Gezi Parkı davasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilen iş insanı Osman Kavala’nın yeniden yargılanma ve tahliye talepleri reddedildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) ikinci ihlal kararının ardından yeniden gündeme gelen Kavala’nın hayatı, mesleği ve yargılanma süreci araştırılıyor.
Osman Kavala kimdir?
Osman Kavala, 2 Ekim 1957 tarihinde Fransa’nın başkenti Paris’te dünyaya geldi. İş insanı, yayıncı ve insan hakları savunucusu olan Kavala, uzun yıllardır kültür, sanat ve sivil toplum alanlarında faaliyet gösteriyor.
1990’lı yıllardan itibaren çeşitli sivil toplum kuruluşlarının kuruluşunda ve yönetiminde görev alan Kavala, 2002 yılında kurulan Anadolu Kültür’ün kurucusu ve yönetim kurulu başkanıdır.
Osman Kavala kaç yaşında, nereli?
2 Ekim 1957 doğumlu olan Osman Kavala, 69 yaşındadır. Paris’te doğan Kavala, eğitim hayatının önemli bir bölümünü Türkiye ve İngiltere’de geçirdi.
1975 yılında İstanbul Robert Lisesinden mezun olan Kavala, Orta Doğu Teknik Üniversitesinde işletme, Manchester Üniversitesinde ise ekonomi eğitimi aldı.
Daha sonra The New School for Social Research’te doktora eğitimine başlayan Kavala, babası Mehmet Kavala’nın 1982 yılında hayatını kaybetmesinin ardından İstanbul’a dönerek ailesinin işlerini devraldı.
Osman Kavala ne iş yapıyor?
Osman Kavala, iş dünyasındaki faaliyetlerinin yanı sıra yayıncılık ve sivil toplum çalışmalarıyla tanınıyor.
1983 yılında İletişim Yayınları’nın kurucu ekibinde yer alan Kavala, 1985 yılında Nazar Büyüm ve Selahattin Beyazıt ile birlikte Ana Yayıncılık’ın kuruluşuna katıldı.
Ana Yayıncılık, Britannica ansiklopedisinin Türkçe uyarlaması olan AnaBritannica’nın yanı sıra Britannica Compton’s ve Temel Britannica’yı yayımladı.
Kavala, Aras Yayıncılık’ta da yönetim kurulu üyeliği görevini sürdürüyor.
Osman Kavala hangi sivil toplum kuruluşlarında görev aldı?
Osman Kavala, 1984 yılında İstanbul’un Cihangir semtinde kurulan Bilim Sanat Kültür Hizmetleri Kurumunun (BİLSAK) kurucu üyeleri arasında yer aldı.
1990’lı yıllarda kurulan TEMA Vakfı, Helsinki Yurttaşlar Derneği ve Demokrasi ve Uzlaşma Merkezinin kuruluş çalışmalarına katıldı.
Kavala’nın yönetim kurullarında görev aldığı kuruluşlar arasında şunlar bulunuyor:
-
Türkiye Sinema ve Audiovisuel Kültür Vakfı (TÜRSAK)
-
Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV)
-
Kültürel Mirası Koruma Derneği (KMKD)
-
Hafıza Merkezi
-
Tarih Vakfı
Osman Kavala, Türkiye’deki faaliyetlerini 2018 yılında sonlandırma kararı alan Açık Toplum Vakfının da kurucu üyeleri arasında yer aldı. Ayrıca Uluslararası Af Örgütünün bağışçıları arasında bulunuyor.
Anadolu Kültür ne zaman kuruldu?
Osman Kavala, kültür ve sanat alanındaki faaliyetleri desteklemek amacıyla 2002 yılında Anadolu Kültür AŞ’nin kuruluşuna öncülük etti.
Kâr amacı gütmeyen kuruluş, kültürel mirasın korunması, kültürel çeşitliliğin desteklenmesi ve uluslararası kültür-sanat iş birliklerinin geliştirilmesi alanlarında çalışmalar yürütüyor.
