanmak ve diz eklemine aşırı yük bindiren hareketleri kontrol altında tutmak da yaralanma riskini azaltmaya yardımcı olabiliyor.
Dizde şiddetli ağrı, belirgin şişlik, üzerine basamama veya eklemin kilitlenmesi gibi şikâyetler yaşanması halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Tanı ve tedavi için mutlaka doktora danışılmalı, kişiye özel tedavi planı uzman değerlendirmesiyle oluşturulmalıdır.





