Ahmed Vefik Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Ahmed Vefik Paşa Kimdir?

Ahmed Vefik Paşa, 3 Temmuz 1823 tarihinde İstanbul'da doğmuş ve 2 Nisan 1891 tarihinde İstanbul'da 67 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası Ruhiddin Mehmed Efendi'dir. Kabri: Rumelihisarı, İstanbul.

Ahmed Vefik Paşa, ilk Meclis-i Mebusan'ın başkanlığını yapan, iki kez sadaret makamına getirilen, Molière çevirileriyle tanınan devlet adamıdır.

com.com.tr

Ahmed Vefik Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 3 Temmuz 1823: İstanbul'da doğdu; doğum yılı konusunda kaynaklar arasında farklar bulunur.
• Temmuz 1834: Babasının göreviyle Paris'e gitti ve Saint Louis Lisesi'ne yazıldı.
• 1837: İstanbul'a döndü ve Tercüme Odası'na memur oldu.
• 15 Haziran 1851: Tahran elçiliğine tayin edildi.
• 10 Aralık 1859: Paris elçiliğine atandı.
• 29 Mayıs 1862: Divan-ı Muhasebat başkanlığına atandı.
• 1864: Ebulgazi Bahadır Han'ın Türk boylarının tarihine dair eserinin çevirisini tamamladı.
• 1876: Lehçe-i Osmani yayımlandı; Türkçe kelimeleri madde başı yapan ilk kapsamlı sözlüktür.
• 19 Mart 1877: İlk Meclis-i Mebusan açıldı; başkanlığına getirildi.
• 4 Şubat 1878: Sadaret makamına getirildi; görev sırasında başvekil unvanı kullanıldı.
• 13 Şubat 1878: Meclis-i Mebusan süresiz olarak tatil edildi; meclis otuz yıl toplanmadı.
• 3 Mart 1878: Ayastefanos Antlaşması imzalandı; metni Osmanlı tarafında Safvet Paşa imzaladı.
• 4 Şubat 1879: Hüdavendigâr vilayeti valiliğine atandı ve Bursa'ya gitti.
• 15 Eylül 1879: Bursa'da yaptırdığı tiyatroda ilk temsil verildi; sahnelenen eser Meraki'dir.
• 30 Kasım 1882: İkinci kez sadaret makamına getirildi.
• 3 Aralık 1882: İkinci görevi kırk sekiz saat sonra sona erdi; makam Küçük Mehmed Said Paşa'ya geçti.
• 2 Nisan 1891: Rumelihisarı'ndaki evinde öldü; kaynakların bir kısmı ölüm gününü 1 Nisan olarak verir.

Ahmed Vefik Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
3 Temmuz 1823	İstanbul'da doğdu; doğum yılı konusunda kaynaklar arasında farklar bulunur.
1824	Dedesi Yahya Naci Efendi öldü; aile tercümanlık mesleğini sürdürdü.
1831	İstanbul'da öğrenimine başladı.
Temmuz 1834	Babasının göreviyle Paris'e gitti ve Saint Louis Lisesi'ne yazıldı.
1837	İstanbul'a döndü ve Tercüme Odası'na memur oldu.
1840	Londra'ya gönderildi; görevin amaçlarından biri İngilizce öğrenmesiydi.
15 Haziran 1851	Tahran elçiliğine tayin edildi.
1854	Tahran elçiliği görevinden ayrıldı.
10 Aralık 1859	Paris elçiliğine atandı.
1860	Suriye ve Cebel-i Lübnan olayları sırasında Osmanlı Devleti'nin tutumunu Fransız hükümetine anlattı.
20 Ocak 1861	Paris elçiliği görevinden alındı.
29 Mayıs 1862	Divan-ı Muhasebat başkanlığına atandı.
2 Nisan 1863	Anadolu sağ kol müfettişliğine tayin edildi; görev aynı yılın mayıs ayında sona erdi.
1864	Ebulgazi Bahadır Han'ın Türk boylarının tarihine dair eserinin çevirisini tamamladı.
1876	Lehçe-i Osmani yayımlandı; Türkçe kelimeleri madde başı yapan ilk kapsamlı sözlüktür.
23 Aralık 1876	Kanun-i Esasi ilan edildi; seçimle oluşan bir meclis öngörüldü.
19 Mart 1877	İlk Meclis-i Mebusan açıldı; başkanlığına getirildi.
Nisan 1877	Osmanlı Rus Savaşı başladı.
4 Şubat 1878	Sadaret makamına getirildi; görev sırasında başvekil unvanı kullanıldı.
13 Şubat 1878	Meclis-i Mebusan süresiz olarak tatil edildi; meclis otuz yıl toplanmadı.
3 Mart 1878	Ayastefanos Antlaşması imzalandı; metni Osmanlı tarafında Safvet Paşa imzaladı.
18 Nisan 1878	Görevden alındı; birinci sadareti iki buçuk ay sürdü.
Temmuz 1878	Berlin'de toplanan konferansta savaş sonrası şartlar yeniden düzenlendi.
4 Şubat 1879	Hüdavendigâr vilayeti valiliğine atandı ve Bursa'ya gitti.
15 Eylül 1879	Bursa'da yaptırdığı tiyatroda ilk temsil verildi; sahnelenen eser Meraki'dir.
16 Ekim 1882	Bursa valiliği görevi sona erdi.
30 Kasım 1882	İkinci kez sadaret makamına getirildi.
3 Aralık 1882	İkinci görevi kırk sekiz saat sonra sona erdi; makam Küçük Mehmed Said Paşa'ya geçti.
2 Nisan 1891	Rumelihisarı'ndaki evinde öldü; kaynakların bir kısmı ölüm gününü 1 Nisan olarak verir.

