Samandıra’da Zemin Sağlamlığı hakkında merak edilenler: nedir?

Samandıra’nın zemini sağlam mı? İstanbul’un Sancaktepe ilçesinde bulunan Samandıra’nın zemin özellikleri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından hazırlanan deprem ve zemin çalışmalarında incelendi. Bölgedeki zemin koşulları mahalleler arasında farklılık gösteriyor. Özellikle Eyüp Sultan ve Abdurrahmangazi mahallelerinin bazı kesimleri görece yüksek Vs30 değerleriyle öne çıkarken, Osmangazi ve Veysel Karani mahallelerinde daha düşük değerlerin görüldüğü alanlar bulunuyor.

Ancak Samandıra’nın tamamı sağlam veya riskli zeminden oluşuyor demek doğru değil. Zemin özellikleri aynı mahallede, hatta birbirine yakın parsellerde bile değişebiliyor. Ayrıca zeminin görece sert olması, üzerindeki binanın depreme dayanıklı olduğu anlamına gelmiyor.

Samandıra’nın zemini sağlam mı?

Samandıra’da zemin sağlamlığını değerlendirmek için kullanılan göstergelerden biri Vs30 değeri. Bu değer, zeminin ilk 30 metresindeki ortalama kayma dalgası hızını ifade ediyor.

İBB’nin zemin haritasındaki genel dağılım esas alındığında, Samandıra’nın bazı bölgelerinde görece yüksek, bazılarında ise daha düşük Vs30 değerleri görülüyor. Bu nedenle yerleşimin tamamını tek bir zemin sınıfına yerleştirmek mümkün değil.

Genel olarak yüksek Vs30 değerleri daha sert ve rijit zemin koşullarıyla, düşük değerler ise daha yumuşak zeminlerle ilişkilendiriliyor. Bununla birlikte Vs30 tek başına sıvılaşma, heyelan veya bina hasarı riskini belirlemek için yeterli bir ölçüt değil.

Samandıra’da zemini daha sağlam mahalleler hangileri?

Mevcut zemin haritasının genel görünümünde, Samandıra ve çevresinde Eyüp Sultan ile Abdurrahmangazi mahallelerinin bazı bölgeleri görece yüksek Vs30 değerleriyle dikkat çekiyor.

Buna karşılık Osmangazi ve Veysel Karani mahallelerinin bazı kesimlerinde daha düşük Vs30 değerleri bulunabiliyor. Bu farklılık, mahallelerin tamamının aynı zemin özelliklerine sahip olmadığını gösteriyor.

• Eyüp Sultan Mahallesi: Bazı bölgelerinde görece yüksek Vs30 değerleri görülüyor. Ancak mahalledeki bütün parsellerin aynı özellikte olduğu söylenemez.
• Abdurrahmangazi Mahallesi: Yerel zemin koşulları bakımından görece sert zeminlerin bulunduğu alanlar arasında değerlendiriliyor.
• Osmangazi Mahallesi: Bazı kesimlerinde daha düşük Vs30 değerleri görülebiliyor. Parsel bazında zemin incelemesi önem taşıyor.
• Veysel Karani Mahallesi: Zemin koşulları bölge içinde değişkenlik gösteriyor. Mahallenin tamamı için tek bir deprem güvenliği değerlendirmesi yapılamaz.

Bu karşılaştırma, mahalleleri depremde en güvenli veya en tehlikeli yerler olarak sıralamıyor. Yalnızca zemin haritasında görülen genel farklılıkları açıklıyor.

Samandıra zemin haritası

İBB’nin Sancaktepe için yayımladığı çalışmalar, Samandıra ve çevresindeki zemin koşullarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilecek önemli kaynaklar arasında yer alıyor. Haritada gösterilen Vs30 değerleri, deprem dalgalarının farklı zeminlerde nasıl davranabileceğinin anlaşılmasına yardımcı oluyor.

Haritadaki renklerin anlamı, ilgili haritanın açıklama ölçeğine göre değerlendirilmelidir. Bir haritada koyu renk yüksek Vs30 değerini gösterirken, başka bir haritada farklı bir renk sistemi kullanılabilir.

