Çelebi Mehmed Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

Çelebi Mehmed Kimdir?

Çelebi Mehmed, 26 Mayıs 1421 tarihinde Edirne'de hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 5. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: 5 Temmuz 1413 – 26 Mayıs 1421 (8 yıl; bazı kaynaklarda bitiş 4 Haziran 1421); Fetret Devri'nde 1403'ten itibaren Amasya ve Anadolu'da hükümdar. Babası Yıldırım Bayezid, annesi Devlet Hatun'dur. Kendisinden önce Yıldırım Bayezid (arada Fetret Devri: Süleyman, İsa ve Musa Çelebi), sonra ise II. Murad bu makama geçmiştir. Kabri: Yeşil Türbe, Bursa. Tarihte Çelebi, Kirişçi lakaplarıyla anılır.

Çelebi Mehmed, 1413-1421 yılları arasında hüküm süren beşinci Osmanlı padişahıdır. Fetret Devri'ni bitirip devleti birleştirdi, Yeşil Külliye'yi yaptırdı.

com.com.tr

Çelebi Mehmed Kronolojisi

Tarih	Olay
1386	Bazı kaynaklara göre Bursa'da doğdu; bazı kaynaklar 1389'u verir.
28 Haziran 1389	Babası Yıldırım Bayezid Kosova'da tahta çıktı.
1399	Amasya sancak beyi oldu (kaynaklarda 1390'ların ikinci yarısı); lalası Bayezid Paşa.
29 Temmuz 1402	Ankara Muharebesi: babası esir düştü; Mehmed, Bayezid Paşa ile Amasya'ya çekildi.
1403	Emine Hatun ile evlendi (kaynaklarda 1403 dolayları); İsa Çelebi'yi Ulubat yakınında yendi, İsa Eylül 1403'te Eskişehir'de öldürüldü.
8 Mart 1403	Babası Yıldırım Bayezid Akşehir'de esarette öldü.
1403	Oğlu Murad, bazı kaynaklara göre 1403'te ya da Haziran 1404'te Amasya'da doğdu.
1404	Süleyman Çelebi Anadolu'ya geçti, Bursa ve Ankara'yı aldı; Mehmed Amasya'ya çekildi.
1407	Kızı Selçuk Hatun, bazı kaynaklara göre Amasya'da doğdu.
1408	Oğlu Küçük Mustafa ve kızı Sultan Hatun, bazı kaynaklara göre doğdu.
1409	Musa Çelebi, Mehmed'in anlaşmasıyla Eflak üzerinden Rumeli'ye gönderildi.
15 Haziran 1410	Kosmidion Muharebesi (Haziran 1410): Süleyman, Musa'yı Konstantinopolis önünde yendi.
17 Şubat 1411	Süleyman Çelebi, Musa'nın Edirne'yi almasının ardından kaçarken öldürüldü.
1411	Annesi Devlet Hatun, bazı kaynaklara göre 1411 dolaylarında ya da 23 Ocak 1414'te Edirne'de öldü.
1412	İnceğiz Muharebesi: Mehmed, Musa'ya yenilip Anadolu'ya döndü; Bursa Yeşil Cami'nin yapımı başladı (1412-1419).
5 Temmuz 1413	Çamurlu Muharebesi (Samakov): Musa yenildi ve öldürüldü; Mehmed tek hükümdar oldu. Bazı kaynaklarda savaş 14 Temmuz, saltanat başlangıcı 5 Temmuz olarak geçer.
1413	Amasyalı Bayezid Paşa vezir-i azam oldu (1413-1421); Karamanoğlu Mehmed Bey Bursa'yı yaktı.
1414	Birinci Karaman seferi: Konya kuşatıldı, Karamanoğlu itaat etti; Edirne Eski Cami tamamlandı; Merzifon Çelebi Mehmet Medresesi'nin yapımı başladı.
1415	İkinci Karaman seferi: Karamanoğlu Mehmed Bey esir alınıp serbest bırakıldı; İzmir Cüneyd Bey'den alındı; Düzmece Mustafa ortaya çıktı.
1416	Karaburun Muharebesi: Börklüce Mustafa'nın ayaklanması Bayezid Paşa ve Şehzade Murad tarafından bastırıldı; Manisa Muharebesi'nde Torlak Kemal yenildi.
1416	Selanik Muharebesi: Düzmece Mustafa ve Cüneyd Bey yenildi, Bizans'a sığındı; Mustafa Limni'de gözaltına alındı.
7 Haziran 1416	Gelibolu Muharebesi: Osmanlı donanması Venedik amirali Pietro Loredan'a yenildi, Çalı Bey öldü (kaynaklarda 29 Mayıs).
1 Aralık 1416	Şeyh Bedreddin Deliorman'da yakalanıp Serez'de asıldı (Aralık 1416; bazı kaynaklarda 1420).
1417	Eflak seferi: Yergöğü ve Turnu alındı, Mirça vasallığı kabul etti; Candaroğlu İsfendiyar Bey itaat etti.
1419	Samsun alındı; Çankırı ve Tosya Candaroğlu'ndan alındı; Venedik ile barış yapıldı.
1419	Bursa Yeşil Cami tamamlandı.
1420	Dimetoka Çelebi Sultan Mehmet Camii tamamlandı; Dobruca Osmanlı topraklarına katıldı.
1421	Av sırasında düştü ya da felç geçirdi; hastalığı birkaç ay sürdü.
26 Mayıs 1421	Edirne'de öldü; ölümü Bayezid Paşa ve Çandarlı İbrahim Paşa tarafından kırk gün gizlendi.
4 Haziran 1421	Bazı kaynaklarda saltanatının bitişi; II. Murad Bursa'da tahta çıktı.
1421	Bursa Yeşil Türbe'ye gömüldü; türbe II. Murad tarafından tamamlandı. Bayezid Paşa, Düzmece Mustafa ile Sazlıdere'de çarpışırken öldü.
1422	Düzmece Mustafa Ulubat'ta yenildi ve Edirne'de idam edildi; Küçük Mustafa ayaklandı, bazı kaynaklara göre bu yıl dolaylarında öldü.
1449	Eşi Emine Hatun, bazı kaynaklara göre Bursa'da öldü.
25 Ekim 1485	Kızı Selçuk Hatun Bursa'da öldü ve Yeşil Türbe'ye gömüldü.

