Sultan İbrahim Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

Sultan İbrahim Kimdir?

Sultan İbrahim, 5 Kasım 1615 tarihinde İstanbul'da doğmuş ve 18 Ağustos 1648 tarihinde İstanbul'da 32 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 18. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: 9 Şubat 1640 – 8 Ağustos 1648 (8 yıl 6 ay). Babası I. Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan'dır. Kendisinden önce IV. Murad, sonra ise IV. Mehmed bu makama geçmiştir. Kabri: I. Mustafa ve Sultan İbrahim Türbesi, Ayasofya, İstanbul. Tarihte Deli (tarihsel yakıştırma), Şehit lakaplarıyla anılır.

Sultan İbrahim, 1640-1648 yılları arasında hüküm süren on sekizinci Osmanlı padişahıdır. Girit seferini başlattı; 1648'de tahttan indirilip öldürüldü.

com.com.tr

Sultan İbrahim Kronolojisi

Tarih	Olay
5 Kasım 1615	İstanbul'da doğdu; babası I. Ahmed, annesi Kösem Sultan.
22 Kasım 1617	Babası I. Ahmed öldü; amcası I. Mustafa tahta çıktı.
12 Ocak 1621	Ağabeyi Şehzade Mehmed, Genç Osman'ın emriyle boğduruldu.
20 Mayıs 1622	Üvey ağabeyi Genç Osman Yedikule'de öldürüldü.
10 Eylül 1623	Ağabeyi IV. Murad tahta çıktı; Kösem Sultan valide sultan ve naibe oldu.
10 Şubat 1632	Sipahi ayaklanmasında şehzadeler yeniçeri huzuruna çıkarıldı.
8 Ağustos 1635	Üvey kardeşleri Şehzade Bayezid ve Şehzade Süleyman boğduruldu.
17 Şubat 1638	Öz kardeşi Şehzade Kasım boğduruldu; İbrahim, Murad dışında hanedanın tek erkeği kaldı.
8 Şubat 1640	IV. Murad öldü; ölüm döşeğinde İbrahim'in idamını emrettiği anlatılır, emir uygulanmadı.
9 Şubat 1640	Ağabeyinin cenazesini gördükten sonra kapalı daireden çıktı ve tahta çıktı.
1 Haziran 1640	Kemankeş Kara Mustafa Paşa akçeyi ıslah etti: bir altın 120 akçe, bir kuruş 80 akçe.
1 Ocak 1640	Topkapı Sarayı'nda Sünnet Odası ve İftariye Kameriyesi yaptırıldı.
1 Temmuz 1641	Azak kuşatması başladı; üç ay sonra kaldırıldı.
2 Ocak 1642	İlk oğlu Mehmed (sonraki IV. Mehmed) Turhan Sultan'dan doğdu.
19 Mart 1642	Szöny'de Habsburg barışı yirmi yıl için yenilendi.
15 Nisan 1642	Oğlu Süleyman (sonraki II. Süleyman) Saliha Dilaşub Sultan'dan doğdu.
1 Mayıs 1642	Kazaklar Azak'ı terk etti; kale yeniden Osmanlı'ya geçti.
25 Şubat 1643	Oğlu Ahmed (sonraki II. Ahmed) Muazzez Sultan'dan doğdu.
31 Ocak 1644	Kemankeş Kara Mustafa Paşa azledilip idam edildi; Sultanzade Mehmed Paşa sadrazam oldu.
28 Eylül 1644	Rodos açıklarında Malta şövalyeleri Osmanlı hac konvoyunu ele geçirdi; Sünbül Ağa öldü.
30 Nisan 1645	Girit seferi için donanma İstanbul'dan ayrıldı.
24 Haziran 1645	Ordu Girit'e, Hanya yakınlarına çıktı.
22 Ağustos 1645	Hanya teslim oldu.
17 Aralık 1645	Sultanzade Mehmed Paşa azledildi; Nevesinli Salih Paşa sadrazam oldu.
1 Ocak 1646	Silahdar Yusuf Paşa, Girit'in ilk fatihi, padişahla tartıştığı için idam edildi.
26 Mayıs 1646	Bozcaada açıklarında Osmanlı donanması Venedik ablukasını yardı.
14 Ağustos 1646	Venedik'in Hanya'yı geri alma girişimi başarısız oldu.
13 Kasım 1646	Resmo (Rethymno) Deli Hüseyin Paşa'ya teslim oldu.
27 Ocak 1647	Uzunada (Bibercik) deniz çatışması; Venedik amirali Tommaso Morosini öldü.
1 Ocak 1647	Hümaşah Sultan (Telli Haseki) ile nikâh kıydı; samur ve amber vergileri konuldu.
16 Eylül 1647	Nevesinli Salih Paşa idam edildi; Kara Musa Paşa beş günlüğüne sadrazam oldu.
21 Eylül 1647	Hezarpare Ahmed Paşa sadrazam oldu; Kösem Sultan saraydan uzaklaştırıldı, Varvar Ali Paşa isyanı başladı.
1 Mayıs 1648	Kandiye Kuşatması başladı; 1669'a kadar sürecek.
7 Ağustos 1648	Yeniçeri ve ulema Orta Camii'de toplandı; Hezarpare Ahmed Paşa öldürüldü.
8 Ağustos 1648	Şeyhülislam Abdürrahim Efendi'nin fetvasıyla tahttan indirildi; oğlu IV. Mehmed altı yaşında cülus etti, Sofu Mehmed Paşa sadrazam oldu.
18 Ağustos 1648	Kapalı dairede boğularak öldürüldü; otuz iki yaşındaydı.
19 Ağustos 1648	Ayasofya'daki I. Mustafa Türbesi'ne gömüldü.
2 Eylül 1651	Annesi Kösem Sultan sarayda öldürüldü.

