Metin Aktaşoğlu / metin.aktasoglu@milliyet.com.tr – TBMM’de 2027 yılı bütçe görüşmeleri son sürat devam ederken, Pazartesi günü söz sırası Sağlık Bakanlığındaydı. Bu çerçevede, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 yılı bütçesine ilişkin bir sunum gerçekleştiren Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, kanser tedavisinde yeni bir dönemin başladığını duyururken Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nde kurulum ve test çalışmaları süren ileri teknoloji proton cihazının 2027 yılında hastaların hizmetine sunulacağını açıkladı.
Öncelikle “Proton cihazı nedir ve nasıl çalışır?” sorularına yanıt vermek gerekirse proton cihazı aslında bir radyoterapi sistemi. Çoğunlukla X ışınlarının kullanıldığı geleneksel radyoterapiden farklı olarak proton tedavisinde kanserli dokuların ışınlanmasında yüksek enerjili proton parçacıkları kullanılmakta. Söz konusu parçacıklar enerjilerinin büyük bir bölümünü önceden belirlenmiş bir derinlikte bırakabiliyor ki bu da proton tedavisinin en önemli özelliği ve avantajı olarak değerlendiriliyor.

'HEYECAN VERİCİ BİR HABER'
Görüşüne başvurduğumuz ve konuyu Milliyet.com.tr okuyucuları için değerlendiren Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Doç. Dr. Yavuz Dizdar, gelişmeyi “heyecan verici” olarak nitelerken “Türkiye'de olmayan bir teknolojiydi ve dolayısıyla biz de hastalarımızı yurt dışına göndermek zorunda kalıyorduk. Şimdi bu cihazın kurulacak olması iyi bir haber, güzel bir yatırım. Bir eksiğimiz giderilmiş oldu” ifadelerini kullandı ve şöyle devam etti:
“Normalde biz hastaları ABD'ye ya da Avrupa'ya gönderiyorduk. Hastalar kurullardan geçmek durumunda kalıyordu, oluyordu, olmuyordu… Sonrasında yurt dışındaki merkezlerle hastanın uygunluğu istişare ediliyordu… Şimdi artık bu süreçleri yaşayıp hastalarımızı göndermek zorunda kalmayacağız. E tabii hastaların yurt dışına gitmeleri sadece ekonomik bir yük getirmiyordu -ki uygun olarak tarif ettiğimiz Avrupa'da, bir hasta için 100 bin – 200 bin dolara ulaşan masraflardan söz ediyoruz- öte yandan düzenleri de bozulmuş oluyordu. Tanımadıkları bir ülkede, kiminin dili yeterli, kiminin değil, oradakilerle nasıl anlaşacaklar, kalacakları yer vesaire derken Bakanlığın bu konuda bir yatırım yapmış olması gayet olumlu.”
Proton teknolojisi, hastaya özel hazırlanan bir tedavi planı doğrultusunda uygulanırken tedavinin kaç seans süreceği tümörün türüne, yerleşimine ve hastanın tedavi planına göre belirleniyor. Öte yandan tedavinin uygunluğu da tümörün türü, büyüklüğü, yerleşimi, hastalığın evresi ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirleniyor.
'RADYOTERAPİDEN ÖNEMLİ BİR FARKI MEVCUT'
Doç. Dr. Dizdar, cihazın kullanımında kanserin türünden ziyade yerleşimine dikkat edildiğinin altını çiziyor ve basitçe meseleyi şöyle açıklıyor:
“Şimdi bizim normal radyoterapide verdiğimiz ışınlar belli bir derinliğe gidip kalmıyor. Tümörün diğer tarafından çıkıyor. Dolayısıyla çevredeki dokuları da ışınlıyor. O yüzden riskli bölgelerde bu ışınları kullanamıyoruz. Protonun ise bu noktada önemli bir özelliği var: Belli bir derinliğe kadar inip orada enerjisini bırakabiliyor ve dolayısıyla omurilik gibi, beyin sapı gibi riskli organların yakınında yerleşmiş olan bir tümörü, söz konusu riskli organa zarar vermeksizin ışınlama şansı bulunuyor. Öte yandan çocuk kanserlerinde de özellikle bazı durumlarda tercih ediyoruz. Zira kemiğin büyümesini engelleme vesaire gibi diğer ışınların yan etkileri burada minimize oluyor.”
Çocuk hastalarda gelişmekte olan sağlıklı dokuların gereksiz radyasyondan korunması için proton tedavisi avantaj sağlayabiliyor. Beyin ve omurganın yanında göz gibi ekstra hassas bölgelerdeki tümörler için ideal olan proton tedavisinde atomların çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü parçacıklar olan protonlar, Siklotron adı verilen cihaz sayesinde hızlandırılarak enerji kazanıyor.

SAĞLIKTA BİR 'HUB' OLARAK TÜRKİYE'NİN ÖNEMİNİ ARTIRACAK
Çarpıcı bir noktaya da değinen Doç. Dr. Dizdar, “Işınlamada proton kullanılması için özel bir lineer hızlandırıcı gerekiyor, bunun için de sağlam bir altyapıya ihtiyaç var” derken “Aslında bu tür fasiliteler başka amaçla kurulmuş reaktörlerde veya örneğin CERN gibi merkezlerde yan bir sağlık hizmeti olarak sunulurdu” ifadelerini de kullanarak yatırımın stratejik değerine de dikkat çekti.
Bunların yanında Doç. Dr. Dizdar, proton cihazının getirilmesini Türkiye'nin bölgede sağlık konusunda da önemli bir 'hub' olarak değerini artıracak bir atılım olarak da değerlendiriyor ve özellikle komşu ülkelerin, Balkanların ve Türki Cumhuriyetlerin büyük bir çoğunluğunda bu teknolojinin bulunmadığının altını çiziyor.





