Sultan Reşad Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

Sultan Reşad Kimdir?

Sultan Reşad, 2 Kasım 1844 tarihinde İstanbul'da doğmuş ve 3 Temmuz 1918 tarihinde İstanbul'da 73 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 35. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: 27 Nisan 1909 – 3 Temmuz 1918. Babası Sultan Abdülmecid, annesi Gülcemal Kadın Efendi'dir. Kendisinden önce II. Abdülhamid, sonra ise Sultan Vahdettin bu makama geçmiştir. Kabri: Eyüp, İstanbul. Tarihte Sultan Reşad lakaplarıyla anılır.

Sultan Reşad, 1909-1918 yılları arasında hüküm süren otuz beşinci Osmanlı padişahıdır. Meşrutiyet döneminin sembolik hükümdarı olarak dört savaş gördü.

com.com.tr

Sultan Reşad Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 2 Kasım 1844: İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Abdülmecid, annesi Gülcemal Kadınefendi'dir.
• 27 Nisan 1909: II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesiyle altmış dört yaşında tahta çıktı.
• Ağustos 1909: Kanun-ı Esasî'de yapılan değişikliklerle padişahın yetkileri sınırlandı.
• Haziran 1911: Rumeli gezisine çıktı; Kosova'da yüz bini aşkın kişiyle cuma namazı kılındı.
• Eylül 1911: İtalya Trablusgarp'a asker çıkardı; savaş başladı.
• 18 Ekim 1912: Uşi Antlaşması imzalandı; Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı.
• Ekim 1912: Balkan devletleri savaş ilan etti; Birinci Balkan Savaşı başladı.
• 23 Ocak 1913: Bab-ı Ali Baskını yaşandı; yönetim tamamen İttihat ve Terakki'ye geçti.
• 30 Mayıs 1913: Londra Antlaşması imzalandı; Midye-Enez hattının batısı kaybedildi.
• 21 Temmuz 1913: İkinci Balkan Savaşı sırasında Edirne geri alındı.
• 2 Ağustos 1914: Almanya ile gizli ittifak antlaşması imzalandı.
• 29 Ekim 1914: Karadeniz'de Rus limanları bombalandı; Osmanlı fiilen savaşa girdi.
• 14 Kasım 1914: Halifelik sıfatıyla cihat ilan edildi.
• Aralık 1914: Sarıkamış harekâtı başladı ve ağır kayıpla sonuçlandı.
• 18 Mart 1915: Çanakkale Boğazı'nda deniz taarruzu püskürtüldü.
• 25 Nisan 1915: Gelibolu yarımadasına çıkarma yapıldı; kara savaşları başladı.
• Ocak 1916: İtilaf kuvvetleri Gelibolu'yu tahliye etti; Çanakkale savunması kazanıldı.
• 3 Temmuz 1918: Yıldız Sarayı'nda öldü; Eyüp'teki türbesine defnedildi.

