Trump yönetimi, hasadın yoğunlaştığı dönemde artan motorin maliyetleriyle karşı karşıya kalan çiftçiler için 8 milyar dolarlık destek sözleri duyurdu. ABD yönetimi, yükselen motorin fiyatlarının çiftçiler üzerindeki yükünü hafifletmek için 8 milyar dolarlık yakıt desteği sağlayacak.
Neler yaşandı?
Dünya ekonomisinin çarklarını döndüren en büyük önem taşıyan akaryakıt ürünlerinden biri olan mazotun küresel ticaretinde ülkelerin ağırlığı belli oldu. Kamyonlardan gemilere, tarım makinelerinden sanayi ekipmanlarına kadar çok geniş bir alanda kullanılan mazot, yalnızca ulaştırma sektörünü değil, küresel tedarik zincirlerini de doğrudan etkiliyor. Türkiye ise 40 ülkenin bulunduğu sıralamada 21’inci oldu.
ABD, günlük 1 milyon 264 bin varillik mazot ihracatıyla dünyanın en büyük tedarikçisi konumunda bulunuyor. Dünyanın ikinci büyük mazot ihracatçısı Rusya oldu. ABD’nin güçlü rafineri altyapısı, ülkenin mazot ihracatındaki liderliğinin temel unsurlarından biri.
Ocak 2026 itibariyle ülkede faaliyete uygun 130 rafineri bulunurken toplam ham petrol işleme kapasitesi günlük 18,2 milyon varile ulaşıyor. Bu kapasite, ABD’nin yalnızca kendi akaryakıt ihtiyacını karşılamasını değil, uluslararası piyasalara büyük miktarda rafine petrol ürünü sunmasını da sağlıyor. Başka bir ifadeyle dünyada ihraç edilen her üç varil mazottan tahminen biri ABD, Rusya ve Suudi Arabistan tarafından sağlandı.
Rusya, 2025 yılında günlük ortalama 783 bin 400 varil mazot ihraç ederek küresel pazardan yüzde 9,5 pay aldı. Suudi Arabistan ise günlük 678 bin 200 varillik ihracatla üçüncü sıraya yerleşti. İlk üç ülkenin toplam payı yüzde 33,2’ye ulaştı.
Küresel petrol fiyatlarındaki hareketlilik akaryakıt fiyatlarına yansımaya devam ediyor. Aydın’da pazar tezgâhları yalnızca alışverişin değil, emeğin ve samimiyetin de buluşma noktası oluyor. Mazot ihracatında dördüncü sırayı günlük 567 bin 100 varille Hindistan aldı.
Hindistan’ın küresel ihracattaki payı yüzde 6,9 oldu. Beşinci sıradaki Güney Kore ise günlük 561 bin 100 varil mazot ihraç etti ve yüzde 6,8 paya ulaştı. Bu yoğunlaşma, büyük rafineri merkezlerinde yaşanabilecek üretim veya ihracat kesintilerinin uluslararası akaryakıt piyasalarını neden yakından ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.
Bu üç ülke dünya mazot ihracatının toplam yüzde 12,9’unu gerçekleştiriyor. Türkiye, 2025 yılında günlük ortalama 78 bin 900 varillik mazot ihracatıyla dünyanın en büyük 21’inci mazot ihracatçısı oldu. ABD ile Rusya, 2025 yılında küresel mazot ihracatının toplam yüzde 24,9’unu yaptı.
Yıllık ortalamadan hareketle yapılan hesaplamaya göre Türkiye’nin toplam mazot ihracatı ortalama 28,8 milyon varile karşılık geliyor. Dağeymiri Mahallesi’nde yaşayan Dursun Yakar da 30 yıldır kendi imkânlarıyla ürettiği ürünleri pazara getirerek geçimine katkı sağlıyor. Türkiye’nin günlük ihracatı, listenin zirvesindeki ABD’nin ortalama on altıda biri düzeyinde kaldı.
Buna karşılık Türkiye; Tayland, Birleşik Krallık, Fransa, Polonya, Norveç ve Brezilya gibi ülkelerin önünde bulundu. İhracat miktarları günlük ortalama bin varil cinsindendir. Avrupa’daki büyük rafineri ve ticaret merkezleriyle karşılaştırıldığında ise Hollanda, Belçika, Almanya, İtalya, Yunanistan ve İspanya’nın Türkiye’nin üzerinde bulunduğu görüldü.
Türkiye’nin listede yer alması, ülkenin mazot ihracatı gerçekleştirdiğini gösteriyor. Fakat bu veri tek başına Türkiye’nin mazotta net ihracatçı olduğu anlamına gelmiyor. Bunun için aynı dönemdeki ithalat miktarının da dikkate alınması gerekiyor.