Anadolu Kültür’ün ilk girişimi olan Diyarbakır Sanat Merkezi, 2002 yılında faaliyetlerine başladı. Merkezde sergiler, etkinlikler ve atölye çalışmaları düzenlendi.
Kuruluşun bir diğer girişimi olan Kars Sanat Merkezi ise 2005-2009 yılları arasında faaliyet gösterdi. Merkez, Türkiye, Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan arasındaki ortak kültür çalışmalarını destekledi.
Anadolu Kültür’ün İstanbul’un Tophane semtindeki Depo adlı bağımsız sanat mekânı da 2009 yılında ilk sergisine ev sahipliği yaptı.
Osman Kavala neden gündemde?
Osman Kavala, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 25 Ağustos 2026 tarihinde verdiği ikinci ihlal kararının ardından yeniden gündeme geldi.
AİHM Büyük Dairesi, Kavala’nın 2019 yılındaki ilk ihlal kararından sonra özgürlüğünden yoksun bırakılmaya devam edilmesini ve 2022 yılında verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına ilişkin yargılama sürecini inceledi.
Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin birden fazla maddesinin ihlal edildiğine hükmederek Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasına karar verdi.
Odatv’nin haberine göre AİHM kararının ardından dosya yeniden İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesine geldi. Mahkeme, Kavala’nın yeniden yargılanma ve tahliye taleplerini reddederek hükmün infazının devamına karar verdi.
Kavala’nın avukatlarının kararı üst mahkemeye taşımasının ardından yapılan başvuru da reddedildi. Kararın gerekçesi olarak iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması gösterildi.
Osman Kavala tutuklu mu, cezaevinde mi?
Osman Kavala, 1 Kasım 2017 tarihinde tutuklandı. Gezi Parkı davası kapsamında 25 Nisan 2022 tarihinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edildi.
Yargıtayın 28 Eylül 2023 tarihinde cezayı onamasıyla Kavala hakkındaki mahkûmiyet kararı kesinleşti.
Kavala, Silivri’deki cezaevinde hükümlü olarak bulunuyor. Yeniden yargılanma ve tahliye taleplerinin reddedilmesi nedeniyle cezasının infazı devam ediyor.
Osman Kavala neden tutuklandı?
Osman Kavala, 1 Kasım 2017 tarihinde Türk Ceza Kanunu’nun 309. ve 312. maddeleri kapsamında tutuklandı.
Soruşturmalardan biri 15 Temmuz Darbe Girişimi’ne ilişkin anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs iddiasını, diğeri ise Gezi Parkı eylemlerine ilişkin hükûmeti ortadan kaldırmaya teşebbüs suçlamasını kapsıyordu.
Gezi Parkı eylemlerini organize ettikleri iddiasıyla haklarında dava açılan, Osman Kavala’nın da aralarında bulunduğu 16 kişi İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesinde yargılandı.
Savcılık, Kavala, Yiğit Aksakoğlu ve Mücella Yapıcı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, diğer sanıklar hakkında ise 15 ila 20 yıl arasında hapis cezası talep etti.
Osman Kavala’nın Gezi Parkı davasındaki yargılama süreci
Osman Kavala hakkında yürütülen soruşturma ve davalarda farklı tarihlerde tahliye, beraat, yeniden tutuklama ve mahkûmiyet kararları verildi.
Yargılama sürecinde öne çıkan gelişmeler şöyle:
-
18 Şubat 2020: Gezi Parkı davasında beraat ve tahliye kararı verildi. Kavala, ardından yeniden gözaltına alındı.
-
22 Ocak 2021: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, Gezi Parkı davasında dokuz sanık hakkında verilen beraat kararını bozdu.
-
25 Nisan 2022: İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Kavala’yı hükûmeti ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm etti.
Gezi Parkı davasında kimler ceza aldı?
İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinde 25 Nisan 2022 tarihinde görülen karar duruşmasında Osman Kavala’ya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi.
Aynı davada Mücella Yapıcı, Çiğdem Mater, Hakan Altınay, Mine Özerden, Can Atalay, Tayfun Kahraman ve Yiğit Ali Ekmekçi 18’er yıl hapis cezasına mahkûm edildi.
