Yavuz Sultan Selim Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

Yavuz Sultan Selim Kimdir?

Yavuz Sultan Selim, 10 Ekim 1470 tarihinde Amasya'da doğmuş ve 22 Eylül 1520 tarihinde Çorlu yakınları, Sırt köyü'de 49 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 9. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: 24 Nisan 1512 (bazı bazı kaynaklarda 5 Mayıs 1512) – 22 Eylül 1520 (8 yıl). Babası II. Bayezid, annesi II. Gülbahar Hatun'dur. Kendisinden önce II. Bayezid, sonra ise Kanuni Sultan Süleyman bu makama geçmiştir. Kabri: Yavuz Sultan Selim Türbesi, Yavuz Selim Camii, İstanbul. Tarihte Yavuz lakaplarıyla anılır.

Yavuz Sultan Selim, 1512-1520 yılları arasında hüküm süren dokuzuncu Osmanlı padişahıdır. Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye ile Suriye ve Mısır'ı fethetti.

com.com.tr

Yavuz Sultan Selim Kronolojisi

Tarih	Olay
10 Ekim 1470	Amasya'da doğdu; babası Şehzade Bayezid, annesi Gülbahar Hatun.
22 Mayıs 1481	Babası II. Bayezid tahta çıktı; Selim ailesiyle İstanbul'a gitti.
1487	Trabzon sancakbeyi olarak görevlendirildi; kaynaklar 1481-1489 arasında farklı yıllar verir.
6 Kasım 1494	Tek oğlu Süleyman Trabzon'da doğdu.
1501	Şah İsmail Safevi Devleti'ni kurdu; Selim doğu sınırında Kızılbaş göçünü izlemeye başladı.
1505	Annesi Gülbahar Hatun Trabzon'da öldü.
1508	Babasının izni olmadan Erzincan ve Bayburt yönünde Safevi topraklarına akın yaptı.
1509	Oğlu Süleyman Kefe sancakbeyi oldu.
1510	Rumeli'de sancak isteği reddedilince Kefe'ye geçti; Kırım Hanı Mengli Giray'ın desteğini aldı.
1511	Semendire sancağı verildi; Mengli Giray'ın kızı Ayşe Hatun ile evliliği bu yıllara tarihlenir.
3 Ağustos 1511	Uğraşdere'de babasının ordusuna yenildi, Kefe'ye kaçtı.
1511	Yeniçeriler Şehzade Ahmed'i İstanbul'a sokmadı ve Selim'i çağırdı.
1512	Rumeli askeriyle İstanbul'a girdi.
24 Nisan 1512	II. Bayezid tahttan feragat etti; Selim'in cülusu için 5 Mayıs 1512 tarihi de verilir.
26 Mayıs 1512	II. Bayezid Dimetoka yolunda öldü.
1512	Sadrazam Koca Mustafa Paşa idam edildi; Hersekzade Ahmed Paşa sadrazam oldu.
1512	Bursa'da beş yeğenini boğdurttu.
13 Mart 1513	Kardeşi Şehzade Korkut Kütahya yakınında yakalanıp öldürüldü.
24 Nisan 1513	Yenişehir Muharebesi'nde Şehzade Ahmed'i yendi; Ahmed aynı gün boğduruldu. Bazı kaynaklar 4 Mayıs tarihini verir.
1513	Süleyman Manisa sancakbeyi oldu; Anadolu'da Kızılbaş kovuşturması başladı.
