Hezarpare Ahmed Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Hezarpare Ahmed Paşa Kimdir?

Hezarpare Ahmed Paşa, 7 Ağustos 1648 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası bilinmiyor; kapıkulu süvari bölüklerinde görevli bir asker olduğu kaydedilir'dir. Kabri: bilinmiyor; cesedi Atmeydanı'na konulduktan sonra defnedildiği yer kaynaklarda belirtilmez.

Hezarpare Ahmed Paşa, 21 Eylül 1647 ile 7 Ağustos 1648 tarihleri arasında Sultan İbrahim'in son sadrazamlığını yapan ve ayaklanmada öldürülen devlet adamıdır.

com.com.tr

Hezarpare Ahmed Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1638: Vezîriâzam Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nın tezkireciliğine getirildi; Tezkereci lakabı bu görevden gelir.
• 1645: Girit Savaşı başladı; savaş sadaretinin ana meselesi olacaktı.
• Ekim 1646: Vezir rütbesiyle defterdarlığa tayin edildi; tayin kaynaklarda 1646 yılının ekim ve kasım aylarına konur.
• Eylül 1647: Sadrazam Nevesinli Salih Paşa idam edildi; boşalan makam için sadaret kaymakamlığına getirildi.
• 21 Eylül 1647: Mührün gönderildiği Kaptanıderya Kara Musa Paşa, Kandiye kalesi önünde öldü; aynı gün asaleten vezîriâzamlığa atandı.
• Eylül 1647: Padişahın iki yaşındaki kızı Beyhan Sultan'a namzet gösterildi ve saraya damat sayıldı.
• Ekim 1647: Sivas beylerbeyi Varvar Ali Paşa'dan istenen 30.000 kuruşluk ödeme reddedildi; merkezle taşra arasındaki gerginlik başladı.
• 1648: Bosna sınırındaki Klis Kalesi Venediklilerin eline geçti; kayıp padişaha küçük bir mevkinin elden çıkması olarak bildirildi.
• Nisan 1648: Venedik donanması yaklaşık 60 gemiyle Çanakkale Boğazı'nı kapattı; abluka Girit'e sevkiyatı ve başkentin tedarikini kesti.
• 20 Mayıs 1648: Varvar Ali Paşa Çerkeş yakınlarında yakalandı ve idam edildi; ayaklanma sona erdi.
• 1648: Saraydan gelen samur kürk ve amber taleplerini karşılamak için esnaftan, devlet ricalinden, ulemadan ve ocak ileri gelenlerinden kürk ve amber vergisi toplandı.
• Ağustos 1648: Kapıkulu ocaklarının ağaları Etmeydanı'ndaki Orta Cami'de toplanarak sadrazamın azlini kararlaştırdı.
• Ağustos 1648: Fatih Camii'nde ocak ağaları, ulema ve sipahilerden oluşan meclis toplandı; sadrazam davet edildiği halde gelmeyip gizlendi.
• 7 Ağustos 1648: Sofu Mehmed Paşa sadrazamlığa tayin edildi ve mühür ona verildi; Hezarpare Ahmed Paşa'nın on buçuk aylık sadareti sona erdi.
• 7 Ağustos 1648: Bir ihbar üzerine saklandığı yerde yakalandı; aynı gece şeyhülislam fetvasıyla boğularak öldürüldü ve konağı yağmalandı.
• 8 Ağustos 1648: Cesedi Atmeydanı'nda bir çınarın altına konuldu ve parçalara ayrıldı; ölümünden sonra Hezarpare lakabıyla anıldı.
• 8 Ağustos 1648: Sultan İbrahim tahttan indirildi; yerine oğlu IV. Mehmed tahta çıkarıldı.
• 18 Ağustos 1648: Sultan İbrahim öldürüldü.