İBB’nin Sancaktepe İlçesi Olası Deprem Kayıp Tahminleri Kitapçığı, ilçeye ilişkin deprem yer hareketi analizlerini, olası bina hasarlarını ve altyapı etkilerini ele alıyor. Çalışmada 7,5 büyüklüğündeki senaryo depremi esas alınıyor.

Sancaktepe’nin zemini sağlam mı?

Sancaktepe’nin zemini her bölgede aynı değil. İlçe sınırları içinde farklı jeolojik yapılar, yükseltiler ve zemin özellikleri bulunuyor. Dolayısıyla Sancaktepe’nin tamamının depreme dayanıklı veya dayanıksız olduğunu söylemek bilimsel açıdan doğru değil.

İlçedeki bir yapının deprem güvenliği değerlendirilirken zemin koşullarının yanı sıra binanın taşıyıcı sistemi, yapım yılı, kullanılan malzemeler, proje ve uygulama kalitesi ile mevcut yapısal durumu da incelenmeli.

Özellikle yeni konut satın almak veya kiralamak isteyenler için yalnızca mahallenin zemin haritasına bakmak yeterli değil. İlgili yapının ruhsat ve proje bilgileriyle birlikte parseline ait zemin etüdü de dikkate alınmalı.

Eyüp Sultan Mahallesi’nin zemini sağlam mı?

Sancaktepe Eyüp Sultan Mahallesi, Samandıra çevresinde görece yüksek Vs30 değerlerinin görüldüğü alanların bulunduğu mahallelerden biri.

Bununla birlikte yüksek Vs30 değeri, mahallede bulunan her binanın depremde güvenli olacağını göstermez. Zeminin özellikleri kadar binanın deprem yönetmeliğine uygunluğu ve taşıyıcı sisteminin durumu da belirleyicidir.

Abdurrahmangazi Mahallesi’nin zemini nasıl?

Abdurrahmangazi Mahallesi, Samandıra’nın zemin haritasında görece sert zeminlerin bulunduğu kesimleriyle dikkat çekiyor. Ancak mahallenin tamamında aynı zemin koşullarının geçerli olduğu varsayılmamalı.

Abdurrahmangazi’de bina veya arsa değerlendirmesi yapılırken zemin etüdünün yanı sıra arazinin eğimi, yeraltı suyu koşulları ve varsa şev stabilitesi gibi jeoteknik unsurlar da incelenmeli.

Osmangazi Mahallesi deprem açısından riskli mi?

Osmangazi Mahallesi’nin bazı kesimlerinde görece düşük Vs30 değerleri görülebiliyor. Bu durum, bölgedeki yerel zemin koşullarının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Ancak düşük Vs30 değeri, doğrudan yüksek bina hasarı veya zemin sıvılaşması anlamına gelmez. Yapının deprem performansını belirlemek için binaya ve parsele özgü mühendislik verileri gerekir.

Veysel Karani Mahallesi’nin zemini sağlam mı?

Veysel Karani Mahallesi için tek bir sağlamlık derecesi vermek mümkün değil. Mahallenin farklı kesimlerinde zemin özellikleri değişebiliyor.

Bu nedenle Veysel Karani’de konut seçimi yapılırken yalnızca genel zemin haritasına dayanılmamalı. Binanın taşıyıcı sistemi, deprem yönetmeliğine uygunluğu ve zemin etüdü birlikte değerlendirilmeli.

Aydos Dağı çevresinde heyelan riski var mı?

Samandıra ve Sancaktepe çevresinde arazi eğiminin arttığı bölgeler için heyelan ve şev stabilitesi ayrıca değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor. Ancak Aydos Dağı’na yaklaşıldıkça her noktada heyelan riskinin arttığı sonucuna yalnızca Vs30 haritasına bakılarak ulaşılamaz.

Heyelan tehlikesi; arazinin eğimi, jeolojik yapı, ayrışma durumu, yeraltı suyu, yağış ve insan faaliyetleri gibi birçok etkene bağlıdır.