Mazot ihracatı sıralamasının dikkat çekici sonuçlarından biri de büyük petrol üreticisi olmayan ülkelerin üst sıralarda bulunması. Hollanda günlük 459 bin 800 varillik ihracatla altıncı, Singapur 365 bin 900 varille yedinci, Belçika ise 230 bin 500 varille dokuzuncu sırada yer buldu. Güler yüzü ve içten sohbetiyle çarpıcı Dursun teyze, artan maliyetler karşısında hem üreticinin hem de vatandaşın yaşadığı zorlukları dile getiriyor.
Fakat bu ihracatın tamamı söz konusu ülkelerin kendi rafinerilerinde üretilen mazottan oluşmuyor. Hollanda, Singapur ve Belçika aynı zamanda büyük önem taşıyan depolama, harmanlama ve tekrar ihracat merkezleri. Bu nedenle yüksek ihracat rakamları, ülkelerin yalnızca üretim kapasitesini değil, uluslararası enerji ticaretindeki lojistik rollerini de yansıtıyor.
İndirimin gerçekleşmesi halinde benzin fiyatları aynı hafta içinde ikinci kez düşecek. Bölgesel dağılımda Avrupa, günlük 2 milyon 904 bin 100 varillik ihracatla dünya toplamının yüzde 35,3’ünü oluşturdu. Asya-Pasifik bölgesi yüzde 28,9 ile ikinci, Kuzey Amerika yüzde 18,1 ile üçüncü sırada bulundu.
Orta Doğu’nun payı yüzde 15 olurken Afrika yüzde 2, Latin Amerika ise yüzde 0,7 seviyesinde kaldı. Avrupa’nın yüksek ihracat hacmine rağmen bölge genelinde mazotta net ithalatçı olması dikkat çekiyor. Her ürün için uygulanacak ödeme tutarları kasım ayında açıklanacak.
Bunun nedenlerinden biri Avrupa ülkeleri arasındaki yoğun rafine ürün ticareti. Almanya, İtalya ve İspanya gibi ülkeler komşu ülkelere mazot sevk ederken bölge aynı zamanda ABD, Hindistan ve Orta Doğu’dan da ürün ithal ediyor. Bu nedenle iki ülkede alınan ihracat kararları uluslararası mazot piyasaları açısından büyük önem taşıyor.
Açıklamada öne çıkan ifadeler
ABD Tarım Bakanlığı’nın açıklamasına göre, “Hasat Yakıt Desteği” programı, çiftçilerin 2026 üretim yılında hesaplamalara dayalı tahmini zararlarının bir bölümünü karşılayacak.
Rusya, Temmuz 2026’da mazot ihracatına ilişkin geniş kapsamlı kısıtlamalar uygulamaya başladı.
Küresel piyasadaki dizel sıkışıklığının en dikkat çekici göstergelerinden biri, ham petrol ile rafine ürün fiyatları arasındaki farkı ifade eden ve “crack spread” olarak bilinen rafineri marjları…
Bu önlemler daha sonra eylül ayına kadar uzatıldı. ABD’de de Eylül 2026’da akaryakıt ihracatının sınırlandırılması ihtimali konuşulmaya başlandı. Fakat ihracat kısıtlamaları yalnızca dış piyasaları etkilemiyor.
Rafinerilerin dış satış imkânlarının azalması, üretim kararlarını ve benzin ile jet yakıtı gibi diğer ürünlerin arzını da etkileyebiliyor. 60 yaşındaki Dursun Yakar, tahminen 30 yıldır pazarcılık yapıyor. Bu nedenle mazot ihracatına ilişkin müdahaleler, küresel enerji ticaretinde hem arz güvenliği hem de fiyatlar açısından yakından takip ediliyor.
Dünyanın en çok dizel ihraç eden 40 ülkesi (2025) JP Morgan tarafından yapılan değerlendirmede, ABD ham petrolünün varil fiyatı ortalama 95 dolar seviyesindeyken dizel fiyatlarının, ham petrolün varil fiyatının 160 dolar olduğu bir ortamda görülebilecek seviyelere işaret ettiği belirtildi. Ödemelerde ekili alan büyüklüğü esas alınacak.
Üç çocuk annesi olan Yakar; ceviz, incir, nar, süt ve süt ürünleri ile zeytin başta olmak üzere köyünde üretebildiği pek çok ürünü pazara getiriyor. Bu karşılaştırma, dizelin ham petrole kıyasla ne ölçüde pahalandığını ortaya koyuyor.
Yorumlar (0)