Sultan Reşad Kronolojisi

Tarih	Olay
2 Kasım 1844	İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Abdülmecid, annesi Gülcemal Kadınefendi'dir.
1861	Babası Sultan Abdülmecid öldü; taht amcası Sultan Abdülaziz'e geçti.
1876	Ağabeyleri V. Murad ve II. Abdülhamid art arda tahta çıktı.
27 Nisan 1909	II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesiyle altmış dört yaşında tahta çıktı.
Ağustos 1909	Kanun-ı Esasî'de yapılan değişikliklerle padişahın yetkileri sınırlandı.
Haziran 1911	Rumeli gezisine çıktı; Kosova'da yüz bini aşkın kişiyle cuma namazı kılındı.
Eylül 1911	İtalya Trablusgarp'a asker çıkardı; savaş başladı.
18 Ekim 1912	Uşi Antlaşması imzalandı; Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı.
Ekim 1912	Balkan devletleri savaş ilan etti; Birinci Balkan Savaşı başladı.
Kasım 1912	Selanik teslim oldu, ordu Çatalca hattına çekildi.
23 Ocak 1913	Bab-ı Ali Baskını yaşandı; yönetim tamamen İttihat ve Terakki'ye geçti.
Mart 1913	Edirne beş aylık kuşatmanın ardından düştü.
30 Mayıs 1913	Londra Antlaşması imzalandı; Midye-Enez hattının batısı kaybedildi.
21 Temmuz 1913	İkinci Balkan Savaşı sırasında Edirne geri alındı.
Eylül 1913	Bulgaristan ile İstanbul Antlaşması imzalandı.
2 Ağustos 1914	Almanya ile gizli ittifak antlaşması imzalandı.
Ağustos 1914	Goeben ve Breslau Osmanlı donanmasına katıldı, Yavuz ve Midilli adlarını aldı.
29 Ekim 1914	Karadeniz'de Rus limanları bombalandı; Osmanlı fiilen savaşa girdi.
14 Kasım 1914	Halifelik sıfatıyla cihat ilan edildi.
Aralık 1914	Sarıkamış harekâtı başladı ve ağır kayıpla sonuçlandı.
18 Mart 1915	Çanakkale Boğazı'nda deniz taarruzu püskürtüldü.
25 Nisan 1915	Gelibolu yarımadasına çıkarma yapıldı; kara savaşları başladı.
Ocak 1916	İtilaf kuvvetleri Gelibolu'yu tahliye etti; Çanakkale savunması kazanıldı.
Nisan 1916	Kutülamare'de bir İngiliz tümeni teslim alındı.
Haziran 1916	Hicaz'da Şerif Hüseyin ayaklanması başladı.
Aralık 1917	Kudüs kaybedildi.
Mart 1918	Brest Litovsk Antlaşması ile Kafkasya'daki bazı topraklar geri alındı.
3 Temmuz 1918	Yıldız Sarayı'nda öldü; Eyüp'teki türbesine defnedildi.
30 Ekim 1918	Ölümünden sonra Mondros Mütarekesi imzalandı; devlet savaştan yenik çıktı.

Sultan Reşad Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1911	Trablusgarp Savaşı	İtalya	Yenilgi; Kuzey Afrika'daki son Osmanlı toprağı kaybedildi; gönüllü subaylar yerel aşiretlerle direniş örgütledi.
1911	Tobruk Muharebesi	İtalya	Osmanlı zaferi; Yerel direnişin kazandığı çarpışmalardandır.
1912	Derne Muharebesi	İtalya	Sonuçsuz
1911	Ayn Zara Muharebesi	İtalya	Sonuçsuz
1911	Preveze Deniz Muharebesi	İtalya	Yenilgi; Osmanlı gemileri batırıldı.
1912	Rodos ve Onikiada'nın İşgali	İtalya	Yenilgi; Adalar geçici olarak İtalya'ya bırakıldı, ancak geri alınamadı.
1912	Beyrut Muharebesi (1912)	İtalya	Yenilgi; İtalyan donanması limandaki gemileri batırdı.
1912	Kırklareli Muharebesi	Bulgaristan	Yenilgi; Birinci Balkan Savaşı'nın ilk büyük yenilgisidir.
1912	Lüleburgaz Muharebesi	Bulgaristan	Yenilgi; Ordu Çatalca hattına çekilmek zorunda kaldı.
1912	Edirne Savunması	Bulgaristan	Yenilgi; Beş ay süren savunmanın ardından şehir düştü; aynı yıl geri alındı.
1912	Çatalca Savunması	Bulgaristan	Osmanlı zaferi; İstanbul'un önündeki son hat tutuldu.
1913	Edirne'nin Geri Alınması	Bulgaristan	Osmanlı zaferi; İkinci Balkan Savaşı sırasında şehir geri alındı.
1914	Sarıkamış Harekâtı	Rusya	Yenilgi; Kış koşullarında on binlerce asker soğuktan öldü.
1915	Çanakkale Deniz Muharebesi	İngiltere ve Fransa	Osmanlı zaferi; İtilaf donanması üç savaş gemisi kaybederek geri çekildi.
1915	Çanakkale Kara Muharebeleri	İngiltere, Fransa ve müttefikleri	Osmanlı zaferi; Sekiz ay süren siper savaşlarının ardından yarımada tahliye edildi.
1916	Kutülamare Kuşatması	İngiltere	Osmanlı zaferi; Bir İngiliz tümeni teslim alındı.
1915	Kanal Harekâtı	İngiltere	Yenilgi; Şubat 1915 ve Ağustos 1916'da iki kez denendi; Süveyş Kanalı geçilemedi.
1917	Kudüs'ün Kaybı	İngiltere	Yenilgi; Filistin cephesinde geri çekilme hızlandı.
1918	Megiddo Muharebesi	İngiltere	Yenilgi; Filistin cephesindeki Osmanlı savunması çöktü.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
1912	Uşi Antlaşması	İtalya	Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı; Rodos ve Onikiada geçici olarak İtalya'da kaldı.
1913	Londra Antlaşması	Balkan devletleri	Midye-Enez hattının batısındaki bütün topraklar kaybedildi.
1913	İstanbul Antlaşması	Bulgaristan	Meriç Nehri sınır oldu; Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlı'da kaldı.
1913	Atina Antlaşması	Yunanistan	Ege adalarının statüsü ve Yunanistan'daki Müslümanların hakları düzenlendi.
1918	Brest Litovsk Antlaşması	Rusya	Kars, Ardahan ve Batum'un geri alınmasını sağladı.
1918	Bükreş Antlaşması (1918)	Romanya	İttifak devletleri ile Romanya arasındaki savaşı bitiren antlaşmadır.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
Hüseyin Hilmi Paşa	1909	Tahta çıkışında görevdeydi.	https://com.com.tr/ansiklopedi/huseyin-hilmi-pasa.md
Ahmed Tevfik Paşa	1909	31 Mart Vakası'ndan sonra kısa süre; Hareket Ordusu döneminde görevde
İbrahim Hakkı Paşa	1910-1911	Trablusgarp Savaşı'nın başlamasıyla istifa etti.
Mehmed Sait Paşa	1911-1912	Deneyimli devlet adamı olarak yeniden göreve getirildi.
Ahmed Muhtar Paşa	1912	Büyük Kabine adı verilen hükümeti kurdu.
Kıbrıslı Kamil Paşa	1912-1913	Bab-ı Ali Baskını ile istifaya zorlandı.	https://com.com.tr/ansiklopedi/kibrisli-mehmed-kamil-pasa.md
Mahmud Şevket Paşa	1913	Görevi sırasında suikaste kurban gitti.
Sait Halim Paşa	1913-1917	Almanya ile ittifak ve savaşa giriş onun sadrazamlığında gerçekleşti.
Talat Paşa	1917-1918	Savaşın son yıllarında sadrazamlık yaptı.
Ahmed İzzet Paşa	1918	Padişahın ölümünden sonra göreve geldi; Mondros Mütarekesi onun sadrazamlığında imzalandı.

