Fatih Sultan Mehmed Kimdir? Hayatı, Saltanatı, Savaşları ve Eserleri

Fatih Sultan Mehmed Kimdir?

Fatih Sultan Mehmed, 30 Mart 1432 tarihinde Edirne'de doğmuş ve 3 Mayıs 1481 tarihinde Gebze'de 49 yaşında hayatını kaybetmiş bir Osmanlı padişahıdır. Tarihte 7. padişah olarak yer alır. Saltanat dönemi: Ağustos 1444 – Eylül 1446 ve 12 Şubat 1451 – 3 Mayıs 1481. Babası II. Murad, annesi Hüma Hatun'dur. Kendisinden önce II. Murad, sonra ise II. Bayezid bu makama geçmiştir. Kabri: Fatih Camii, İstanbul. Tarihte Fatih, Ebü'l-Feth lakaplarıyla anılır.

Fatih Sultan Mehmed, 1451-1481 yılları arasında hüküm süren yedinci Osmanlı padişahıdır. 1453'te İstanbul'u fethetti, Bizans'ı bitirdi, imparatorluğu kurdu.

com.com.tr

Fatih Sultan Mehmed Hayatındaki Dönüm Noktaları

• 30 Mart 1432: Edirne'de doğdu. Babası II. Murad, annesi Hüma Hatun'dur.
• Ağustos 1444: Babası II. Murad tahtı bıraktı; on iki yaşında ilk kez tahta çıktı.
• 10 Kasım 1444: Varna Muharebesi kazanıldı; Macar Kralı I. Ulászló savaş alanında öldü.
• 12 Şubat 1451: İkinci ve asıl saltanatı başladı.
• 1452: Rumeli Hisarı dört ayda tamamlandı; Boğaz denetim altına alındı.
• 6 Nisan 1453: İstanbul kuşatması başladı.
• 22 Nisan 1453: Gemiler karadan yürütülerek Haliç'e indirildi.
• 29 Mayıs 1453: İstanbul fethedildi; Bizans İmparatorluğu sona erdi, XI. Konstantin öldü.
• 1461: Sinop alındı ve Trabzon Rum İmparatorluğu'na son verildi.
• 1470: Fatih Külliyesi ve Sahn-ı Seman medreseleri tamamlandı.
• 11 Ağustos 1473: Otlukbeli Muharebesi'nde Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan yenildi.
• 1475: Gedik Ahmed Paşa Kefe'yi aldı, Kırım Hanlığı Osmanlı himayesine girdi.
• 1479: Venedik ile barış imzalandı; ressam Gentile Bellini İstanbul'a geldi.
• 3 Mayıs 1481: Gebze yakınlarındaki Hünkâr Çayırı'nda öldü, Fatih Camii'ne defnedildi.