1514	İran seferi için ordu İstanbul'dan hareket etti.
23 Ağustos 1514	Çaldıran Muharebesi'nde Şah İsmail'i yendi; Gregoryen takvimle 2 Eylül 1514.
6 Eylül 1514	Tebriz'e girdi; sanatkar ve bilginleri İstanbul'a gönderdi.
1514	Bıyıklı Mehmed Paşa Bayburt'u aldı; ordu Amasya'da kışladı.
1514	Hersekzade Ahmed Paşa azledildi; Trabzon'da annesi için Hatuniye Külliyesi yapıldı.
1515	Dukakinzade Ahmed Paşa sadrazam oldu.
1515	Amasya'da yeniçeri ayaklanması; Dukakinzade Ahmed Paşa padişahın huzurunda öldürüldü.
19 Mayıs 1515	Kemah Kalesi fethedildi.
12 Haziran 1515	Turnadağ Muharebesi'nde Dulkadiroğlu Alaüddevle yenildi ve öldü; beylik Osmanlı'ya katıldı.
1515	Bıyıklı Mehmed Paşa Safevi kuşatmasını kırıp Diyarbakır'a girdi; Hersekzade Ahmed Paşa yeniden sadrazam oldu.
1516	Koçhisar Muharebesi'nde Safevi Karahan yenildi ve öldü; Mardin çevresi Osmanlı'ya bağlandı.
1516	Hadım Sinan Paşa sadrazam oldu; ordu Mısır seferine çıktı.
24 Ağustos 1516	Mercidabık Muharebesi'nde Memlük ordusu yenildi; Kansu Gavri öldü.
28 Ağustos 1516	Halep'e girdi; hutbede ilk kez Hadimü'l-Haremeyn olarak anıldı.
1516	Şam teslim oldu; Han Yunus'ta Memlük kuvvetleri yenildi.
1516	Gazze alındı; ordu Sina Çölü'nü geçti.
22 Ocak 1517	Ridaniye Muharebesi'nde Tumanbay yenildi; sadrazam Hadım Sinan Paşa savaşta öldü. Gregoryen takvimle 1 Şubat 1517.
1517	Kahire'ye girdi; Yunus Paşa sadrazam oldu.
13 Nisan 1517	Tumanbay Kahire'de asıldı; Memlük Devleti sona erdi.
1517	Mekke Şerifi bağlılığını bildirdi; Selman Reis Cidde'yi Portekiz saldırısına karşı savundu; Musul Osmanlı'ya bağlandı.
1517	Mısır'dan ayrıldı; sadrazam Yunus Paşa Şam yakınında idam edildi.
1518	Pîrî Mehmed Paşa sadrazam oldu; Şam'da İbn Arabi Külliyesi yaptırıldı.
1518	İstanbul'a döndü; Kutsal Emanetler Topkapı Sarayı'na yerleştirildi.
1519	Bozoklu Şeyh Celal Tokat çevresinde ayaklandı; isyan Ferhad Paşa tarafından bastırıldı.
1520	Yeni sefer için donanma ve ordu hazırlandı; 30 Mayıs 1520 tarihli adı kaydedilmemiş bir çatışma anılır.
1520	Edirne yolunda Çorlu yakınındaki Sırt köyünde hastalandı.
22 Eylül 1520	Çorlu yakınında şirpençe hastalığından öldü; ölüm gizlendi.
30 Eylül 1520	Oğlu Kanuni Sultan Süleyman İstanbul'da tahta çıktı; bazı kayıtlar 10 Ekim 1520 tarihini verir.
19 Ekim 1520	Beyrut'ta bir çarpışma kaydedilir; Canbirdi Gazali'nin Şam isyanıyla ilgilidir.
1522	Yavuz Selim Camii ve türbesinin yapımına başlandı; 1528'de tamamlandı.