Hezarpare Ahmed Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1638	Vezîriâzam Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nın tezkireciliğine getirildi; Tezkereci lakabı bu görevden gelir.
31 Ocak 1644	Kemankeş Kara Mustafa Paşa azledilerek idam edildi; kapısındaki hizmeti sona erdi.
1645	Girit Savaşı başladı; savaş sadaretinin ana meselesi olacaktı.
1645	Sadrazam Sultanzâde Mehmed Paşa döneminde mevkufatçılığa getirildi, ardından defter emini oldu.
Ekim 1646	Vezir rütbesiyle defterdarlığa tayin edildi; tayin kaynaklarda 1646 yılının ekim ve kasım aylarına konur.
Eylül 1647	Sadrazam Nevesinli Salih Paşa idam edildi; boşalan makam için sadaret kaymakamlığına getirildi.
21 Eylül 1647	Mührün gönderildiği Kaptanıderya Kara Musa Paşa, Kandiye kalesi önünde öldü; aynı gün asaleten vezîriâzamlığa atandı.
Eylül 1647	Padişahın iki yaşındaki kızı Beyhan Sultan'a namzet gösterildi ve saraya damat sayıldı.
Ekim 1647	Sivas beylerbeyi Varvar Ali Paşa'dan istenen 30.000 kuruşluk ödeme reddedildi; merkezle taşra arasındaki gerginlik başladı.
1647	Tarhuncu Ahmed Paşa'nın onun kapısında hizmet ettiği kaydedilir.
Şubat 1648	Karaman beylerbeyi Köprülü Mehmed Paşa'ya Varvar Ali Paşa üzerine yürümek için hazırlanması emredildi.
1648	Bosna sınırındaki Klis Kalesi Venediklilerin eline geçti; kayıp padişaha küçük bir mevkinin elden çıkması olarak bildirildi.
1648	Gerçeği padişaha bildiren Fazlı Paşa hapsedildi ve Azak Kalesi muhafızlığıyla başkentten uzaklaştırıldı.
Nisan 1648	Venedik donanması yaklaşık 60 gemiyle Çanakkale Boğazı'nı kapattı; abluka Girit'e sevkiyatı ve başkentin tedarikini kesti.
Nisan 1648	İpşir Mustafa Paşa'ya Sivas eyaleti verilerek Varvar Ali Paşa'ya karşı kurulan birliklerin serdarlığı tevcih edildi.
4 Mayıs 1648	Varvar Ali Paşa askerleriyle Sivas'tan ayrıldı; Çankırı yöresindeki çarpışmada üzerine gönderilen kuvvetleri yendi.
20 Mayıs 1648	Varvar Ali Paşa Çerkeş yakınlarında yakalandı ve idam edildi; ayaklanma sona erdi.
1648	Saraydan gelen samur kürk ve amber taleplerini karşılamak için esnaftan, devlet ricalinden, ulemadan ve ocak ileri gelenlerinden kürk ve amber vergisi toplandı.
1648	İlmiye ve seyfiye mansıpları açık artırmayla dağıtılmaya başlandı; servet sahiplerinin mallarına el konuldu.
1648	Padişah için mücevher işlemeli yeni bir saltanat kayığı yaptırılmaya başlandı; kaynaklar öngörülen tutarı yaklaşık 40.000 riyal olarak kaydeder.
1648	Oğlu Bâkî Bey'in düğününe çağrılan ocak ağaları, davetin bir tuzak olduğunu öğrenerek düğünü terk etti.
Ağustos 1648	Kapıkulu ocaklarının ağaları Etmeydanı'ndaki Orta Cami'de toplanarak sadrazamın azlini kararlaştırdı.
Ağustos 1648	Fatih Camii'nde ocak ağaları, ulema ve sipahilerden oluşan meclis toplandı; sadrazam davet edildiği halde gelmeyip gizlendi.
7 Ağustos 1648	Sofu Mehmed Paşa sadrazamlığa tayin edildi ve mühür ona verildi; Hezarpare Ahmed Paşa'nın on buçuk aylık sadareti sona erdi.
7 Ağustos 1648	Bir ihbar üzerine saklandığı yerde yakalandı; aynı gece şeyhülislam fetvasıyla boğularak öldürüldü ve konağı yağmalandı.
8 Ağustos 1648	Cesedi Atmeydanı'nda bir çınarın altına konuldu ve parçalara ayrıldı; ölümünden sonra Hezarpare lakabıyla anıldı.
8 Ağustos 1648	Sultan İbrahim tahttan indirildi; yerine oğlu IV. Mehmed tahta çıkarıldı.
18 Ağustos 1648	Sultan İbrahim öldürüldü.
1648	Mallarına devlet adına el konuldu; müsadere edilen tutar 3000 kese akçe ve 7000 filori olarak kaydedilir.
1652	Kapısında hizmet etmiş olan Tarhuncu Ahmed Paşa sadrazamlığa getirildi ve ilk bütçe denemesini hazırladı.