Çelebi Mehmed Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1403	Ulubat Muharebesi (İsa Çelebi'ye karşı)	İsa Çelebi	Mehmed'in zaferi; Fetret Devri; İsa Bizans'a sığındı, Eylül 1403'te Eskişehir'de öldürüldü.
1412	İnceğiz Muharebesi	Musa Çelebi	Mehmed'in yenilgisi; Rumeli'ye ilk geçişte; Anadolu'ya döndü.
1413	Çamurlu Muharebesi	Musa Çelebi	Mehmed'in zaferi; Samakov yakınında; Musa öldürüldü, Fetret Devri bitti. Bazı kaynaklarda savaş tarihi 14 Temmuz, saltanat başlangıcı 5 Temmuz; kaynaklarda 10 Temmuz da verilir.
1414	Birinci ve İkinci Karaman Seferi	Karamanoğlu Mehmed Bey	Osmanlı zaferi; 1414 Konya kuşatması ve 1415'te Mehmed Bey'in esir alınması; vasallık.
1415	İzmir'in Alınması	Aydınoğlu Cüneyd Bey	Osmanlı zaferi; Şehir teslim oldu; Cüneyd Niğbolu sancak beyi yapıldı.
1416	Karaburun Muharebesi	Börklüce Mustafa (Şeyh Bedreddin ayaklanması)	Osmanlı zaferi; Bayezid Paşa ve Şehzade Murad bastırdı, Börklüce Ayasuluk'ta idam edildi.
1416	Manisa Muharebesi	Torlak Kemal	Osmanlı zaferi; Torlak Kemal asıldı.
1416	Selanik Muharebesi	Düzmece Mustafa ve Cüneyd Bey	Osmanlı zaferi; Mustafa Bizans'a sığındı, Limni'de gözaltına alındı.
1416	Gelibolu Muharebesi	Venedik Cumhuriyeti (Pietro Loredan)	Osmanlı yenilgisi; İlk Osmanlı-Venedik deniz savaşı; Çalı Bey öldü, donanma büyük kayıp verdi. Kaynaklarda 29 Mayıs 1416.
1416	Deliorman Ayaklanması	Şeyh Bedreddin	Osmanlı zaferi; Bedreddin yakalanıp Serez'de asıldı; idam yılı 1416-1420 arasında tartışmalı.
1417	Eflak Seferi	Eflak Voyvodası Mirça	Osmanlı zaferi; Yergöğü ve Turnu alındı, Mirça vasallığı kabul etti; 1416-1417.
1419	Samsun ve Candar Seferi	Candaroğlu İsfendiyar Bey ve Ceneviz kolonisi	Osmanlı zaferi; Samsun alındı; Çankırı ve Tosya Osmanlı'ya geçti, İsfendiyar vasal oldu.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
Amasyalı Beyazıd Paşa	1413-1421	Lalası ve baş danışmanı; Karaburun ayaklanmasını bastırdı; Mehmed'in ölümünü gizledi, 1421'de Sazlıdere'de askerlerinin karşı tarafa geçmesi üzerine teslim oldu ve kısa süre sonra öldürüldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/amasyali-beyazid-pasa.md