Yavuz Sultan Selim Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1511	Uğraşdere Muharebesi	II. Bayezid	Selim yenildi; Çorlu yakınında babasının ordusuna yenilip Kefe'ye kaçtı.
1513	Yenişehir Muharebesi	Şehzade Ahmed	Osmanlı (Selim) zaferi; Taht mücadelesinin son savaşı; Ahmed yakalanıp boğduruldu. Bazı kaynaklar 4 Mayıs 1513 tarihini verir.
1514	Çaldıran Muharebesi	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Şah İsmail yenildi ve kaçtı; Osmanlı top ve tüfeğinin üstünlüğü kesinleşti. Gregoryen takvimle 2 Eylül 1514.
1514	Tebriz'in Zaptı	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Selim Tebriz'e girdi, bir hafta kaldı, sanatkarları İstanbul'a gönderdi; şehir kışın terk edildi.
1514	Bayburt Kuşatması	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Bıyıklı Mehmed Paşa Bayburt'u aldı.
1515	Diyarbakır Kuşatması	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi, kuşatma kırıldı; Safevilerin kuşattığı şehir Bıyıklı Mehmed Paşa tarafından kurtarıldı ve Osmanlı'ya bağlandı.
1515	Kemah Kuşatması	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Fırat kıyısındaki kale Dulkadir seferi öncesinde alındı.
1515	Turnadağ Muharebesi	Dulkadiroğulları Beyliği	Osmanlı zaferi; Göksun yakınında; Dulkadiroğlu Alaüddevle Bey öldürüldü, beylik Osmanlı'ya bağlandı.
1516	Koçhisar Muharebesi	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Kızıltepe yakınında Safevi komutanı Karahan yenildi ve öldü; Mardin ve çevresi Osmanlı'ya bağlandı.
1516	Mercidabık Muharebesi	Memlük Devleti	Osmanlı zaferi; Halep'in kuzeyinde Memlük ordusu ezildi; Sultan Kansu Gavri savaşta öldü.
1516	Halep'in Zaptı	Memlük Devleti	Osmanlı zaferi; Şehir savaşsız teslim oldu; kaynaklar 7 Eylül 1516 tarihini de verir.
1516	Han Yunus Muharebesi	Memlük Devleti	Osmanlı zaferi; Sinan Paşa'nın öncü kuvveti Gazze yolunda Memlük kuvvetlerini yendi.
1517	Ridaniye Muharebesi	Memlük Devleti	Osmanlı zaferi; Kahire önünde Tumanbay yenildi; sadrazam Hadım Sinan Paşa öldü. Gregoryen takvimle 1 Şubat 1517.
1517	Musul'un Fethi	Safevi Devleti	Osmanlı zaferi; Musul Diyarbakır eyaletine bağlandı.
1517	Cidde Kuşatması	Portekiz	Osmanlı zaferi, kuşatma kaldırıldı; Selman Reis Portekiz donanmasını Cidde önünden püskürttü; Osmanlı'nın Kızıldeniz'e ilk girişi.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
Koca Mustafa Paşa	1512	Babasından devraldı; Şehzade Ahmed taraftarlığı gerekçesiyle 1512'de Bursa'da idam edildi.	https://com.com.tr/ansiklopedi/koca-mustafa-pasa.md
Hersekzade Ahmed Paşa	1512-1514, 1515-1516	Çaldıran sonrası Amasya'da azledildi, 1515'te tekrar atandı, 1516'da alındı; 1517'de öldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/hersekzade-ahmed-pasa.md
Dukakinzade Ahmed Paşa	1515	Ocak-Mart 1515; Amasya yeniçeri ayaklanması gerekçesiyle padişahın huzurunda öldürüldü.
Hadım Sinan Paşa	1516-1517	Turnadağ'ın komutanı; 22 Ocak 1517'de Ridaniye'de savaş alanında öldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/hadim-sinan-pasa.md
Yunus Paşa	1517	Şubat-Eylül 1517; Mısır'dan dönüşte Şam yakınında idam edildi.
Pîrî Mehmed Paşa	1518-1523	Selim'in son sadrazamı, ölümü gizleyip Süleyman'ın cülusunu sağladı; 1523'te Kanuni tarafından emekli edildi.	https://com.com.tr/ansiklopedi/piri-mehmed-pasa.md

Yavuz Sultan Selim Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Hatuniye Külliyesi	külliye	1514	Trabzon	Annesi Gülbahar Hatun için; cami, medrese, imaret ve türbe bugün ayakta.
İbn Arabi Külliyesi	külliye	1518	Şam	İbn Arabi'nin kabri üzerine cami, türbe ve imaret; Salihiye semtinde ziyarete açık.
Yavuz Selim Camii ve Türbesi	cami ve türbe	1522-1528	İstanbul, Fatih	Oğlu Kanuni Sultan Süleyman tarafından Selim adına yaptırıldı; Selim'in kabri buradadır.
Süveyş Tersanesi	tersane	1517	Süveyş, Mısır	Kızıldeniz donanması için kuruldu; Kanuni döneminde Hint seferlerinin üssü oldu, bugün kalıntısı yoktur.