Fatih Sultan Mehmed Kronolojisi

Tarih	Olay
30 Mart 1432	Edirne'de doğdu. Babası II. Murad, annesi Hüma Hatun'dur.
1437	Ağabeyi Şehzade Ahmed öldü.
1443	Ağabeyi Şehzade Alaeddin Ali'nin ölümüyle tahtın tek vârisi kaldı.
1443	Manisa sancağına gönderildi; eğitimini Molla Gürani ve Molla Hüsrev sürdürdü.
Haziran 1444	Segedin'de Macarlarla barış yapıldı.
Ağustos 1444	Babası II. Murad tahtı bıraktı; on iki yaşında ilk kez tahta çıktı.
10 Kasım 1444	Varna Muharebesi kazanıldı; Macar Kralı I. Ulászló savaş alanında öldü.
1446	Buçuktepe Vakası: yeniçeri ayaklanması çıktı.
Eylül 1446	II. Murad yeniden tahta geçti, Mehmed Manisa'ya döndü.
3 Şubat 1451	Babası II. Murad Edirne'de öldü.
12 Şubat 1451	İkinci ve asıl saltanatı başladı.
1451	Karamanoğlu İbrahim Bey üzerine sefer düzenlendi.
1452	Rumeli Hisarı dört ayda tamamlandı; Boğaz denetim altına alındı.
6 Nisan 1453	İstanbul kuşatması başladı.
20 Nisan 1453	Dört yardım gemisi Osmanlı donanmasını yararak Haliç'e girdi.
22 Nisan 1453	Gemiler karadan yürütülerek Haliç'e indirildi.
29 Mayıs 1453	İstanbul fethedildi; Bizans İmparatorluğu sona erdi, XI. Konstantin öldü.
1 Haziran 1453	Sadrazam Çandarlı Halil Paşa idam edildi.
Ocak 1454	Gennadios Skolarios patrik atandı, Ortodoks patrikliği yeniden kuruldu.
1454	Sırbistan seferleri başladı.
1456	Belgrad Kuşatması başarısız oldu; padişah yaralandı.
1458	Mora seferi düzenlendi.
1459	Semendire alındı, Sırp Despotluğu ortadan kalktı.
1459	Amasra alındı; Topkapı Sarayı'nın yapımına başlandı.
1460	Mora'nın fethi tamamlandı, Mistra alındı.
1461	Sinop alındı ve Trabzon Rum İmparatorluğu'na son verildi.
1461	Kapalıçarşı'nın çekirdeği olan bedesten yapıldı.
1462	Eflak seferi düzenlendi; Târgoviște gece baskını yaşandı.
1463	Bosna Krallığı ortadan kaldırıldı; Venedik ile on altı yıl sürecek savaş başladı.
1463	Fatih Külliyesi'nin inşasına başlandı.
1468	Karaman ilhak edildi, Konya alındı.
1470	Fatih Külliyesi ve Sahn-ı Seman medreseleri tamamlandı.
1472	Astronom ve matematikçi Ali Kuşçu İstanbul'a geldi.
11 Ağustos 1473	Otlukbeli Muharebesi'nde Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan yenildi.
1474	Oğlu Şehzade Mustafa öldü.
1475	Gedik Ahmed Paşa Kefe'yi aldı, Kırım Hanlığı Osmanlı himayesine girdi.
1476	Boğdan seferinde Akdere Muharebesi kazanıldı.
1478	İşkodra kuşatıldı; Topkapı Sarayı'nın ilk yapım evresi tamamlandı.
1479	Venedik ile barış imzalandı; ressam Gentile Bellini İstanbul'a geldi.
1480	Otranto'ya çıkarma yapıldı; Rodos kuşatması sonuçsuz kaldı.
3 Mayıs 1481	Gebze yakınlarındaki Hünkâr Çayırı'nda öldü, Fatih Camii'ne defnedildi.