Hezarpare Ahmed Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1645	Girit Savaşı	Venedik Cumhuriyeti	Sadareti sırasında sonuçlanmadı; Savaş sadaretinden iki yıl önce başlamıştı ve Kandiye kuşatması sürüyordu. Sevkiyat deniz yoluyla yapıldığı için Venedik donanmasının hareketleri belirleyici oldu.
1648	Çanakkale Boğazı ablukası	Venedik Cumhuriyeti	Abluka sadareti boyunca kaldırılamadı; 1648 yılının nisan ayında yaklaşık 60 gemiden oluşan bir filo boğazı kapattı. Filonun önemli bölümü Venedik hizmetine kiralanmış yabancı gemilerdi. Abluka Girit'e sevkiyatı ve başkentin deniz yoluyla tedarikini kesti.
1648	Klis Kalesi'nin kaybedilmesi	Venedik Cumhuriyeti	Kale elden çıktı; Bosna sınırındaki kale, Dalmaçya kıyısı ile iç kesimleri bağlayan geçidi tutuyordu. Kayıp padişaha küçük bir mevkinin elden çıkması olarak bildirildi.
1647	Varvar Ali Paşa Ayaklanması	Sivas beylerbeyi Varvar Ali Paşa kuvvetleri	Ayaklanma bastırıldı; Merkezden istenen 30.000 kuruşluk ödemenin reddedilmesiyle başladı. Üzerine gönderilen kuvvetler Çankırı yöresinde yenildi. Varvar Ali Paşa 20 Mayıs 1648 tarihinde Çerkeş yakınlarında yakalanarak idam edildi.

Hezarpare Ahmed Paşa Ailesi

• Babası: (Kaynaklarda adı geçmiyor; kapıkulu süvari bölüklerinde görevli bir asker olduğu kaydedilir)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)
• Beyhan Sultan: Sultan İbrahim'in kızıdır. Sadrazamlığa getirildiği sırada, henüz iki yaşındayken kendisine namzet gösterildi ve saraya damat sayıldı.
• İbrahim Ağa: Sadaret kethüdasıdır; merkezdeki tahsilat işlerinde rol oynadı. Görevi sırasında bir bostancıyı dövmesi üzerine kardeşi tarafından görevden alınıp cezalandırıldığı kaydedilir

Hezarpare Ahmed Paşa Döneminin İlkleri

• Sultan İbrahim'in son vezîriâzamı 21 Eylül 1647 – 7 Ağustos 1648
• Defterdarlıktan sadaret kaymakamlığına, oradan doğrudan vezîriâzamlığa geçiş 1646-1647
• Ölümünden sonra verilen bir lakapla anılan sadrazam Hezarpare, 1648
• Sadrazamın azli ile padişahın tahttan indirilmesinin bir gün arayla gerçekleşmesi 7 ve 8 Ağustos 1648
• Venedik donanmasının Çanakkale Boğazı'nı kapattığı ilk büyük abluka Nisan 1648

Kaynak: com.com.tr