Aslen Yozgatlı olan Prof. Dr. Yaşar Demirel; enerji mühendisliği, termodinamik, sürdürülebilir süreç tasarımı ve biyoyakıt teknolojileri alanlarında uluslararası düzeyde tanınan, hem Türkiye’de hem de Amerika Birleşik Devletleri’nde uzun yıllar akademik liderlik yapmış kıdemli bir kimya mühendisi ve bilim insanıdır.
Memleketi ve Eğitim Hayatı
Yozgat’ta dünyaya gelen ve ilk öğrenim yıllarının ardından akademik temellerini Türkiye’de atan Demirel, lisansüstü eğitimini Birleşik Krallık’ta tamamlayarak uluslararası araştırma kültürüyle erken dönemde tanıştı:
1973 – Lisans: Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Kimya Mühendisliği Bölümü’nden lisans derecesini aldı.
1975 – Yüksek Lisans: Karadeniz Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nde yüksek lisans eğitimini tamamladı.
1981 – Doktora: İngiltere’deki Birmingham Üniversitesi (University of Birmingham) Kimya Mühendisliği Bölümü’nden doktora (PhD) derecesini aldı. Doktora çalışmaları sırasında gözenekli ortamlarda ısı transferi ve mühendislik sistemlerinin termodinamik analizi üzerine derinleşti.
Akademik Kariyeri
Prof. Dr. Yaşar Demirel’in kariyeri, Türkiye’deki kurucu akademik görevlerin ardından Suudi Arabistan ve ABD’deki üst düzey araştırma üniversitelerinde sürdürdüğü çalışmalarla şekillenmiştir:
1981 – 1990 | Çukurova Üniversitesi (Türkiye): Doktora eğitiminin ardından Türkiye’ye dönerek Çukurova Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nde öğretim üyesi olarak göreve başladı. 1984 yılında doçentlik unvanını aldı ve bölümün akademik altyapısının gelişimine katkıda bulundu.
1990 – 1998 | King Fahd University of Petroleum & Minerals (Suudi Arabistan): Orta Doğu’nun en prestijli teknik üniversitelerinden biri olan Kral Fahd Petrol ve Mineraller Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nde öğretim üyesi ve araştırmacı olarak görev yaptı; termodinamik ve enerji sistemleri üzerine uluslararası projeler yürüttü.
1998 – 2001 | Virginia Polytechnic Institute and State University – Virginia Tech (ABD): Bilimsel çalışmalarını Amerika Birleşik Devletleri’ne taşıyarak Virginia Tech Kimya Mühendisliği Bölümü’nde misafir profesör ve kıdemli araştırmacı olarak görev aldı.
2001 – Günümüz | Nebraska-Lincoln Üniversitesi – UNL (ABD): Kariyerinin en uzun soluklu ve verimli dönemini geçirdiği Nebraska-Lincoln Üniversitesi Kimya ve Biyomoleküler Mühendislik Bölümü’ne katıldı. Burada profesör olarak lisans ve lisansüstü düzeyde termodinamik, süreç tasarımı ve sürdürülebilir enerji dersleri verdi; Nebraska Enerji Bilimleri Araştırma Merkezi (NCESR) bünyesindeki projelere liderlik etti.
Bilimsel Çalışma ve Uzmanlık Alanları
Demirel’in araştırmaları, klasik mühendislik prensiplerini modern çevre ve enerji sorunlarıyla birleştiren çok disiplinli bir yapıya sahiptir:
Dengesiz Termodinamik (Nonequilibrium Thermodynamics): Doğadaki ve endüstrideki gerçek süreçlerin tersinmezliklerini inceleyen bu alanda; kimyasal reaksiyonlar, membran ayırma sistemleri ve canlı hücrelerdeki biyokimyasal döngülerde entropi üretimi ve enerji verimliliği üzerine matematiksel modeller geliştirdi.
Sürdürülebilir Enerji ve Biyoyakıtlar: Birinci ve ikinci nesil biyoyakıtların (biyodizel, biyoetanol, biyogaz) üretim süreçlerinin iyileştirilmesi üzerine çalıştı. Özellikle mikroalglerden biyoyakıt üretimi, atık biyokütlenin enerjiye dönüştürülmesi ve karbon yakalama teknolojilerinin tekno-ekonomik analizlerini gerçekleştirdi.
Süreç Modelleme, Simülasyon ve Yaşam Döngüsü Analizi (LCA): Kimya tesislerinin enerji entegrasyonu, atık ısının geri kazanımı ve endüstriyel süreçlerin çevresel ayak izinin ölçülmesi konularında Aspen Plus gibi ileri simülasyon araçlarını kullanan metodolojiler geliştirdi.
Başlıca Eserleri ve Yayınları
200’ün üzerinde hakemli bilimsel makale ve uluslararası konferans bildirisi bulunan Prof. Dr. Yaşar Demirel, özellikle mühendislik literatürüne kazandırdığı kapsamlı ders ve referans kitaplarıyla tanınır:
Nonequilibrium Thermodynamics: Transport and Rate Processes in Physical, Chemical and Biological Systems (Elsevier – İlk Baskı: 2002, Güncellenmiş Baskılar: 2007, 2014, 2019): Fiziksel, kimyasal ve biyolojik sistemlerdeki taşınım olaylarını dengesiz termodinamik çerçevesinde ele alan bu eser, hem mühendisler hem de biyofizikçiler için temel başvuru kaynaklarından biridir.
Energy: Production, Conversion, Storage, Conservation, and Coupling (Springer – İlk Baskı: 2012, Güncellenmiş Baskılar: 2016, 2021): Fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına, enerji depolama sistemlerinden sürdürülebilirlik politikalarına kadar enerji mühendisliğinin tüm boyutlarını bütünsel olarak inceleyen kapsamlı bir ders kitabıdır.
Mesleki Üyelikler ve Bilimsel Etkisi
Kurumsal Üyelikler: Amerikan Kimya Mühendisleri Enstitüsü (AIChE), Amerikan Kimya Derneği (ACS) ve Amerikan Mühendislik Eğitimi Derneği (ASEE) gibi uluslararası kuruluşların kıdemli üyesidir.
Editörlük ve Hakemlik: Termodinamik, enerji dönüşümü ve sürdürülebilir mühendislik alanlarında yayın yapan pek çok saygın uluslararası dergide yayın kurulu üyeliği ve hakemlik yapmıştır.
Küresel Etki: Stanford Üniversitesi ve Elsevier iş birliğiyle hazırlanan "Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları" (en çok atıf alan %2’lik dilim) listelerinde düzenli olarak yer almış; çalışmaları enerji verimliliği ve yeşil mühendislik alanında binlerce araştırmacıya kaynaklık etmiştir.