Sultan İbrahim Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1641	Azak Kuşatması ve Geri Alınması	Don Kazakları	1641 kuşatması kaldırıldı; 1642'de Kazaklar kaleyi terk etti, Osmanlı geri aldı; Kırım Hanı Bahadır Giray ve Deli Hüseyin Paşa komutasında
1644	Rodos Açıkları Deniz Çatışması	Malta Şövalyeleri	Osmanlı yenilgisi; hac konvoyu ele geçirildi; Sünbül Ağa öldü; Girit Savaşı'nın gerekçesi oldu.
1645	Hanya Kuşatması	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; 24 Haziran'da çıkarma, 57 günlük kuşatma; Silahdar Yusuf Paşa komutasında.
1646	Bozcaada Deniz Muharebesi	Venedik Cumhuriyeti	Sonuçsuz; Osmanlı donanması ablukayı yardı; Girit'e ikmal ulaştı.
1646	Resmo Kuşatması	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Deli Hüseyin Paşa komutasında; Girit'in batısı Osmanlı denetimine girdi.
1647	Bibercik (Uzunada) Deniz Muharebesi	Venedik Cumhuriyeti	Karışık; Venedik amirali Morosini öldü, Osmanlı kaptanı da hayatını kaybetti; Eğriboz yakınında; Venedik amirali Tommaso Morosini öldü, Osmanlı kaptan-ı deryası Kara Musa Paşa da hayatını kaybetti.
1648	Kandiye Kuşatması	Venedik Cumhuriyeti	Kuşatma sürdü; şehir 1669'da düştü; Osmanlı ve Avrupa tarihinin en uzun kuşatması; başlangıcı bu saltanata aittir.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
Kemankeş Kara Mustafa Paşa	23 Aralık 1638 – 31 Ocak 1644	IV. Murad'dan devralındı; akçe ıslahı, asker yoklaması, Azak'ın geri alınması; azledilip idam edildi.	https://com.com.tr/ansiklopedi/kemankes-kara-mustafa-pasa.md
Sultanzade Mehmet Paşa	31 Ocak 1644 – 17 Aralık 1645	Hanedan akrabası; Girit seferini başlattı, Hanya alındı; azledildi, Girit'te öldü.
Nevesinli Salih Paşa	17 Aralık 1645 – 16 Eylül 1647	Padişahın taleplerini karşılayamadığı gerekçesiyle idam edildi.
Kara Musa Paşa	16 Eylül 1647 – 21 Eylül 1647	Beş gün sadrazam kaldı, kaptan-ı derya yapıldı.
Hezarpare Ahmed Paşa	21 Eylül 1647 – 7 Ağustos 1648	samur ve amber vergilerini koydu, 1648 ayaklanmasında asiler tarafından parçalanarak öldürüldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/hezarpare-ahmed-pasa.md
Sofu Mehmed Paşa	8 Ağustos 1648 – 21 Mayıs 1649	Padişahın hal edildiği gün atandı; İbrahim'in idamında rol aldı, IV. Mehmed döneminde azledilip idam edildi.