Sultan Reşad Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Sultan Reşad Türbesi	türbe	1918	İstanbul, Eyüp	Sağlığında yaptırdığı türbedir; geç dönem Osmanlı mimarisinin sade örneklerindendir ve çinileriyle dikkat çeker.
Reşat altını	sikke	1909-1918	İstanbul	Adına basılan altın sikkedir; bugün de kuyumculukta kullanılan bir terimdir.

Sultan Reşad Ailesi

• Babası: Sultan Abdülmecid (31. Osmanlı padişahı, Tanzimat Fermanı'nı ilan etti)
• Annesi: Gülcemal Kadın Efendi (şehzade küçük yaşta annesini kaybetti)
• Kamures Kadınefendi: başkadınefendi, Şehzade Mehmed Ziyaeddin'in annesi
• Dürriaden Kadınefendi: Şehzade Ömer Hilmi'nin annesi
• Mihrengiz Kadınefendi
• Nazperver Kadınefendi
• Dilfirib Kadınefendi
• V. Murad: 33. padişah, doksan üç gün tahtta kaldı
• II. Abdülhamid: 34. padişah, otuz üç yıl hüküm sürdü
• Sultan Vahdettin: 36. ve son padişah, kendisinden sonra tahta çıktı
• Şehzade Ahmed Kemaleddin
• Şehzade Mehmed Burhaneddin

Sultan Reşad Döneminin İlkleri

• Meşrutî düzende hüküm süren tek padişah Yetkileri anayasa ile sınırlı biçimde yönetti
• Kosova'da tarihî cuma namazı 1911 Rumeli gezisi, yüz bini aşkın katılım
• Halifelik sıfatıyla cihat ilanı 14 Kasım 1914
• En ileri yaşta tahta çıkan padişahlardan Altmış dört yaşında
• Reşat altını Adına basılan sikke bugün de bilinen bir terimdir

Kaynak: com.com.tr