Hüseyin Avni Paşa Kimdir? Hayatı, Sadrazamlığı ve Dönemin Önemli Olayları

Hüseyin Avni Paşa Kimdir?

Hüseyin Avni Paşa, 1820 tarihinde Gelendost, Isparta'da doğmuş ve 15 Haziran 1876 tarihinde İstanbul'da 56 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı sadrazamıdır. Tarihte Sadrazam olarak yer alır. Babası Ahmed Efendi'dir. Kabri: Süleymaniye Camii haziresi, İstanbul.

Hüseyin Avni Paşa, Mekteb-i Harbiye'den yetişerek serasker ve sadrazam olan, 1876 yılında öldürülen Osmanlı asker ve devlet adamıdır.

com.com.tr

Hüseyin Avni Paşa Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 1820: Isparta'ya bağlı Gelendost'ta doğdu; kaynakların bir kısmı doğum yılını 1819 olarak verir.
• 1830: On yaşında İstanbul'a geldi; Çorlulu Ali Paşa Medresesi'nde dayısının yanında öğrenim gördü.
• Temmuz 1837: Mekteb-i Harbiye'nin idadi sınıfına girdi.
• 1839: Çavuşluğa, ardından başçavuşluğa yükseltildi.
• 1842: Mülazım rütbesiyle sınıf geçti.
• 1847: Erkân-ı Harbiye sınıfına girdi.
• 1849: Kolağası rütbesiyle mezun oldu ve aynı okulda muallimliğe getirildi.
• 1852: Miralay rütbesine yükseltildi ve Şumnu'ya gönderildi.
• 1854: Erkân-ı Harbiye reisliğine getirildi.
• 1855: Kars'taki görevinin ardından mirliva rütbesine yükseltildi.
• 1857: Mekteb-i Harbiye nazırlığına getirildi.
• 1863: Müşir rütbesi verildi ve Birinci Ordu komutanlığına getirildi.
• 1865: Görevinden alındı; kısa süre sonra yeniden görevlendirildi.
• 1867: Girit'teki askerî görevle görevlendirildi.
• 1868: Girit Vilayet Nizamnamesi yürürlüğe girdi; ada için ayrı bir idare düzeni kuruldu.
• 9 Şubat 1869: Birinci kez seraskerliğe getirildi.
• 1870: Askerî tıp öğretiminde eğitim dilinin Türkçeye çevrilmesi kararı alındı.
• 8 Eylül 1871: Seraskerlikten alındı ve Isparta'ya gönderildi; sürgün on bir ay sürdü.
• 1872: Affedilerek İstanbul'a döndü ve Aydın valiliğine atandı; bu görev sırasında bahriye nazırlığına getirildi.
• 16 Şubat 1873: İkinci kez seraskerliğe atandı.
• 15 Şubat 1874: Sadrazamlığa getirildi; seraskerlik görevini de uhdesinde tuttu.
• 25 Nisan 1875: Sadaretten alındı; kaynakların bir kısmı bu tarihi 26 Nisan olarak verir.
• 1875: İkinci kez Aydın valiliğine atandı; sağlık gerekçesiyle muafiyet isteyip tedavi için Avrupa'ya gitti.
• 1875: Avrupa'dan çağrılarak Konya valiliğine atandı; göreve gitmedi.
• 1875: Selanik valiliğine tayin edildi; kendi isteğiyle atama Hüdavendigâr valiliğine çevrildi ve Bursa'ya gönderildi.
• 6 Ekim 1875: Borç taksitlerinin yarısının nakit, yarısının tahvil ile ödenmesini öngören kararname yayımlandı.
• 10 Mayıs 1876: İstanbul'da medrese öğrencilerinin gösterileri başladı.
• 11 Mayıs 1876: Mahmud Nedim Paşa sadaretten alındı; yerine Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa getirildi.
• 13 Mayıs 1876: Yeniden seraskerliğe atandı ve İstanbul'a döndü.
• 30 Mayıs 1876: Sultan Abdülaziz tahttan indirildi; şeyhülislam fetvası alındı ve yerine V. Murad tahta çıkarıldı.
• 4 Haziran 1876: Sultan Abdülaziz Feriye Sarayı'nda ölü bulundu; dönemin resmî raporlarında ölüm intihar olarak kaydedildi.
• 15 Haziran 1876: Mithat Paşa'nın Beyazıt'taki konağında toplanan hükümet üyelerine yönelik silahlı saldırıda öldürüldü; hariciye nazırı Mehmed Raşid Paşa da hayatını kaybetti.
• 17 Haziran 1876: Saldırıyı düzenleyen kişi yargılandı ve Beyazıt Meydanı'nda idam edildi.
• 1876: Naaşı Süleymaniye Camii haziresine defnedildi.
• 31 Ağustos 1876: V. Murad tahttan indirildi, yerine II. Abdülhamid tahta çıktı.
• 23 Aralık 1876: Kanun-i Esasi ilan edildi.
• 27 Haziran 1881: Sultan Abdülaziz'in ölümüyle ilgili dava Yıldız Sarayı bahçesinde kurulan mahkemede görülmeye başlandı.