Bu konuda İBB’nin ilçe heyelan farkındalık kitapçıkları incelenebilir. Bu çalışmalar, Vs30 haritasından farklı olarak heyelan oluşumları ve duyarlılığı hakkında bilgi sunmayı amaçlıyor.

Samandıra’nın deprem riski yüksek mi?

Samandıra’nın deprem riski yalnızca zeminin sertliğine göre belirlenemez. Depremde oluşabilecek hasar üzerinde yer hareketinin şiddeti, yerel zemin koşulları, bina özellikleri ve yapılaşma yoğunluğu birlikte etkili olur.

İBB’nin Sancaktepe deprem kayıp tahminleri çalışması, olası büyük bir depremde ilçe genelinde meydana gelebilecek etkileri senaryo üzerinden değerlendiriyor. Ancak bu rapor, tek bir binanın depremde hasar görüp görmeyeceğini söylemiyor.

Bu nedenle Samandıra’da bir mahallenin görece sağlam zemin üzerinde bulunması, o mahalledeki bütün binaların güvenli olduğu anlamına gelmediği gibi, daha yumuşak zeminlerin bulunduğu alanlardaki bütün yapıların tehlikeli olduğu anlamına da gelmiyor.

Vs30 nedir?

Vs30, zemin yüzeyinden itibaren ilk 30 metredeki tabakaların ortalama kayma dalgası hızını ifade eden ve metre/saniye (m/s) cinsinden ölçülen bir parametredir.

Deprem mühendisliğinde, yerel zemin koşullarının sınıflandırılmasında ve deprem yer hareketi tahminlerinde kullanılır.

• Yüksek Vs30: Genellikle daha sert veya kayalık zemin koşullarına işaret eder.
• Düşük Vs30: Genellikle daha yumuşak zemin koşullarıyla ilişkilidir.
• Sıvılaşma: Yalnızca Vs30 değerinden belirlenemez. Zemin türü, yeraltı suyu ve diğer jeoteknik özellikler incelenmelidir.
• Heyelan: Sadece Vs30 değeriyle değerlendirilmez. Arazi eğimi, jeoloji ve su koşulları gibi etkenler dikkate alınır.

Dolayısıyla Vs30 değeri yüksek olan her yerin depremde güvenli, düşük olan her yerin ise güvensiz olduğu şeklindeki yaklaşım yanıltıcıdır.

Samandıra’da ev alırken zemin ve deprem güvenliği nasıl araştırılır?

Samandıra’da ev satın almak veya kiralamak isteyenlerin, mahalle ölçeğindeki haritaları ön bilgi olarak kullanması ve kararını bina bazındaki teknik belgelere dayandırması önem taşıyor.

• Binanın yapım yılı ve tabi olduğu deprem yönetmeliği öğrenilmeli.
• Yapı ruhsatı, proje ve varsa yapı kullanma izin belgesi incelenmeli.
• Parsele ait zemin ve temel etüdü raporları araştırılmalı.
• Binanın taşıyıcı sistemine müdahale edilip edilmediği kontrol edilmeli.
• Gerektiğinde yetkin mühendislerden deprem performans değerlendirmesi alınmalı.

Sonuç olarak: Samandıra’da Eyüp Sultan ve Abdurrahmangazi mahallelerinin bazı kesimleri görece yüksek Vs30 değerleriyle öne çıkarken, Osmangazi ve Veysel Karani mahallelerinde daha düşük değerlerin görüldüğü alanlar bulunuyor. Ancak en güvenli mahalleyi belirlemek için yalnızca zemin haritası yeterli değil. Binanın yapısal güvenliği ve parselin yerel zemin koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynak: İBB Deprem ve Zemin İnceleme Müdürlüğü – Olası Deprem Kayıp Tahminleri İlçe Kitapçıkları. Çalışma 2019 yılı verilerine dayalı olarak hazırlanmış, ilçe kitapçıkları 2020 yılında yayımlanmıştır. İlçe ölçeğindeki senaryo analizleri güncel bina veya parsel incelemesi yerine geçmez.