Sultan İbrahim Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Sünnet Odası	köşk	1640	Topkapı Sarayı, İstanbul	Şehzade sünnetleri için; cephesi 16. yüzyıl İznik çinileriyle kaplı, bugün ayakta.
İftariye Kameriyesi	açık köşk	1640	Topkapı Sarayı, İstanbul	Yaldızlı bronz kubbeli, Haliç'e bakan sette; sarayın en tanınan siluetlerinden, bugün ayakta.

Sultan İbrahim Ailesi

• Babası: I. Ahmed (14. Osmanlı padişahı (1603-1617))
• Annesi: Mahpeyker Kösem Sultan (1589 civarı doğumlu, Rum kökenli kabul edilir; 1623-1648 valide sultan, oğlunun tahttan indirilmesine onay verdi; 2 Eylül 1651'de öldürüldü)
• Turhan Hatice Sultan: 1627 civarı Rutenya doğumlu, Tatar esiri olarak Kösem Sultan'ın hediyesi; IV. Mehmed, Atike ve Ayşe Sultan'ın annesi; 1648-1683 valide sultan, Yeni Cami'yi tamamlattı, 4 Ağustos 1683'te öldü
• Saliha Dilaşub Sultan: Sırbistan kökenli; II. Süleyman'ın annesi, 1687-1689 valide sultan, 3 Ocak 1690'da Edirne'de öldü, Kanuni Sultan Süleyman Türbesi'ne gömüldü
• Hatice Muazzez Sultan: 1629 civarı Polonya doğumlu; II. Ahmed ve Ümmügülsüm Sultan'ın annesi, 12 Eylül 1687'de öldü
• Hüma Şah Sultan (Telli Haseki): Gürcistan kökenli; 1647'de nikâhla evlendi, Şehzade Orhan Gazi'nin annesi, 1672 civarında öldü
• Şivekar Sultan: 1635 civarı Ermenistan doğumlu haseki; 1648'de saraydan uzaklaştırıldı
• Ayşe Sultan: dördüncü haseki; Ocak 1645'te unvan aldı
• Mâhenver Sultan: beşinci haseki; 1645'te sarayda anılır
• Saçbağı Sultan: altıncı haseki
• Leylişah Sultan: bazı kaynaklarda adı geçer
• Genç Osman: üvey ağabeyi, annesi Mahfiruz Sultan; 16. padişah, 20 Mayıs 1622'de öldürüldü
• Şehzade Mehmed: öz ağabeyi, 11 Mart 1605 doğumlu, 12 Ocak 1621'de boğduruldu
• IV. Murad: öz ağabeyi, 17. padişah (1623-1640), selefi
• Şehzade Bayezid: üvey kardeşi, 12 Aralık 1612 doğumlu, 8 Ağustos 1635'te boğduruldu
• Şehzade Süleyman: üvey kardeşi, 1635'te boğduruldu
• Şehzade Kasım: öz kardeşi, 1614 civarı doğumlu, 17 Şubat 1638'de boğduruldu
• Ayşe Sultan: öz kız kardeşi, 1605 civarı doğumlu, birçok vezirle evlendi, 1657 civarında öldü
• Fatma Sultan: öz kız kardeşi, 1606-1607 civarı doğumlu, yedi vezirle evlendi, 1671 civarında öldü
• Hanzade Sultan: öz kız kardeşi, 1609 civarı doğumlu, Bayram Paşa ile evli, 23 Eylül 1650'de öldü
• Gevherhan Sultan: üvey kız kardeşi, 18 Nisan 1631'de öldü
• Atike Sultan: 1614 civarı doğumlu, 1660 civarında öldü

Sultan İbrahim Döneminin İlkleri

• Girit seferini başlatan padişah 1645; savaş 1669'a kadar sürdü
• Tahttan indirilip öldürülen ikinci padişah 18 Ağustos 1648 (ilki Genç Osman)
• Hanedanın tek erkek üyesi olarak tahta çıkan padişah 1640'ta kardeşleri IV. Murad tarafından öldürülmüştü
• Samur kürk ve amber düşkünlüğüyle anılan padişah Samur vergisi tepki topladı

Kaynak: com.com.tr