Hüseyin Avni Paşa Kronolojisi

Tarih	Olay
1820	Isparta'ya bağlı Gelendost'ta doğdu; kaynakların bir kısmı doğum yılını 1819 olarak verir.
1830	On yaşında İstanbul'a geldi; Çorlulu Ali Paşa Medresesi'nde dayısının yanında öğrenim gördü.
Temmuz 1837	Mekteb-i Harbiye'nin idadi sınıfına girdi.
1839	Çavuşluğa, ardından başçavuşluğa yükseltildi.
1842	Mülazım rütbesiyle sınıf geçti.
1847	Erkân-ı Harbiye sınıfına girdi.
1849	Kolağası rütbesiyle mezun oldu ve aynı okulda muallimliğe getirildi.
1852	Miralay rütbesine yükseltildi ve Şumnu'ya gönderildi.
1854	Erkân-ı Harbiye reisliğine getirildi.
1855	Kars'taki görevinin ardından mirliva rütbesine yükseltildi.
1857	Mekteb-i Harbiye nazırlığına getirildi.
1863	Müşir rütbesi verildi ve Birinci Ordu komutanlığına getirildi.
1865	Görevinden alındı; kısa süre sonra yeniden görevlendirildi.
1867	Girit'teki askerî görevle görevlendirildi.
1868	Girit Vilayet Nizamnamesi yürürlüğe girdi; ada için ayrı bir idare düzeni kuruldu.
9 Şubat 1869	Birinci kez seraskerliğe getirildi.
1870	Askerî tıp öğretiminde eğitim dilinin Türkçeye çevrilmesi kararı alındı.
8 Eylül 1871	Seraskerlikten alındı ve Isparta'ya gönderildi; sürgün on bir ay sürdü.
1872	Affedilerek İstanbul'a döndü ve Aydın valiliğine atandı; bu görev sırasında bahriye nazırlığına getirildi.
16 Şubat 1873	İkinci kez seraskerliğe atandı.
15 Şubat 1874	Sadrazamlığa getirildi; seraskerlik görevini de uhdesinde tuttu.
25 Nisan 1875	Sadaretten alındı; kaynakların bir kısmı bu tarihi 26 Nisan olarak verir.
1875	İkinci kez Aydın valiliğine atandı; sağlık gerekçesiyle muafiyet isteyip tedavi için Avrupa'ya gitti.
1875	Avrupa'dan çağrılarak Konya valiliğine atandı; göreve gitmedi.
1875	Selanik valiliğine tayin edildi; kendi isteğiyle atama Hüdavendigâr valiliğine çevrildi ve Bursa'ya gönderildi.
6 Ekim 1875	Borç taksitlerinin yarısının nakit, yarısının tahvil ile ödenmesini öngören kararname yayımlandı.
10 Mayıs 1876	İstanbul'da medrese öğrencilerinin gösterileri başladı.
11 Mayıs 1876	Mahmud Nedim Paşa sadaretten alındı; yerine Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa getirildi.
13 Mayıs 1876	Yeniden seraskerliğe atandı ve İstanbul'a döndü.
30 Mayıs 1876	Sultan Abdülaziz tahttan indirildi; şeyhülislam fetvası alındı ve yerine V. Murad tahta çıkarıldı.
4 Haziran 1876	Sultan Abdülaziz Feriye Sarayı'nda ölü bulundu; dönemin resmî raporlarında ölüm intihar olarak kaydedildi.
15 Haziran 1876	Mithat Paşa'nın Beyazıt'taki konağında toplanan hükümet üyelerine yönelik silahlı saldırıda öldürüldü; hariciye nazırı Mehmed Raşid Paşa da hayatını kaybetti.
17 Haziran 1876	Saldırıyı düzenleyen kişi yargılandı ve Beyazıt Meydanı'nda idam edildi.
1876	Naaşı Süleymaniye Camii haziresine defnedildi.
31 Ağustos 1876	V. Murad tahttan indirildi, yerine II. Abdülhamid tahta çıktı.
23 Aralık 1876	Kanun-i Esasi ilan edildi.
27 Haziran 1881	Sultan Abdülaziz'in ölümüyle ilgili dava Yıldız Sarayı bahçesinde kurulan mahkemede görülmeye başlandı.