Ahmed Vefik Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1877	Osmanlı Rus Savaşı	Rusya ve Balkan müttefikleri	Ağır yenilgi; Ayastefanos Antlaşması imzalandı, şartlar aynı yıl Berlin'de yeniden düzenlendi; Savaşın son aylarında sadaret makamına getirildi; barış şartlarının hafifletilmesi ve donanmanın teslim edilmemesi için çalışıldı.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
3 Ma	Ayastefanos Antlaşması	Rusya	Görev döneminde imzalandı; Osmanlı tarafında metni hariciye nazırı Safvet Paşa imzaladı. Metin yürürlükte kalmadı ve şartlar aynı yılın temmuz ayında Berlin'de yeniden görüşüldü.

Ahmed Vefik Paşa Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Lehçe-i Osmani	sözlük	1876	İstanbul	İki cilt hâlinde yayımlandı; Türkçe kelimeleri madde başı yapan ilk kapsamlı sözlüktür. Anadolu ağızlarından ve Türk lehçelerinden derlenen kelimeleri de içerir.
Ebulgazi Bahadır Han'ın eserinin çevirisi	çeviri	1864	İstanbul	Türk boylarının tarihini anlatan eser Çağatay Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarıldı; Osmanlı öncesi Türk tarihini okunabilir hâle getirdi.
Molière çevirileri ve uyarlamaları	tiyatro metni	1869-1882	İstanbul ve Bursa	Kaynakların bir kısmına göre on altı, bir kısmına göre on yedi eser Türkçeye aktarıldı; bir bölümü doğrudan çeviri, bir bölümü Osmanlı hayatına uyarlamadır.
Bursa tiyatro binası	yapı	1879	Bursa	İstanbul dışında Anadolu'da kurulan ilk tiyatrodur; ilk temsil 15 Eylül 1879 tarihinde verildi.
Bursa hastanesi ve kamu binaları	yapı	1879-1882	Bursa	Valilik döneminde hükümet konağı, belediye binası ve hastane yaptırıldı; şehrin yolları ve sokakları yeniden düzenlendi.
Osmanlı tarihine dair ders kitabı	kitap	Valilik ve nazırlık dönemleri	İstanbul	Okullarda okutulmak üzere hazırlanmış, olayları sade bir dille anlatan bir özettir.

Ahmed Vefik Paşa Ailesi

• Babası: Ruhiddin Mehmed Efendi (Tercümanlık ve elçilik görevlerinde bulundu; 1834 yılında Paris'e giden heyette yer aldı)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)

Ahmed Vefik Paşa Döneminin İlkleri

• İlk Meclis-i Mebusan'ın başkanı Meclis 19 Mart 1877 tarihinde açıldı
• İstanbul dışında Anadolu'da kurulan ilk tiyatro Bursa, ilk temsil 15 Eylül 1879
• Türkçe kelimeleri madde başı yapan ilk kapsamlı sözlük Lehçe-i Osmani, 1876
• Molière'in eserlerini Türkçeye kazandıran ilk toplu çeviri çalışması On altı ile on yedi arasında eser
• Avrupa'da tam bir orta öğretim programı tamamlayan ilk Osmanlı devlet adamı kuşağı içinde Paris, Saint Louis Lisesi, 1834-1837
• Sadaret makamında en kısa süre kalan isimler arasında İkinci görevi 30 Kasım 1882 tarihinde başladı ve kırk sekiz saat sürdü

Kaynak: com.com.tr