Fatih Sultan Mehmed Döneminde Yapılan Savaşlar ve Seferler

Yıl	Savaş veya sefer	Taraf	Sonuç
1444	Varna Muharebesi	Macaristan ve Polonya (Haçlı ordusu)	Osmanlı zaferi; İlk saltanatında; orduyu babası II. Murad komuta etti, Kral III. Ulászló öldü.
1444	Torvioll Muharebesi	İskender Bey (Arnavutluk)	Osmanlı yenilgisi; İlk saltanatında; Ali Paşa komutasındaki ordu yenildi.
1445	Mokra Muharebesi	İskender Bey	Osmanlı yenilgisi; Firuz Paşa'nın birliği pusuya düştü.
1446	Otonetë Muharebesi	İskender Bey	Osmanlı yenilgisi; İlk saltanatının son ayı.
1453	Polog Muharebesi	İskender Bey	Osmanlı yenilgisi; İbrahim Paşa komutasındaki kuvvet Polog ovasında yenildi.
1453	İstanbul'un Fethi	Bizans İmparatorluğu (XI. Konstantin)	Osmanlı zaferi; 53 gün süren kuşatma; Bizans sona erdi, İstanbul başkent oldu.
1454	Sırbistan Seferi ve Alacahisar Bozgunu	Sırp Despotluğu (Cürac Brankoviç) ve Macar kuvvetleri	Osmanlı öncü birliği yenildi; Kruševac (Alacahisar) yakınında Firuz Bey esir düştü; sefer Ostroviça ve Novo Brdo'nun alınmasıyla sürdü.
1455	Novo Brdo'nun Fethi	Sırp Despotluğu	Osmanlı zaferi; Sırbistan'ın gümüş madeni merkezi 40 günlük kuşatmayla alındı.
1456	Belgrad Kuşatması	Macaristan (Hunyadi Yanoş)	Osmanlı yenilgisi; Padişah yaralandı, kuşatma kaldırıldı; Hunyadi kısa süre sonra vebadan öldü.
1458	Mora Seferi ve Korint'in Fethi	Mora Despotluğu	Osmanlı zaferi; Akrokorint teslim oldu; despotluk vergiye bağlandı.
1459	Semendire'nin Alınması ve Sırbistan'ın İlhakı	Sırp Despotluğu	Osmanlı zaferi; Sırp Despotluğu sona erdi.
1459	Amasra'nın Fethi	Ceneviz Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Karadeniz'deki Ceneviz kolonisi savaşsız teslim oldu.
1460	Mora'nın Tamamen Fethi	Mora Despotluğu (Dimitrios ve Tomas Palaiologos)	Osmanlı zaferi; Mistra teslim oldu; Tomas İtalya'ya kaçtı.
1461	Sinop'un Alınması	Candaroğlu İsmail Bey	Osmanlı zaferi; Savaşsız teslim; Candaroğulları Beyliği sona erdi.
1461	Koyulhisar'ın Alınması	Akkoyunlu Devleti (Uzun Hasan)	Osmanlı zaferi; Trabzon yolundaki Akkoyunlu kalesi alındı; Uzun Hasan'ın annesi Sara Hatun barış için orduya geldi.
1461	Trabzon'un Fethi	Trabzon Rum İmparatorluğu (IV. David)	Osmanlı zaferi; Son Bizans devleti sona erdi.
1462	Eflak Seferi ve Târgovişte Gece Baskını	Eflak Voyvodası III. Vlad (Kazıklı Voyvoda)	Osmanlı üstünlüğü; Gece baskınında Osmanlı ordusu kayıp verdi; Vlad kaçtı, tahta kardeşi Radu getirildi.
1462	Midilli'nin Fethi	Gattilusio ailesi (Ceneviz)	Osmanlı zaferi; Ada Mahmud Paşa komutasındaki donanmayla alındı.
1463	Bosna Seferi ve Yayçe'nin Alınması	Bosna Krallığı (Stjepan Tomaşeviç)	Osmanlı zaferi; Kral Ključ'ta yakalanıp idam edildi; Bosna Osmanlı sancağı oldu.
1464	Yayçe Kuşatması	Macaristan Krallığı (Mátyás Korvin)	Kuşatma kaldırıldı; Macarların 1463 sonunda geri aldığı Yayçe kuşatıldı, alınamadı.
1464	Ohri Muharebesi	İskender Bey ve Venedik	Osmanlı zaferi; Şeremet Bey Ohri yakınında Arnavut-Venedik kuvvetini bozdu.
1465	Vaikal Muharebesi	İskender Bey	Osmanlı yenilgisi; Ballaban Paşa'nın birliği yenildi.
1466	Birinci ve İkinci Akçahisar Kuşatması	İskender Bey	Kuşatma kaldırıldı; Kruje alınamadı; Elbasan kalesi bu sefer sırasında kuruldu.
1466	Balyabadra (Patras) Muharebesi	Venedik Cumhuriyeti (Vettore Cappello)	Osmanlı zaferi; Ömer Bey Venedik kuvvetini Patras önünde bozdu.
1468	Karaman Seferi ve Larende'nin Alınması	Karamanoğlu Pir Ahmed Bey	Osmanlı zaferi; Konya ve Larende alındı; Karaman Osmanlı eyaleti oldu.
1470	Eğriboz'un Fethi	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Padişahın bizzat katıldığı kuşatma; Venedik'in Ege'deki en büyük üssü düştü.
1472	Kıreli Muharebesi	Akkoyunlu Devleti (Yusufça Mirza)	Osmanlı zaferi; Tokat'ı yağmalayan Akkoyunlu kuvveti Beyşehir yakınında bozuldu.
1473	Otlukbeli Muharebesi	Akkoyunlu Devleti (Uzun Hasan)	Osmanlı zaferi; Doğu Anadolu'daki Akkoyunlu tehdidi kırıldı.
1474	Üçüncü Akçahisar Kuşatması	Arnavut kuvvetleri ve Venedik	Kuşatma kaldırıldı; Süleyman Paşa'nın kuşatması başarısız oldu.
1475	Kefe'nin Fethi ve Kırım'ın Bağlanması	Ceneviz Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Gedik Ahmed Paşa Kefe'yi aldı; Kırım Hanlığı Osmanlı'ya bağlandı.
1475	Racova (Vaslui) Muharebesi	Boğdan Voyvodası III. Ştefan	Osmanlı yenilgisi; Hadım Süleyman Paşa'nın ordusu ağır yenilgi aldı.
1476	Akdere (Valea Albă) Muharebesi	Boğdan Voyvodası III. Ştefan	Osmanlı zaferi; Padişahın bizzat komuta ettiği sefer; Boğdan kaleleri alınamadı.
1477	Isonzo Muharebesi	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Akıncılar Friuli'ye girdi, Venedik önlerine kadar ilerledi.
1478	Akçahisar'ın Fethi	Arnavut kuvvetleri ve Venedik	Osmanlı zaferi; İskender Bey'in ölümünden on yıl sonra Kruje teslim oldu.
1478	İşkodra Kuşatması	Venedik Cumhuriyeti	Osmanlı zaferi; Kale 1479 barışıyla Osmanlı'ya bırakıldı.
1479	Ekmek Otlak (Kenyérmező) Muharebesi	Macaristan (Pál Kinizsi, István Báthory)	Osmanlı yenilgisi; Erdel'e giren akıncı ordusu ağır kayıp verdi.
1480	Rodos Kuşatması	Saint Jean Şövalyeleri	Kuşatma kaldırıldı; Mesih Paşa'nın kuşatması Ağustos 1480'de başarısız bitti.
1480	Otranto'nun Fethi	Napoli Krallığı	Osmanlı zaferi; Gedik Ahmed Paşa İtalya'ya çıktı; şehir 1481'de geri verildi.