Yargıtay, 28 Eylül 2023 tarihinde Osman Kavala’nın ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Mine Özerden ve Çiğdem Mater’in ise 18’er yıllık hapis cezalarını onadı.
Ali Hakan Altınay, Yiğit Ali Ekmekçi ve Ayşe Mücella Yapıcı hakkında verilen 18’er yıllık hapis cezaları ise bozuldu.
AİHM, Osman Kavala hakkında ne karar verdi?
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, 25 Ağustos 2026 tarihinde açıkladığı Kavala/Türkiye (No. 2) kararında, Osman Kavala’nın 10 Aralık 2019 tarihli ilk AİHM kararından sonraki tutukluluğunu ve mahkûmiyet sürecini değerlendirdi.
Kavala, 18 Ocak 2024 tarihinde yaptığı başvuruda aynı olaylara dayanan soruşturmalar ve farklı hukuki gerekçelerle özgürlüğünden yoksun bırakılmasının sürdürüldüğünü ileri sürmüştü.
AİHM, 10 Aralık 2019 ile 25 Nisan 2022 tarihleri arasındaki tutukluluğun makul suç şüphesine dayanmadığına ve farklı hukuki gerekçelerle sürdürüldüğüne hükmetti.
Mahkeme ayrıca 25 Nisan 2022 tarihli mahkûmiyet kararına esas olan yargılamada adil yargılanma güvencelerinin ağır biçimde ihlal edildiğini belirterek bu durumu “adaletin açıkça inkârı” olarak nitelendirdi.
AİHM hangi hakların ihlal edildiğine hükmetti?
AİHM Büyük Dairesi, Kavala’nın yargılanma ve mahkûmiyet sürecinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin şu maddelerinin ihlal edildiğine karar verdi:
-
3. madde: İşkence ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı.
-
5. madde: Özgürlük ve güvenlik hakkı.
-
6. madde: Adil yargılanma hakkı.
-
10. madde: İfade özgürlüğü.
-
11. madde: Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü.
-
18. madde: Haklara getirilen sınırlamaların amacı dışında kullanılması yasağı.
Mahkeme, Kavala hakkında verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının koşullu salıverilme veya cezanın yeniden değerlendirilmesine imkân tanımamasını da Sözleşme’ye aykırı buldu.
AİHM, Osman Kavala’ya manevi tazminat olarak 70 bin avro, yargılama giderleri ve masrafları için ise 43 bin 342,57 avro ödenmesine hükmetti.
Osman Kavala’dan tutukluluğunun dokuzuncu yılında açıklama
Osman Kavala, 1 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada cezaevinde geçirdiği dokuz yılı değerlendirdi.
Gezi Parkı davasında beraat etmesine ve AİHM kararına rağmen farklı suçlamalarla tutukluluğunun sürdürüldüğünü belirten Kavala, cezaevinde geçirdiği sürenin sivil toplum alanında çalışabileceği ve sağlıklı yaşayabileceği yılların önemli bir bölümünü kaybetmesine neden olduğunu ifade etti.
Kavala, Türkiye’de hukuk devletinin yeniden tesis edileceğine inandığını ve Gezi Parkı davasından ders çıkarılmasının kendisi için teselli olacağını dile getirdi.
Osman Kavala hangi ödülleri aldı?
Osman Kavala, kültürel mirasın korunması, ifade özgürlüğü ve insan hakları alanlarındaki çalışmaları nedeniyle çeşitli ödüllere layık görüldü.
Kavala’nın aldığı ödüller arasında şunlar bulunuyor:
-
2019: Ayşenur Zarakolu Özgür Düşünce Ödülü
-
2019: Avrupa Arkeolojik Miras Ödülü
-
2023: Václav Havel İnsan Hakları Ödülü
Kavala’nın yeniden yargılanma ve tahliye taleplerinin reddedilmesinin ardından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infazı sürüyor.
Kaynak: HABER MERKEZİ