Hüseyin Avni Paşa Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1853	Kırım Savaşı	Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa ve Sardunya ile Rusya arasında	Paris Antlaşması ile sona erdi; Tuna cephesindeki harekâtta görev aldı; 1854 yılında Erkân-ı Harbiye reisliğine getirildi
1867	Girit ayaklanmasının bastırılması	Osmanlı Devleti ile adadaki ayaklanma hareketi arasında	Ayaklanma 1869 yılında sona erdi; ada için ayrı bir idare düzeni kuruldu; 1867 yılında adadaki askerî görevle görevlendirildi

Hüseyin Avni Paşa Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Askerî tıp öğretiminde eğitim dilinin Türkçeye çevrilmesi	eğitim düzenlemesi	1870	İstanbul	Askerî tıbbiyede öğretim o tarihe kadar Fransızca yapılıyordu; kaynaklar kararın seraskerliği döneminde alındığını kaydeder.
Ordu teşkilatında Prusya örneğine yönelme	askerî düzenleme	1869-1875	İstanbul	Kurmay teşkilatının güçlendirilmesi ve yedek kuvvet düzeninin sistemli işletilmesi bu yönelmenin başlıklarıdır.
Silah ve teçhizat tedariki programı	askerî düzenleme	1869-1875	İstanbul	Yeni tüfek ve top sistemlerine geçiş için yurt dışından alım yapıldı; program devletin mali durumu sebebiyle güçlükle yürütüldü.
Mekteb-i Harbiye program düzenlemeleri	eğitim düzenlemesi	1857	İstanbul	Nazırlığı döneminde okulun programı ve düzeni üzerinde çalışıldığı kaydedilir.

Hüseyin Avni Paşa Ailesi

• Babası: Ahmed Efendi (Kaynaklar Odabaşızâdeler adıyla anılan bir aileye mensup olduğunu ve mültezimlik yaptığını kaydeder)
• Annesi: (Kaynaklarda adı geçmiyor)

Hüseyin Avni Paşa Döneminin İlkleri

• Mekteb-i Harbiye ve Erkân-ı Harbiye eğitiminden geçerek sadaret makamına gelen ilk isimlerden 15 Şubat 1874
• Sadaret ile seraskerliği aynı anda uhdesinde tutması 1874-1875; dönemin sınırlı sayıdaki uygulamalarındandır
• Askerî tıp öğretiminde eğitim dilinin Türkçeye çevrilmesi 1870; karar seraskerliği döneminde alındı
• Ordu teşkilatında Prusya örneğine yönelmenin belirginleştiği dönem 1869-1875 arasındaki seraskerlik dönemleri
• Görev başındayken öldürülen Osmanlı seraskerlerinden 15 Haziran 1876

Kaynak: com.com.tr