Antlaşmalar

Yıl	Antlaşma	Taraf	Not
1453	Galata Ahidnamesi	Galata Cenevizlileri	Fetihten sonra Galata halkının can, mal ve ibadet güvenliğini düzenledi.
1479	Venedik ile İstanbul Antlaşması	Venedik Cumhuriyeti	On altı yıllık savaşı bitirdi; İşkodra ve Limni Osmanlı'ya geçti, Venedik yıllık 10.000 duka ödemeyi kabul etti.

Sadrazamları

Sadrazam	Görev yılları	Not	Madde
Çandarlı Halil Paşa	1451-1453	Fetihten sonra idam edildi; köklü vezir ailesinin devletteki ağırlığı böylece kırıldı.	https://com.com.tr/ansiklopedi/candarli-halil-pasa.md
Zağanos Paşa	1453-1456	Kuşatmanın sürdürülmesini en kararlı savunan devlet adamıdır.	https://com.com.tr/ansiklopedi/zaganos-pasa.md
Veli Mahmud Paşa	1456-1466 ve 1472-1474	İki kez sadrazam oldu; Sırbistan, Bosna ve Karaman seferlerini yönetti.	https://com.com.tr/ansiklopedi/veli-mahmud-pasa.md
Rum Mehmed Paşa	1466-1469	Karaman bölgesindeki sert uygulamalarıyla tepki topladı.	https://com.com.tr/ansiklopedi/rum-mehmed-pasa.md
İshak Paşa	1469-1472	Anadolu'daki iskân düzenlemelerinde görev aldı.	https://com.com.tr/ansiklopedi/ishak-pasa.md
Gedik Ahmed Paşa	1474-1477	Kefe ve Otranto seferlerinin komutanıdır.	https://com.com.tr/ansiklopedi/gedik-ahmed-pasa.md
Karamani Mehmet Paşa	1477-1481	Padişahın son sadrazamıdır; ölüm haberinin ardından çıkan ayaklanmada öldürüldü.	https://com.com.tr/ansiklopedi/karamani-mehmed-pasa.md

