Overthinking, yani aşırı düşünme, özellikle gençler arasında sıkça dile getirilen bir sorun haline geldi. Pek çok kişi yaşadığı olayları zihninde tekrar tekrar değerlendirdiğini, olası senaryolara uzun süre takılı kaldığını ve düşüncelerini durdurmakta zorlandığını anlatıyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Psikiyatri Uzmanı Uzm. Dr. Sema Bayçın’a göre bu tablo yalnızca zihinsel bir alışkanlık değil; ruhsal ve bedensel etkileri olan bir süreç olarak ele alınmalı.
Overthinking nedir?
Overthinking, kişinin geçmişte yaşanan olayları ya da geleceğe dair olasılıkları sürekli zihninde döndürmesi ve bu düşünce akışını durdurmakta zorlanması olarak tanımlanıyor. Dr. Bayçın’a göre herkes düşünür; ancak düşünceler kişinin günlük yaşamını, karar alma süreçlerini ve duygusal dengesini etkilemeye başladığında bir yüke dönüşebiliyor. Bayçın, “Zihin sürekli aynı konular etrafında dönüyorsa ve kişi bu döngüden çıkamıyorsa, zihinsel yorgunluk kaçınılmaz hale gelir” diyor. Aşırı düşünmenin uykuya etkisini aşırı düşünme ve uyku yazımızda da ele almıştık.
Genç yaşta görülmesi tesadüf değil
Dr. Bayçın’a göre overthinking’in gençler arasında daha sık dile getirilmesinin arkasında modern yaşamın getirdiği pek çok unsur var. Akademik beklentiler, gelecek kaygısı, sosyal ilişkiler ve dijital dünyada sürekli karşılaştırma halinde olmak zihinsel yükü artırıyor. Sürekli uyarana maruz kalan zihin dinlenmekte zorlanıyor; bu durum genç bireylerde içsel huzursuzluk, kararsızlık ve yoğun düşünce haliyle kendini gösterebiliyor.
Zihinsel yorgunluk bedende belirti veriyor
Dr. Bayçın’a göre zihin ve beden birbirinden bağımsız değil. Uzun süreli zihinsel stres; uyku düzensizlikleri, baş ağrıları, mide-bağırsak sorunları, kas gerginliği ve sürekli yorgunluk hissi gibi bedensel belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Bayçın, “Zihin sürekli alarm halinde olduğu zaman beden de bu duruma stres tepkisiyle yanıt verir. Bu nedenle overthinking yalnızca zihinsel değil, bütüncül bir sağlık meselesi olarak değerlendirilmelidir” diyor.
Her overthinking hastalık değil, süreklilik önemli
Dr. Bayçın’a göre overthinking her zaman bir ruhsal hastalık anlamına gelmiyor. Ancak düşünce yoğunluğu sürekli hale gelip kişinin işlevselliğini etkilemeye başladığında kaygı bozukluklarıyla iç içe geçebiliyor. Kişinin düşüncelerini kontrol edemediğini hissetmesi bu döngüyü daha da güçlendirebiliyor. Belirleyici olan, düşüncelerin sıklığı ve kişinin yaşam kalitesi üzerindeki etkisi.
Bayçın, “Overthinking, çağımızın hızına ve belirsizliklerine verilen zihinsel bir tepki olarak değerlendirilebilir. Ancak bu durum kişinin yaşam kalitesini düşürmeye başladığında göz ardı edilmemelidir. Zihin ve beden bir bütündür; biri yorulduğunda diğeri de etkilenir. Ruhsal belirtilerin erken dönemde fark edilmesi ve doğru şekilde ele alınması, zihinsel sağlığın korunmasında önemli bir rol oynar” diyor.