Yavuz Sultan Selim Ailesi

• Babası: II. Bayezid (8. Osmanlı padişahı; 3 Aralık 1447 Dimetoka doğumlu, 26 Mayıs 1512'de öldü)
• Annesi: II. Gülbahar Hatun (cariye; 1450 yıllarında doğdu, 1505 yılında Trabzon'da öldü, Hatuniye Külliyesi'ndeki türbesinde gömülü)
• Ayşe Hatun: Kırım Hanı Mengli Giray'ın kızı; 1476 yıllarında Bahçesaray'da doğdu, evlilik 1511 dolayları, 1539 yılında İstanbul'da öldü
• Hafsa Sultan: cariye kökenli; Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi, ilk Valide Sultan (1520-1534); 19 Mart 1534'te İstanbul'da öldü, Yavuz Selim Camii haziresinde gömülü
• Şehzade Ahmed: 1466 Amasya doğumlu, annesi Bülbül Hatun; taht rakibi, 24 Nisan 1513'te Yenişehir'de boğduruldu
• Şehzade Korkut: 1467 Amasya doğumlu, annesi Nigar Hatun; şair ve bilgin, 13 Mart 1513'te Kütahya yakınında öldürüldü
• Ayşe Sultan: 1465 Amasya doğumlu, annesi Nigar Hatun; Güveği Sinan Paşa ile evlendi, 1515 yılında öldü
• Şehzade Şehinşah: 1465 doğumlu; 2 Temmuz 1511'de Konya'da öldü, oğlu Mehmed 1512'de Bursa'da boğduruldu
• Şehzade Abdullah: 1464 doğumlu; 1483'te Karaman'da öldü
• Şehzade Mahmud: 1476 doğumlu; 1507'de Manisa'da öldü, oğulları 1512'de Bursa'da boğduruldu
• Şehzade Alemşah: 1477 doğumlu; 1503'te Manisa'da öldü, oğlu 1512'de Bursa'da boğduruldu
• Şehzade Mehmed: 1487 doğumlu; 1507'de Kefe'de öldü
• Hümaşah Sultan: aynı anneden kız kardeşi; Çoban Mustafa Paşa ile evlendi, 1510'da Üsküp'te öldü
• İlaldı Sultan: aynı anneden kız kardeşi; 1517 yılında öldü
• Hundi Sultan: Hersekzade Ahmed Paşa'nın eşi; 1511 yılında öldü
• Kamerşah Sultan: Koca Mustafa Paşa'nın eşi; 1520 yılında öldü
• Fatma Sultan: 1467 doğumlu; 1515 yılında Bursa'da öldü
• Aynışah Sultan: 1463 doğumlu; Akkoyunlu Göde Ahmed Bey ile evlendi, 1514 yılında öldü
• Hatice Sultan: 1465 doğumlu; 1500 yılında Bursa'da öldü
• Şah Sultan: 1474 doğumlu
• Selçuk Sultan: 1508 yılında Serez'de öldü

Yavuz Sultan Selim Döneminin İlkleri

• Halife unvanını taşıyan ilk Osmanlı padişahı 1517, Mısır'ın fethinden sonra
• Kutsal emanetleri İstanbul'a getiren padişah Hırka-i Saadet ve Mekke anahtarı, 1517
• Osmanlı topraklarını iki katından fazlasına çıkaran padişah Sekiz yılda 2,4 milyon km²
• Babasını tahttan indiren ilk padişah 24 Nisan 1512
• Hadimü'l-Haremeyn unvanını alan ilk padişah Halep Ulu Camii'nde hutbede

Kaynak: com.com.tr