Fatih Sultan Mehmed Eserleri

Eser	Tür	Yıl	Yer	Not
Fatih Camii	külliye	1463-1470	İstanbul	Sekiz medrese, kütüphane, darüşşifa ve imaretten oluşan külliyenin merkezidir; padişahın türbesi haziresindedir.
Rumeli Hisarı	kale	1452	İstanbul	Boğazkesen adıyla anılır, yaklaşık dört ayda tamamlandı.
Yedikule Hisarı	kale	1458	İstanbul	Kara surlarının Altınkapı kesiminde inşa edildi; sonraki yüzyıllarda hazine ve zindan olarak kullanıldı.
Kapalıçarşı	çarşı	1461	İstanbul	Bedesten çekirdeği bu dönemde kuruldu; şehrin ticari merkezi oldu.
Topkapı Sarayı	saray	1459-1478	İstanbul	Dört yüzyıl boyunca devletin yönetim merkezi olarak kullanıldı.
Kilitbahir Kalesi	kale	1463	Çanakkale	Çanakkale Boğazı'nın Rumeli yakasını kontrol için yapıldı.
Sahn-ı Seman Medreseleri	medrese	1470	İstanbul	Osmanlı yükseköğretiminin en üst basamağı oldu.
Eyüp Sultan Camii ve Külliyesi	cami	1458	İstanbul, Eyüp	Fetihten sonra İstanbul'da yapılan ilk selatin camisi; Ebu Eyyub el-Ensari'nin türbesi yanında.
Çinili Köşk	köşk	1472	İstanbul, Topkapı Sarayı	Timurlu üslubunda çinili köşk; bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri bünyesinde.
Bursa Muradiye Türbeleri ve Edirne Sarayı Ekleri	saray	1451-1460	Edirne	Edirne Sarayı'nın Cihannüma Kasrı onun döneminde tamamlandı.

Fatih Sultan Mehmed Ailesi

• Babası: II. Murad (6. Osmanlı padişahı, 1421-1444 ve 1446-1451)
• Annesi: Hüma Hatun (kökeni kaynaklarda tartışmalıdır, 1444 civarında öldü)
• Gülbahar Hatun: II. Bayezid'in annesi
• Sitti Mükrime Hatun: Dulkadiroğlu ailesinden, siyasi evlilik
• Gülşah Hatun: Şehzade Mustafa'nın annesi
• Çiçek Hatun: Cem Sultan'ın annesi
• Şehzade Ahmed: Amasya sancak beyi, 1437'de öldü
• Şehzade Alaeddin Ali: Amasya sancak beyi, 1443'te öldü
• Fatma Sultan

Fatih Sultan Mehmed Döneminin İlkleri

• İstanbul'u fetheden padişah 29 Mayıs 1453, yirmi bir yaşındayken
• İki kez tahta çıkan ilk Osmanlı padişahı 1444 ve 1451
• Kanunname-i Âl-i Osman Devlet teşkilatını ve protokolü yazılı hale getiren ilk düzenleme
• Portresi Batılı bir ressama yaptırılan ilk padişah Gentile Bellini, 1480 civarı
• Topkapı Sarayı'nın kurucusu Yapım 1459 yılında başladı
• Sahn-ı Seman medreselerinin kurucusu Osmanlı yükseköğretiminin en üst basamağı, 1470

Kaynak: com.com.tr