Çelebi Mehmed Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Çelebi Sultan Mehmet Camii	cami	1420	Dimetoka (Didimoteiho)	Balkanlar'daki en büyük erken Osmanlı camisi; ahşap çatısı 2017 yangınında zarar gördü, onarım altında.
Yeşil Cami ve Yeşil Külliye	cami ve külliye	1412-1419	Bursa	Hacı İvaz Paşa yönetiminde; Tebrizli ustaların çinileri; medrese, imaret, hamam ve türbe. UNESCO Dünya Mirası alanı içinde, ibadete açık.
Yeşil Türbe	türbe	1421	Bursa	Mehmed'in mezarı; 1421'de II. Murad tarafından tamamlandı, bazı kaynaklarda II. Murad'ın eserleri arasında geçer; ziyarete açık.
Eski Cami	cami	1414	Edirne	1403'te Süleyman Çelebi başlattı, Mehmed tamamlattı; dokuz kubbeli; ibadete açık. Yanındaki bedesten de bu döneme aittir.
Merzifon Çelebi Mehmet Medresesi	medrese	1414-1417	Merzifon	Bazı kaynaklarda II. Murad'ın eserleri arasında geçer; saat kulesi on dokuzuncu yüzyılda eklendi; yapı ayaktadır.
Bayezid Paşa Camii	cami	1414	Amasya	Veziri Bayezid Paşa yaptırdı; dönemin Amasya'daki ürünü, ibadete açık.

Çelebi Mehmed Ailesi

• Babası: Yıldırım Bayezid (4. Osmanlı padişahı, Ankara'da esir düştü)
• Annesi: Devlet Hatun (Kütahya doğumlu; kökeni tartışmalı (Germiyanlı ya da cariye); 1411 ya da 23 Ocak 1414'te Edirne'de öldü, Bursa'da türbesi vardır)
• Emine Hatun: Dulkadiroğlu Nasıreddin Mehmed Bey'in kızı; 1398 dolaylarında Elbistan'da doğdu, evlilik 1403 dolayları; II. Murad'ın annesi, valide (1421-1444, 1446-1449); 1449 dolaylarında Bursa'da öldü
• Kumru Hatun: Selçuk Hatun'un annesi; kökeni ve hayatı hakkında bilgi yok
• Şehzade Hatun: bazı kaynaklarda Amasyalı bir eş olarak geçer, Yusuf ve Mahmud'un annesi; bazı kaynaklarda yer almaz
• Süleyman Çelebi: Edirne hükümdarı (1402-1411); 17 Şubat 1411'de öldürüldü
• İsa Çelebi: Bursa hükümdarı (1403); Eylül 1403'te Eskişehir'de öldürüldü
• Musa Çelebi: Edirne hükümdarı (1411-1413); Çamurlu'da yenilip öldürüldü
• Mustafa Çelebi: Düzmece Mustafa; 1416'da yenildi, Bizans'ta tutuldu, 1422'de Edirne'de idam edildi
• Şehzade Ertuğrul: 1392'de Kırkdilim'de öldü
• Fatma Hundi Hatun: Emir Sultan'ın eşi; 1430 dolaylarında Bursa'da öldü

Çelebi Mehmed Döneminin İlkleri

• Fetret Devri'ni bitiren padişah 5 Temmuz 1413 Çamurlu Muharebesi ile
• Osmanlı Devleti'nin ikinci kurucusu sayılan padişah On bir yıllık parçalanmadan sonra birliği sağladı
• Bursa Yeşil Külliye'nin banisi 1419-1424, çini süslemeleriyle
• Venedik ile ilk deniz savaşı 1416 Gelibolu açıkları

Kaynak: com.com.tr