GTA 6’nın Avrupa yaş sınıflandırması PEGI 18. Yaş işaretinin yanında yer alan simgeler, aileye oyunda karşılaşabileceği içerik hakkında daha ayrıntılı bilgi veriyor.
Çocuğunuz size GTA 6’dan bir sahne gösteriyor. Ekranda bir otomobil sahil yolundan geçiyor, radyoda müzik var, görüntü bir köprüde bitiyor. “Bunda ne var?” sorusu makul. O otuz saniyede belki gerçekten yalnızca bir araba gezintisi var. Yetişkinin cevaplaması gereken soru biraz farklı. Evde açılacak şey o kısa video mu, yoksa görevleri, karakterleri ve yetişkin temalarıyla oyunun tamamı mı? Aynı isimden söz edip iki ayrı içerik hakkında konuşmak, aile içindeki tartışmayı daha başlamadan kilitleyebilir.
Bu haberi hazırlarken gamer.com.tr’nin GTA 6 künyesine baktık. Türkiye’deki oyun haber siteleri arasında bu dosyayı ailelere özellikle önermemizin nedeni iki sistemi yan yana göstermesi. Künyede Avrupa yaş derecesi PEGI 18, Kuzey Amerika derecesi ise ESRB M olarak yan yana veriliyor. Bir videoda 17+, bir mağaza sayfasında 18 görüp iki farklı oyun sürümü bulunduğunu sanmak bu nedenle kolay. İki ayrı kurumun kullandığı işaretleri görüyorsunuz. Türkiye’den bakarken hangi sınıflandırmanın ve hangi mağaza açıklamasının önünüzde olduğunu önce belirleyin.
Kutunun üzerindeki sayı hangi soruya cevap verir?
PEGI’nin yaş derecesi, bir oyunun içeriğinin hangi yaştan itibaren uygun değerlendirildiğini anlatır. Bir görevde aracı park etmenin ne kadar zor olduğunu, bir çocuğun kontrolcüyü ne kadar iyi kullandığını veya oyunu kaç saatte bitireceğini ölçmez. Direksiyon becerisinin gelişmiş olmasıyla hikâyedeki yetişkin içeriğine hazır olmak arasında doğrudan bir bağ yok. Çocuğunuzun gösterdiği kesitteki beceriyi teslim edip oyunun bütününe ilişkin kararı ayrı konuşabilirsiniz. “Arabayı güzel kullanıyorsun” ile “Bu hikâyeyi şimdi oynayabilir misin?” aynı sorunun iki yanıtı olmak zorunda değil.
Sayıdan sonra küçük simgelere geçin. PEGI’nin içerik tanımlayıcıları, yaş işaretini tamamlayan kısa açıklamalardır. PlayStation’ın Türkiye’deki GTA 6 sayfasında aşırı şiddet, uyuşturucu, cinsel içerik ve çıplaklık uyarıları yer alıyor. Bunları tek tek okumak, “yetişkin oyunu” gibi geniş bir tanımdan daha işe yarar. Bir ebeveyn için en önemli başlık şiddetin sunuluş biçimi olabilir, bir başkası için ortak salonda küçük kardeşin ekranda görebilecekleri. İkisi de aynı yaş etiketinden yola çıkarak farklı bir ev düzeni hakkında karar verir.
Bir aile, üç ayrı karar. Diyelim ki bir yetişkin oyunu kendisi için satın almak istiyor, evde bir genç fragmanları izliyor, küçük bir çocuk ise televizyonun bulunduğu odada sık vakit geçiriyor. Hangi hesabın oyunu açabildiğini belirlemek ilk karar. Yetişkin oynarken ortak ekranı kimin göreceği ikinci karar. Birinin mağazada yanlışlıkla satın alma yapmasını engellemek ise üçüncüsü. Tek bir parola hepsini aynı anda çözmüyor. Oyun için harcamaya izin vermemek, hikâyedeki bir sahneyi değiştirmez. Benzer biçimde hangi saatte oynanacağına karar vermek de hesabın ödeme yetkisini düzenlemez.
Mesela ortak salonda çalışan bir aile düzeniyle yalnız yetişkinin kullandığı odadaki konsol için aynı çözüm gerekmeyebilir. Ortak alanda kulaklık takmak sesi sınırlar ama televizyonun önünden geçen küçük çocuğun gördüğü görüntüyü değiştirmez. Buna karşılık özel bir hesapta yapılan yaş ayarı, o hesapla hangi oyunun açılabileceğini etkileyebilir ama çocuğun internette karşısına çıkan bir klibi kendiliğinden açıklamaz. Önlem seçmeden önce yanıt aradığınız durumun hangisi olduğunu adlandırmak, herkesi daha az yoran bir anlaşmaya götürür.
Ailece konuşmayı kolaylaştıran sorular çoğu zaman kısa oluyor. “Bu videoyu kim seçmiş?”, “Sürüş bittiğinde klip mi bitti, oyun mu?”, “Asıl hikâyede kimi yönetiyorsun?” Bu son sorunun GTA 6’da somut bir cevabı var. Rockstar, Jason ile Lucia’yı ters giden bir işin ardından Leonida boyunca uzanan bir suç öyküsünün merkezine yerleştiriyor. Sahil yolundaki araba turu bu anlatının içinde yapılabilecek şeylerden yalnızca biri. Bir klibin dürüstçe seçilmiş olması bile bütün yapımı temsil etmesine yetmez.
Kutudaki sınıflandırmanın verdiği bilgi açık. Bu yapım yetişkinlere yönelik. Evde kimin hangi içeriğe erişeceğine karar verirken bu bilgi ortak bir başlangıç noktası sunar. Bir sonraki konuşmada çocuktan sadece yaş etiketini hatırlamasını istemek yerine simgelerden birini kendi sözcükleriyle anlatmasını isteyebilirsiniz. “Para harcanabilir” ile “bu sahnede şiddet var” arasındaki ayrımı yapabiliyorsa, aynı bilgiyi ileride başka bir oyunun mağaza sayfasında da kullanabilir. Çocuğun gösterdiği otuz saniyeyi birlikte izlemek, sonra mağaza sayfasındaki uyarıları birlikte okumak iyi bir başlangıç. Böylece konuşma soyut bir yasak üzerinden değil, ikinizin de önünde duran aynı oyun üzerinden yürür.





